روزنامه اصلاح

مصئونیت آب، مصئونیت شهروندان و جامعه است

وزارت انرژی و آب در پنجمین کنفرانس ملی آب، استراتیژی پنچ ساله‎ی آب را معرفی کرد. یکی از اهداف آماده سازی استراتیژی آب در کنار مدیریت منابع آبی کشور، جلوگیری از ضایع شدن آن و استفاده‌ی بهینه از آن در جهت اهداف و منافع ملی مردم افغانستان، تأمین مصئونیت آب در کشور است. افغانستان در میان کشور های منطقه یکی از غنی ترین کشور ها از نظر داشتن منابع آبی وبه خصوص آب شیرین است. بر اساس یک آمار، سالانه افغانستان نزدیک به شصت میلیارد متر مکعب آب تولید میکند. اما همانگونه که در شرایط موجود نمی تواند از این مقدار آب خود استفاده‌ی اعظمی نماید و بیشترین مقدار این اندازه آب به کشور های همسایه‌ی افغانستان سرازیر گردیده واز آن در این کشور ها بهره گرفته می شود؛ آب های کشور به هیچ صورت مصئون نمی باشد. به این معنا که منابع آبی کشور به صورت دوامدار کاهش می یابد، بدون اینکه جایگزین آن وجود داشته باشد. از سوی دیگر، منابع آبی زیر زمینی کشور علاوه بر ضیاع و کاهش، در معرض آلوده شدن نیز قرار داشته و با انواع آلاینده ها آلوده میگردد.

کاهش منابع آبی کشور؛

تغییرات اقلیم،گرمایش زمین، کاهش میزان نزولات آسمانی وکم شدن بارندگی های سالانه، عمده ترین عوامل کاهش منابع آبی در افغانستان به حساب می آید. تغییر اقلیم وگرمایش زمین از چند جهت منابع آبی کشور را آسیب رسانده است.

یکی ازین جهت که افغانستان نظر به دور بودن از بحر و داشتن اقلیم خشک، فقط در فصولی از سال شاهد بارندگی ها بوده و تغییرات اقلیم باعث گردیده که میزان بارندگی ها از سال تا به سال دیگر کاهش قابل ملاحظه‌ای را شاهد باشد. جز در زمستان گذشته که تا حدودی میزان بارندگی و نزولات آسمانی قناعت بخش بوده؛ ولی در سال های پیشین افغانستان کمترین میزان بارندگی را گواه بوده است.

دوم از این جهت که گرمایش زمین باعث آن شد که نزولات آسمانی نه به صورت برف، بلکه در پوشش باران فرود بیاید واز آنجایی که باران آنگونه که برف جا به جا می ماند، در ارتفاعات ذخیره می شود وبه مرور زمان آب شده و جذب زمین میگردد؛ نبوده، بلکه باران در همان آوان بارش جریان یافته وبه رودخانه ها متصل گردیده و قسمت اعظم آن از قلمرو کشور خارج و به کشور های همسایه
می ریزد. از اینرو بارش باران
نمی تواند و نتوانسته که ذخایر آبی زیر زمینی را تغذیه نموده، کاهش آن را جبیره کرده وبه میزان مورد نیاز کاستی ها و نواقص منابع آبی زیر زمینی را پوره نماید.

سوم ازین جهت که گرمایش زمین باعث گردید تا یخچال های موجود در ارتفاعات کشور آب شده، به رودخانه ها جریان یافته و همچنان از کشور خارج گردیده وبه کشور های همسایه بریزد.

و چهار ازین جهت که شهروندان کشور نسبت عدم درک تهدیدات موجود نسبت به منابع آبی کشور و یا از اثر بی توجهی با حفر بی رویه‌ی چاه های عمیق به استخراج آب های زیر زمینی و استفاده‌ی بی رویه از آن باعث آن گردیدند که منابع آبی زیر زمینی را به مصرف رسانیده و ذخایر سرشار آبی زیر زمینی را آسیب برسانند؛ بدون اینکه راه های موثر برای جایگزین نمودن و تغذیه‌ی مجدد این منابع موجود باشد وبا آن راه ها نقصان های وارد آمده جبیره و جایگزین شود.

سال گذشته منابعی در وزارت انرژی وآب و نیز سازمان آبرسانی اعلام نموده بود که از اثر استفاده بی رویه از منابع آبی زیر زمینی، سطح آب های زیر زمینی در شهر کابل تا بیشتر از بیست متر پایین رفته و هشدار داده بودند که اگر وضعیت همینگونه که جریان دارد ادامه یابد، نه تنها در سال های بسیار نزدیک به یک بحران انسانی از نظر کمبود آب مورد نیاز شهروندان مواجه خواهیم شد، بلکه از اثر تخلیه‌ی منابع آبی ممکن خلا هایی در جوف زمین به وجود بیاید که در صورت فرو ریزی میتواند باعث لغزش و فرو ریزی سطح زمین و ویرانی شهر ها شود.

