روزنامه اصلاح

مجیب خلوتگر: بیش ازهفتاد درصد مردم افغانستان بـالای رسانه‎هـا اعتـماد دارند

درسیمینار علمی-پژوهشی که زیرنام ” بررسی یک صد سال رسانه و قانون در افغانستان” با حضور اراکین بلند پایه ی دولتی، دانشمندان و ژورنالیستان در هوتل کابل استارراه اندازی گردیده بود، اشتراک کنندگان درباره روند روزنامه نگاری و رسانه ها ازسال ۱۲۹۸ تا اکنون، کمیت، کیفیت  و رشد رسانه صحبت های مبسوط  و توضیحات همه جانبه ارایه کردند. گزارشگر روزنامه ی اصلاح  درحاشیه این سیمیناردرمورد، دستاورد های دولت جمهوری اسلامی افغانستان در هژده سال پسین در زمینه نهادینه سازی آزادی بیان، قانون رسانه های همگانی، حمایت دولت از رسانه ها، رشد کمی و کیفی آنها با اشتراک کنندگان این سیمینار صحبت نمود ودیدگاه آنها را در زمینه جویا شد. عبدالهادی قریشی نویسنده وتحلیل گرسیاسی درباره چنین توضیح ارایه کرد :

پس ازسرنگونی حاکمیت خود کامه ی طالبان درعقرب سال ۱۳۸۰ هجری . خورشیدی که باور به اطلاع رسانی، آگاهی و روشن سازی ذهنیت مردم نداشتند، شهروندان افغانستان از رسانه ها به عنوان حربه ی در مبارزات سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی استفاده کرده اند .

وی گفت : افزایش چشمگیر رسانه ها در افغانستان، شاید یکی از بزرگترین دستاورد های حکومت افغانستان طی هژده نزده سال گذشته باشد .حمایت و آسان گیری دولت با رسانه های منتقد، سبب گردید تا تعدد و تنوع قابل ملاحظه یی درعرصه مطبوعات افغانستان به وجود آید و درکنار ترویج فرهنگ آزادی بیان ، رسانه ها تا اندازه‌ی زیادی توانسته اند در تحکیم پایه های لرزان دموکراسی دراین سرزمین موثرباشند .

آقای قریشی افزود : تصویب قانون جدید رسانه های همگانی ، به گسترش فعالیت رسانه های مستقل ، آزادی اندیشه و بیان تاکید و ازآن حمایت کرد . این مساله باعث شد که رسانه های صوتی ، تصویری وچاپی ازنظر کمی رشد بی پیشینه ی را در برهه های مختلف یک سده ی اخیردرکشورداشته باشد.

درحال حاضر صدها رسانه به شمول رسانه‌های دیداری, شنیداری و چاپی درسرتاسر افغانستان فعالیت دارند که درهیچ مقطع تاریخی نظیر ندارد.

وی گفت : قانون رسانه های همگانی افغانستان با رعایت ماده ی نوزدهم میثاق بین المللی حقوق بشرکه درآن به داشتن حق آزادی بیان و فکرتاکید شده ، تنظیم گردیده است . این قانون درماده ی دوم خود از حق آزادی بیان و فکروهمچنین گسترش رسانه های آزاد و کثرت گرا حمایت جدی کرده است .

آقای قریشی علاوه کرد :  قانون جدید رسانه های همگانی افغانستان که درسال ۱۳۸۶از سوی مجلس نمایندگان به تصویب رسید ، شرایط آسانی را برای ایجاد یک رسانه درنظر گرفته است . دراین قانون آمده است کسانی که میخواهند یک رسانه تاسیس کنند ، بایستی بالاترازهجده سال وتابعیت کشوررا داشته باشند و همچنین ازسوی محکمه ای ازفعالیت  های مدنی محروم نشده باشد .

تسهیلات قانون رسانه های همگانی برای ایجاد یک رسانه ، سبب گردید تا صد ها رسانه درافغانستان آغازبه فعالیت نمایند ازسال ۱۳۸۰به اینسو ، نزدیک به سیزده صد رسانه تصویری ، صوتی  و چاپی از سوی وزارت اطلاعات وفرهنگ افغانستان جوازفعالیت گرفته اند که البته شمارزیادی از آنها به دلیل مشکلات چاپ نتوانسته اند به فعالیت شان ادامه بدهند.

بر بنیاد آماری که از سوی موسسه ” نی ” ارایه شده است  هم اکنون درافغانستان دوصد شبکه رادیویی ، نزدیک به صد شبکه تلویزیونی و صدها رسانه چاپی شامل : روزنامه ، هفته نامه ، مجله وماهنامه نشرات دارند . اما به گفته ی مسوولان موسسه ” نی” حدود  چهارصد وسی وپنج رسانه چاپی که  جواز فعالیت دریافت  کرده اند  به دلیل نداشتن منابع تمویل پس ازمدتی نشرات  دوباره تعطیل شده اند .

