روزنامه اصلاح

نقش رسانه‎ها در فرایند یادگیری دانش‎آموزان

بدون‎شک رسانه‎های جمعی در راستای آگاهی اذهان عامه نسبت به موضوعات سیاسی اجتماعی و اقتصادی، ترویج و تقویت ارزش‎های دینی و فرهنگی و مهم‎تر از همه در ارتقای سطح دانش افراد جامعه نقش مؤثر و مهمی را ایفا می‎کنند و در بیشتر کشورهای جهان یکی از کاربردی‌ترین و مؤثرترین ابزار در امر یادگیری محسوب شده و یکی از لوازم فرایند یادگیری رسانه‎ها به شمار می‎رود که بر عمق و وسعت یادگیری می‎افزاید و به توانایی دانش‎آموزان ارتقا می‎بخشد.

چنانکه تحقیقات انجام شده در رابطه به نقش حواس در یادگیری به خوبی نشان می‎دهد که کاربرد حس بینایی انسان بیشتر از حس شنوایی در امر یادگیری نقش بسزایی دارد در این تحقیقات ثابت گردیده است که ۷۵% یادگیری از طریق کاربرد حس بینایی و ۱۳% از طریق کاربرد حس شنوایی صورت می‎گیرد.

رسانه‎ها یک قدرت مهم و اثر گذار در جامعه به شمار می‎روند، اما این اثر گذاری می‎تواند از طریق نشر و پخش برنامه‎های مؤثر و سودمند مخاطبان خویش را به سوی کمال و رستگاری هدایت کند و یا از طریق نشر و پخش برنامه‎های خرافاتی و مبتذل مخاطبان خودرا به سوی ابتذال و ضلالت بکشاند.

روان‎شناسان نیز به همین باور اند که کودکان در دورۀ دانش‎آموزی از هر چیزی که در اطراف‎شان می‎گذرد، در مدرسه و یا بیرون از مدرسه خواسته و یا ناخواسته می‎آموزند. پس هر برنامه‎ای که از طریق رسانه‎ها به نشر می‎رسد بر ذهن کودکان تأثیر مستقیم داشته و موضوع آن زودتر بر حافظه آنان ذهن نشین می‎گردد و حتا کوشش می‎نمایند تا به آن عمل کنند.

هر چند درکشور ما با استفاده از فضای باز به وجود آمده تعداد زیادی از رسانه‎های دیداری و شنیداری ایجاد شده و به فعالیت پرداخته اند، اما متأسفانه اکثر این رسانه‎ها به اصل آموزشی رسانه‎یی کمتر توجه نموده و با نشر و پخش برنامه‎های مبتذل و پوچ موجب ترویج خرافات و ابتذال شده، کودکان و جوانان را تحت تأثیر خود قرار داده و آنان را به سوی هرزه‎گی کشانده‎اند.

چنانکه بسیاری از خانواده‎ها به این باور استند که نشر و پخش برنامه‎ها، سریال‎هایی که صحنه‎های زد و خورد با مشت و لگد را به همراه دارد تأثیر منفی بالای روحیه کودکان و نوجوانان گذاشته است و موجب شده همه روزه در داخل مکتب و یا بیرون از آن با هم زد و خورد نموده و یکدیگر را مجروح سازند.

جمیله یکتن از مادرانی که فرزندش از اثر زد و خورد با چند تن از هم‎صنفی‎های در جریان رخصتی از کورس مجروح شده است، چنین گفت: «پسرم به زد و خورد علاقه ندارد و فقط به درس‎هایش فکر می‎نماید، اما چند تن از هم‎صنفی‎هایش او را اخطار داده بودند که یک روزی ترا لت و کوب خواهیم نمود تا به ما احترام بگذاری».

وی به ادامه سخنانش افزود: کشور ما یک کشور جنگ زده است که تمام مردم و به خصوص کودکان و نوجوانان از لحاظ روحی و روانی تحت تأثیر قرار دارند و از سوی دیگر، بی‎پروایی والدین در قبال فرزندان و هم‎چنان نشر برنامه‎های مبتذل و خشونت‎آمیز از طریق تلویزیون‎ها روابط عاطفی افراد جامعه را دگرگون کرده است.»

احمدضیا رفعت، استاد دانشگاه کابل جوانان را بیش از هر قشری دیگر شکار ابتذال رسانه‎ها قلمداد 

کرده گفته است: « جوانان ما در حال تجربه کردن ارزش‎ها استند و تجربه کافی در ارائه نگاه و دید منتقدانه، تحلیل و بررسی در نشر برنامه‎ها ندارند و از طرفی احساسات جوانی هم مجال درک دقیق و علمی را برای جوانان نسبت به برخوردها نمی‎دهد از همین‎رو رسانه‎ها مسیر درک آنان را جهت داده و به طرف ضلالت و یا ابتذال می‎کشاند.»

اما شماری از جوانان و کودکان نبود امکانات تفریحی در کشور را دلیل آن می‎دانند تا بیشتر به تماشای برنامه‎های تلویزیونی بپردازند، ولی در عین حال تأکید می‎دارند که شماری از رسانه‎هایی هم وجود دارند که با برنامه‎های مفید و سودمند به نشرات‎شان ادامه می‎دهند.

محمدعزیز متعلم لیسه غلام‎حیدرخان در این مورد می‎گوید: «نشر برنامه‎های آموزشی قرآن‎کریم، انگلیسی، علوم ساینسی و ریاضیات از طریق شماری اندک تلویزیون‎ها برای شاگردان مکتب خیلی مفید است، امیدواریم که این برنامه‎ها گسترش یابد.»

به هر صورت صاحب‎نظران، عوامل گراییدن جوانان به تماشای برنامه‎های مبتذل را پایین بودن سطح آگاهی، بی‎کاری و عدم کارکرد درست نظام آموزشی و پرورش می‎دانند و به این باور اند تا زمانی که دولت در این راستا اقدامی نکند، گرایش جوانان و کودکان به دیدن و شنیدن برنامه‎های مبتذل افزایش خواهد یافت.

به باور آنان تلویزیون یک رسانۀ اثرگذار قوی است و یگانه رسانه‎ای که همه مردم را در دورترین نقاط کشور به طرف خود کشانیده است، زیرا در کشور ما اکثریت نفوس آن بی‎سواد استند و این رسانه‎ نسبت به سایر رسانه‎ها جای‎گاهی خاصی دارد و با توجه به این جایگاه مسؤولان رسانه‎ها مسؤولیت خودرا در برابر افراد جامعه به درستی ادا نمایند.

رحیمه عزیزی

ممکن است شما دوست داشته باشید