در زمستان گذشته هنگامی که ما گواه ریزش برف در اکثر ولایات کشور بودیم، وزارت انرژی وآب و نیز سایر ادارات همکار شان از شهروندان ساکن شهر ها و از جمله شهر کابل خواسته بودند که برف منازل خود را به بیرون نیندازند؛ بلکه آن را در قسمت هایی از حویلی و منازل خود که پخته کاری نگردیده مانند باغچه ها ویا با حفر یک ذخیره گاه جمع کنند تا پس از تبدیل شدن به آب، جذب زمین شود وکمکی باشد بر ذخایر آبی زیر زمینی در این شهرها.

آلودگی آب های کشور؛

از سوی دیگر منابع آبی وبه ویژه منابع آبی زیر زمینی کشور در معرض آلوده گی قرار دارد که باعث شده این منابع با انواع آلاینده ها آلوده شده و از استفاده بیرون شود. تراکم نفوس در شهر ها و قد بلند کردن بلند منزل ها رهایشی و مارکیت ها وهوتل ها و…، و نیاز به چاه ها وذخیره گاه های زیر زمینی شهریان را ناگزیر ساخته که به حفر چاه های سیپتیک در حد زیادی اقدام نمایند. حفر چاه های نامصئون سیپتیک باعث آن گردیده که انواع آلاینده ها با ذخایر آبی زیر زمینی یکجا شده واین منابع را آلوده بسازد. چنانکه دفن زباله های صنعتی پارک ها وکارخانه های صنعتی واز جمله زباله های کلینیکی در نقاطی از شهر و…، نیز سبب گردیده که منابع و ذخایر آبی زیر زمینی را آلوده بسازد وباعث آن شود که این آب ها برای بهره وری و استفاده نا مصئون شود.

لزوم مصئون سازی منابع آبی؛

جدا از اینکه بهره گیری منطقی و عقلانی از منابع موجود برای اینکه این منابع به یکبارگی از میان نرفته وبرای مدت های طولانی ونیز برای بهره وری نسل های امروز و همچنان نسل های آینده قابل استفاده باشد؛ یکی از اهداف توسعه‌ی پایدار در میان جوامع انسانی می باشد و بر اساس این ضرورت وبرای تحقق اهداف توسعه‌ی پایدار ما ناگزیریم تا منابع آبی خود را آسیب نرسانیده و از آن به صورت معقول و منطقی بهره گیری کنیم؛ بی اینکه آن را ضایع بسازیم ویا آیندگان را از آن محروم بسازیم. بنا به تهدیدی که از ناحیه‌ی محدود بودن منابع آبی کشور و پیامد های تغییرات اقلیم و امکان از دست دادن این منابع در سال های پیش رو، ما مجبور به این هستیم که منابع آبی خود را نباید آسیب بزنیم واین منابع که در حقیقت حکم کیمیای نایاب را دارد ودر نبود آب زندگی امکان نمی داشته باشد وآینده‌ی تاریکی را در پیش خواهیم داشت. این تهدید زمانی جدی میشود که در صورت دوام وضعیت بحرانی ناشی از تغییرات اقلیم، منابع آبی کاهش بیابد، بدون اینکه جایگزین و جبران کننده‌ای در کار باشد.

ازین گذشته، روند آلوده سازی آب های زیر زمینی وذخایر آبی اگر به همین گونه که در حال حاضر در جریان است ادامه یابد، زیاد محتمل است که باعث شود بیش ازین این منابع نسبت عدم مصئونیت از استفاده بیرون شده و سبب شود که به مرور ایام ما حالتی را شاهد باشیم که این آب ها غیر قابل استفاده شده و ما مجبور شویم حتا برای تهیه‌ی آب آشامیدنی خود به میزان توجهی پول به مصرف برسانیم تا بتوانیم آب آشامیدنی خود را از بیرون از کشور تدارک نماییم. آن وقت است که زندگی به جهنمی مبدل خواهد شد وما ناگزیر خواهیم بود هزینه های سنگینی را برای تهیه‌ی آب آشامیدنی خود و خانواده های خود متقبل شده وبپردازیم.

با این وصف لازم دیده
می شود که مصئونیت منابع آبی کشور را به یک گفتمان وسیع در سطح ملی مبدل نماییم. زیرا بدون شک مصئونیت آب در حکم مصئونیت حیات انسانی در میان جامعه میباشد. واگر ما بتوانیم منابع آبی خود را مصئون بسازیم در حقیقت حیات جامعه را مصئونیت بخشیده‎ایم. بناً لازم دیده می شود که از یک طرف باید میزان بهره وری از آب های زیر زمینی مدیریت شود و جلو استفاده‌ی بی رویه از این منابع که قطعا این منابع را آسیب میزند و اسباب ضایع شدن وکاهش این منابع را به وجود می آورد گرفته شود و از طرف دیگر باید راه های در پیش گرفته شود که منابع آبی زیر زمینی تغذیه مجدد شود وکاهش قابل ملاحظه‌ای که این منابع شاهدش بوده است جبران شود. ساختن بند های آب در حومه های شهر ها واز جمله پایتخت که از سال ها به اینسو روی دست گرفته شده و قسما در حال رسیدن به پایه‌ی اکمال است باید تسریع لازم بیابد و تا با ذخیره سازی آب ها در سد های کلان بتواند کسری و نقیصه‌ی آب های زیر زمینی را جبران نماید. در گام سوم لازم است تا از روند آلوده سازی این منابع جلوگیری شود.

عنابی

ممکن است شما دوست داشته باشید