آقای قریشی افزود : ازمجموع سیزده صد رسانه ای که جواز فعالیت دریافت کرده اند  حدود یکصد و چهل و پنج رسانه شامل  رسانه های صوتی ، تصویری و چاپی و آژانس خبررسانی درکابل موقعیت دارند و متباقی آن درولایت ها استند .

همزمان با گسترش فعالیت رسانه های غیردولتی ، رسانه های دولتی نیزافزایش یافته اند ،  برپایه ارقامی که موسسه نی ارایه کرده است ،  درسرتاسرکشورنزدیک به شصت رسانه دولتی  فعالیت دارند که این رسانه ها شامل : رادیو ها و تلویزیون های محلی وهمچنین رسانه های چاپی میشوند که دراکثر ولایت ها ازسوی ریاست های اطلاعات وفرهنگ  اداره می شوند وبیشتر به بازتاب اخبار مربوط به دولت مرکزی وولایت های مربوط می پردازند .

آقای عبدالمجیب خلوتگررییس دفتر نی حمایت کننده ی رسانه های آزاد افغانستان درمورد خشونت علیه خبرنگاران درطول این مدت چنین بیان کرد : هرچند ازهژده سال اخیربه عنوان درخشان ترین دوره درتاریخ مطبوعات افغانستان نام برده میشود ، اما دراین دوره دست اندرکاران رسانه ها گاهی اوقات قربانی های زیادی هم داده اند . براساس آماری که درمورد خشونت علیه خبرنگاران ارایه شده است ، ازسال ۱۳۸۰ به اینسوچهل و پنج خبرنگاردرافغانستان کشته ، سی ودو  تن دیگر زخمی و همچنان سی و شش تن اختطاف گردیده اند .

وی میگوید : عاملان اصلی موارد قتل و زخمی کردن واختطاف خبرنگاران ، گروه طالبان ، دیگرگروه های مسلح ناشناس و برخی از زورداران بوده است. وی همچنین می گوید  که از سال ۱۳۸۰ به این سوهشتاد تن ازخبرنگاران از سوی نیروهای امنیتی داخلی و بین المللی برای مدت کوتاه و طولانی بازداشت شده و نود تن دیگرمورد لت و کوب قرارگرفته  وبیشترازیکصدوده تن دیگرتهدید شده اند .

آقای خلوتگرمی گوید : اکثرموارد خشونت علیه خبرنگاران به جزاز قتل ، اختطاف و زخمی کردن ، ازسوی مسوولان و نهاد های دولتی اعمال شده است . به گفته ی وی ، موارد خشونت علیه خبرنگاران ازسال ۱۳۸۷به اینسو ، زمانی که اوضاع امنیتی کشور بیشتر رو به وخامت گرایید ، از سوی نهاد ها و مسوولان دولتی بیشترشد، اما ازنیمه ی سال ۱۳۸۹ تا امروز، موارد خشونت علیه خبرنگاران کاهش یافته است . به گفته ی  وی ،  زمانی که دوسیه های خشونت علیه خبرنگاران ازسوی دولت مورد رسیدگی قرارنگرفتند ، خبرنگاران دست  به سانسورزده و تلاش کردند تا خود را دچار مشکل نسازند .

همچنین دردرازای هژده سال اخیر، زمانی که رسانه ها فعالیت خود را گسترش دادند ، فعالیت چهارده رسانه درکابل وچند ولایت کشور بنا به مراعات نکردن ضابطه های مطبوعاتی متوقف گردیده و تا اکنون به کارشان دوباره آغازنکرده اند .

آقای خلوتگرهمچنان می افزاید : باآنکه قانون رسانه های همگانی افغانستان ازآزادی بیان و آزادی رسانه ها دراین کشورجدأ حمایت  کرده است ، اما آن طوری که انتظارمی رفت  تااکنون آزادی بیان دراین کشور جای پای برای خود بازنکرده است .

وی گفت : آزادی بیان درافغانستان وجود دارد ، اما این آزادی برای ایجاد اصلاحات تاثیر نداشته است .

به گفته آقای خلوتگر آزادی بیان مستلزم ریفورم واصلاحات است . هرگاه اصلاحاتی  به وجود نیاید ، هرگاه مراجع مسوول به مطالب وانتقادهای رسانه خود را مسوول ندانند، خواهی نخواهی مشخص میشود که آزادی بیان هنوزهم درافغانستان نهادینه نشده و یا به هیچ گرفته می شود  یا اینکه درصورت امکان با تهدید وخشونت جواب داده  میشود .

وی افزود : توسعه رسانه ها درهژده سال گذشته درافغانستان همراه باچالش ها ومشکلات زیادی بوده است.

