روزنامه اصلاح

محمد اسحق صمدی کارشناس محیط زیستی: ساعی بیشتر را در ایجاد انگیزه به خاطر بهبود وضعیت محیط زیست معطوف بداریم

اگر ما واقعاً، پس ازسالها جنگ وزد و بند با حس وطندوستی به فکر آبادی، اعمار ویرانی‌ها و خرابی ها می بودیم، کشور خود را خانه‌ی مشترک خود می‌دانستیم و هریک ازما به سهم خود صادقانه در هر پست، مقام، چوکی و موقف اجتماعی که قرار  داشتیم کار میکردیم  شاید پس از هفده و هژده سال تغییری در وضعیت عمومی کشور رونما میشد و انگیزه های قوی تری برای بازسازی، آبادی، انکشاف و قانونمداری کشور به کمک جامعه بین المللی وکمک کشورهای مساعدت کننده ایجاد میگردید .

افغانستان خانه ی مشترک من، تو و همه ی ماست، در هرشهری که زندگی میکنیم و شهروند هر ولایتی که استیم؛ آن شهر و آن ولایت برماحق دارد، تا خشتی رابه عنوان سهم گیری در اعمار آن بگذاریم .

از گفته ها و صحبت های اضافی وسخنان کلیشه یی می گذریم ، می آییم بر سر اصل مسأله ، مسأله یی که شاید کوچک تلقی شود، اما ارزش حیاتی و زندگی ساز را درهرکشور دارد که آن پاکی، صفایی، رعایت اصل اصول شهری و قانونمندی زندگی است. اگرشهر مان پاک باشد و ماحول مان عاری از زباله ها ومواد اضافی باشد، مردم شهرما نیزاز صحت  وسلامت بهتر که حق هر کدام شان است بر خور دار خواهند بود .

با تأسف که چنان  نیست، امروزه  در شهرهای  مزدحم و پرجمعیت از  هر  ده تن  تا چهار تن آن به بیماری‌های طرق تنفسی  و بیماری  های  مدهش دیگر ابتلا پیدا کرده اند که  دلیل آن استشمام هوای گرد آلود ، خاکباد های متداوم  و دود  وسایطی است که در شهر  رفت و آمد دارند .

درست است که ما نهاد ها و اداراتی  بنام شاروالی، اداره ی حفاظت از محیط زیست ، صحت  عامه  داریم این  ادارات به سهم  و توان خود  کارهایی  راکه  ایجاب می کند انجام  میدهند ، در پیشبرد وظایف و مکلفیت های شان  تلاش  های لازم را مبذول میدارند 

اما ، ما شهروندان  به مثابه شهروند شهر  چه مقدار
توانسته ایم،  وظایف، مکلفیت‌ها، وجایب  و اصول  شهروندی  را در برابر شهر و محل زیست خود انجام دهیم؟

یقیناً که وظیفه ، وجیبه و مکلفیت شهریان  در حفظ ، پاکی و زیبایی شهر مهم  و حتا حیاتی است؛ زیراهمکاری  و توجه آنها میتواند حالت شهر  رااز نظر پاکی و صفایی در وضعیت بهتر قراردهد و نظم خاصی را در امور زندگی شهری  به بار آورد .

از سوی دیگر  تاجایی که دیده می شود ، شهر کابل در مقایسه به  سایر شهرهای بزرگ جهان آنقدر وسیع  نیست که از نظر تنظیم امور صفایی شهری و مهار ساختن انبار کثافات، مشکلات بزرگ را دارا  باشد ، اگر در این شهر که مرکز کشور است  تدابیر  کارآو  عملی  اتخاذ گردد و اگر  شاروالی  نقش  محوری خود را در زمینه ایفا کند مشکل  باآسانی  از میان میرود .

موضوعی که ماچگونه میتوانیم شهر خود راپاک نگاه کنیم و از لوث گنده گی ها سرو صورت آن رامنزه سازیم موضوعی است که اسباب آن مشکل را، خود ما ایجاد کرده ایم .

یکی از عامل های اصلی کثافات و تولید کنند ه گان آن ، عمدتاً دستفروشان ، پیشه وران ، تنبگی ها ودوره گرد هایی استند  که جای معینی برای فعالیت های روزمره ی شان ندارند ودر گوشه و کنار شهر مصروف فروش
میباشند .

آنها مواد اضافی امتعه ی شان را درهر جایی که دل شان خواست می اندازند واینکار هر روز به  همین منوال ادامه دارد .