یکی ازاین چالش ها نداشتن تجربه کافی درزمینه کاررسانه ای دراین کشور بوده است . اما با آنهم ، برای نخستین باررسانه های این کشور توانستند که منابع خوبی برای خبررسانی  واطلاع رسانی به مردم خود باشند .

آقای خلوتگرگفت : جوانان زیادی به کاررسانه ی ، علاقمندی  نشان  دادند واین ها توانستند که دراین زمینه دستاورد هایی داشته باشند. با آنکه هنوزرسانه های افغانستان  معیاری عمل کرده نتوانسته اند ، اما تلاش کرده اند که خودرا با معیارهای بین المللی روزنامه نگاری نزدیک بسازند .

وی افزود : شکی نیست که تا هنوزرسانه های افغانستان درمطابقت با نورم ها واستندرد های بین المللی عمل نکرده و به معیار های  بین المللی نرسیده اند ، اما راهی راکه در پیش گرفته کاررسانه ای درافغانستان معیاری خواهد شد .

آقای خلوتگرمی افزاید : محتوای رسانه های افغانستان درحال بهترشدن است و رسانه ها توانسته اند بالای اذهان مردم تاثیرگذار باشند.

به گفته ی او ، اکنون مردم افغانستان به رسانه های داخلی خود اعتماد  دارند ، اما رسانه  های منتقد دولت بیشتردرمیان مردم  دلگرمی دارند .

وی وضاحت  داد : برخی ازرسانه های چاپی و برقی تلاش لازم را به خاطربهبود محتوای خود ومعیاری کردن فعالیت خود انجام  داده اند که کارشان ، روز به روز، ماه به ماه و سال به سال بهترشده واین امید واری هم وجود دارد که ما درآینده  دارای رسانه های معیاری و با محتوای خوب نسبت به امروزباشیم .

آقای خلوتگرافزود :رسانه های افغانستان طی چند سال اخیررشد خوبی داشته و اکنون هفتاد وشش درصد مردم این کشوربالای رسانه ها اعتماد دارند .

طی هژده سال گذشته افغانستان شاهد مهم ترین تحول فرهنگی بوده است ؛ چنانکه برخی از ناشران و نویسند گان می گویند ، افغانستان درطول تاریخ  خود به گسترده گی و وسعت امروزی کتاب چاپ کرده نتوانسته است .

آقای فیض الله محتاج نویسنده ورییس انتشارات کتب بیهقی میگوید : درهژده سال اخیر صدها عنوان کتاب دراین کشور چاپ گردیده است .

گرچند وی آمارمشخصی درمورد میزان چاپ کتاب درهژده سال اخیر ارایه نکرد ، اما گفت : ما رقم مشخصی را درمورد چاپ کتاب درهژده سال گذشته دردست نداریم ، اما  برای تان گفته می توانم که طی ۱۸سال اخیرصد ها عنوان کتاب چاپ شده است .هر ناشرافغانستان صدها جلد وده ها عنوان کتاب جدید چا پ کرده اند .

به گفته ی آقای محتاج ، بیشترکتاب هایی که در جریان  ۱۸ سال اخیردرافغانستان چاپ و منتشرشده، دربخش های دینی و آموزش های مسلکی بوده اند .

او گفت : درعرصه های : سیاست ،  اجتماع ،  فرهنگ ، هنر ، ادبیات و فلسفه  نیز کتاب های جدیدی از سوی  نویسند گان افغان تالیف  شده اما به گستردگی کتاب های  دینی  و آموزشی نمیرسند .

آقای  محتاج  گفت : امروزما درتمام بخش ها کتاب داریم ،  دربخش های : تعلیم و تربیه و مضامین  دانشگاهی ، کمپیوتروتکنالوژی و همین طوردربخش دینی  بیشترین کتاب هایی  بودند که  بیشتراز نویسند گان خارجی دربازاربودند که آنها یا ترجمه شده بود ویا ازنویسند گان فارسی زبان . اما امروزدرهر بخش به حد کافی کتاب چاپ شده است.

گسترش فعالیت های رسانه ای و فرهنگی درکشور ، یکی ازدستاورد های مهم دولت طیسال های اخیربه شمار می رود . مقام های مسوول  بارها  تاکید کرده اند که افغانستان در زمینه رشد  فعالیت های رسانه ای و فرهنگی بیشتر دستاورد را داشته است . هرچند تا نهادینه شدن آزادی بیان و اندیشه درافغانستان  فاصله ی زیاد وجود دارد ، اما ۱۸ سال گذشته تمرین خوبی برای آشنایی مردم افغانستان با این رکن اصلی دموکراسی بوده است.

گل علم ناصری

ممکن است شما دوست داشته باشید