اگر رهگذری از طرف شب از ساحه ی فروشگاه ، ده  افغانان، پل یک پیسه گی ، ساحه  مراد خانی ، چوک سپاهی گمنام ، چوک کوته سنگی و … عبور کند به وضاحت چشمش به انبار کثافات و پوست میوه  ها وسبزی ها میافتد، که درجریان روز از سوی دستفروشان بر روی جاده، کنار و میان جویچه ها انداخته شده اند. آیا اینها ازاین شهر  واین کشور نیستند؟ که بااین بی مبالاتی این کار را بدون  اینکه به عواقب آن بیندیشند ، یا لااقل در ین زمینه فکری کنند که شهر حیثیت خانه را برای  شان  دارد ، بی مسوولیت دست به این عمل می زنند ؟ آیا اینها نمیدانند که امکانات برای پاک کردن شهر از نظر وسایل و وسایط خیلی  هاکمتر است و با چند واسطه تنظیفی نمی شود که یک شهر پنج میلیونی رااز لوث کثافات پاک کرد ؟

حتماً میدانند؛ زیرا آنها در هسته‌ی خانواده  هاتشکل یافته و بزرگ شده اند ، از باریکی  ها و نزاکت های زندگی در شهر به خوبی آگاهی دارند که چطورو چگونه زندگی کنند  تا اسباب آزار و  اذیت دیگران را فراهم نسازند .

موازی با این در برخی‌ از خانواده  ها هم به این امر مهم و حیاتی بابی توجهی نگریسته میشود، خانم خانه که پس از مرد ، اداره کننده ی خانواده است به این موضوع  مهم  و اساسی  با دیده ی اغماض مینگرد  این کاربزرگ را کوچک و حتا بی ارزش تلقی می نماید .

به دفعات  مشاهده شده ، خانم های خانه مواد اضافی را که در منزل شان جمع کرده اند به دست  کودکان شان میدهند تابیرون از منزل انتقال دهند و به اصطلاح در کوچه بیندازند ، باآنکه زباله دانی ها از سوی مراجع مسؤول  در فاصله دو صد و سه صد متری  تعبیه گردیده اند ، اماکودک و فرزند خانواده بدون  اینکه به آن توجه کند که به کدام منظور جابه جا گردیده یا والدین گوش انها را باز نمایند که مواد اضافی را درجای معین آن بیندازند. بر روی جاده و  یا درمیان جویچه مقابل منزل
می اندازند .

تکرار این کار خواهی نخواهی زمینه را برای پاک کاری جاده ، جویچه ، کوچه ، پس کوچه دشوار می سازد .حتا در برخی موارد غیر ممکن می گرداند . حال اگر همه ی مان به همین منوال رفتارکنیم از شهر ماکه به مثابه خانه‌ی ماست چه جایی ساخته خواهد شد ؟ به جز اینکه هر روزه از تعفن ، بوی بد و هوای ملوث تنفس کنیم چیزی را نصیب نمی گردیم.

خوب است که هر یک ازما به عنوان وجیبه اولی ، کار راازخود و ازخانواده ی خود در بهبود وضعیت شهر خود آغاز کنیم ، توقع  نداشته باشیم  همه کار ها را شاروالی یا اداره‌ی‌ حفاظت از محیط زیست انجام  دهند و ماصرف نظاره کننده شهرباشیم ، بل به آلودگی آن نیز بپردازیم .

بایستی با نهاد های مسوول  به عنوان یک  همکار در صفایی شهر ، حفظ و نگهداشت جوی و جویچه و پاک کاری جاده‌ی مقابل منزل همکار باشیم و اگر چنین بود میتوانیم بگوییم که مایک شهروند خوب و فرزند خلف کشورخود استیم ، این کار شایان را از هر لحظه وهر جایی که آغاز کنیم خیرش به نفع همه گان خواهدرسید . رعایت اصول  شهری  و پرداختن به ضابطه ها و شگرد هایی که درشهر از اولویت های مهم به شمار می روند ، این مسؤولیت رابر همه ی شهروندان لازم می گرداند تاحقی راکه شهر وشهروندان بر شانه  ی ما گذاشته است، برهمان موازات حرکت  کنیم ، قدم بگذاریم و  مکلفیت خود را در محیط  و ماحول  و جامعه ی که زندگی می کنیم کماحقه انجام بدهیم ،  در غیر آن نه تنهابه حیث  شهروند اصول پذیر خواهیم بود ، بل به صفت یک شهروندی که اصول وضوابط شهری  را برهم می زنیم نقش بازی خواهیم کرد .

اما آقای محمد اسحق صمدی کارشناس مسایل محیط زیستی و رییس نشرات قبلی شاروالی کابل در این خصوص چنین توضیح میدهد :

میتوانم بگویم ، کشوری موفق و مبرا از مشکلات خواهد بود که همه ی شهروندان آن در جهت بهبود وضع اجتماعی احساس مسوولیت نمایند ودرکلیه  عرصه  ها ، چه فرهنگی ، اجتماعی وغیره خود راسهیم بدانند و هریک  به تناسب توان و قدرت خویش نقش ایفا کنند .

وی گفت : ما می بینیم با وصف تلاش هایی که در بخش پاکی و صفایی  شهر صورت میگیرد ، باز هم در تنظیف دقیق ساحات مرکزی شهر فایق نمی گردیم .

به خاطری که فعالیت غیر مجاز و غیر قانونی دستفروشان وضع راچنان بغرنج ساخته است که روزانه ، ده ها و صدها متر مکعب کثافات در این محلات از اثر فعالیت  و داد وستد  ایشان تولید  وبه هر سو  بدون مسوولیت پراکنده میگردد .

آقای صمدی افزود : ما هفت سال پیش شاهد پاک کاری دریای کابل  بودیم که از سوی شاروالی کابل  صورت گرفت ، اما دیری نگذشت که بار دیگر از اثر بی توجهی ، بی تفاوتی و عدم درک مسوولیت دستفروشان و ماشهروندان باز  هم کثافات روزانه در این دریا انداخته میشودکه اگر  تازه واردی در این شهر متوجه  این بخش شود میداند که ما چقدر سهل انگار ، بی تفاوت و بی مسوولیت استیم .

وی گفت : ما دیدیم که دربسیاری از محلات  شهر کابل  انبار  های کثافات جمع آوری و به خارج از شهر انتقال گردید ، اما همزمان با آن  یک عده از شهروندان بی انصاف ، بی تفاوت و مسوولیت نا پذیر ما ، بار دیگر انبار، خاکروبه ها ومواد  باطله ساختمانی خود را درهمین محلات پاک شده انداخته  وبازهم سبب ایجاد تپه های خاکی در پیاده رو ها ، کوچه ها و حتاجاده های عمومی شهری گردیدند.

این کارعمدتاً از سوی آن شمار ازشهروندان صورت میگیرد که نه زور شاروالی به آنها میرسد ونه زور حوزه های امنیتی .آنها خود مختار استند که مواد ساختمانی و باطله ی شان را در هرجا که دل شان خواست بیندازند ، چون میدانند که شکر پول دارند.

در افغانستان وقتی کسی پول داشت ، زور هم دارد ، زمانی که انسان زور داشت ، بی تفاوتی ، بی انصافی و کله شخی نیز دارد.

 پرسش : پس راه حل چه خواهد بود ؟ و چگونه میتوان دراین عرصه واقعا فایق آمد؟

به عقیده من تنها راهی که در این زمینه موثر واقع میگردد ، کاربرد یک قاعده ی سختگیرانه است تا آهسته ، آهسته شهروندان ما در زمینه های یاد شده عادت و سرانجام احساس مسوولیت نمایند .

وی گفت : باوصف آنکه شاروالی کابل ،بخش های تنظیفی و دیگر مربوطات از چند سال به اینسو با تعهد و پشتکارتلاش مینمایند، وضعیت شهر را تغییر بدهند و بهبود ببخشند ، اما چون همکاری از سوی شهروندان محسوس نیست و شهروندان با احساس مسوولیت در کار پاکی و صفایی شهر سهم نمیگیرند ، وضعیت شهر از منظرتنظیف نگران کننده است .

آقای صمدی علاوه کرد : اگر ما بخواهیم وضعیت شهری ما از نظرپاکی تغییر یابد ، بایستی با جدیت خود را تکان بدهیم ، از خانواده ، منزل ، پیاده رو ، کوچه ، پسکوچه ، جاده ی شهرآغاز کنیم ، شهر را خانه ی خود بدانیم و با مسؤولیت باشیم .

این کار زمانی میسر خواهد شد که مردم صمیمانه درپاکی ، صفایی و اعمار وطن با مراجع مسؤول سهم بگیرند ، نه اینکه غیر مسؤولانه به انجام کارهایی دست بزنند که مغایر با اخلاق شهروندی و محیط زیستی  باشد .

گل علم ناصری

ممکن است شما دوست داشته باشید