روزنامه اصلاح

ضرورت حفظ حریم خصوصی خانوادگی در شبکه‌های مجازی

شتاب روز افزون اعتیاد مردم به شبکه‌های مجازی و عطش لایک(پسند) گرفتن در میان کاربران، نگرانی باز شدن حریم خصوصی خانواد‌گی را به‌روی بیگانه‌ها و افراد استفاده جو، چندین برابر ساخته است. به همان میزان که استفاده مردم از فیسبوک و دیگر شبکه‌ها رو به افزایش است، به همان اندازه سطح نگرانی ها از درز کردن مسایل خانوادگی به بیرون نیز، بیشتر شده است. این مسله در افزایش بسیاری از مشکلات جنایی، خانوادگی، طلاق، قتل و خودکشی، سرقت خانه‌ها و آدم ربایی‌ها در کشور، به‌شدت نقش دارد. بر این اساس، بررسی نقش شبکه‌های مجازی در نقض حریم خصوصی خانوادگی، خطرها و راه‌های جلوگیری از آن، یکی از موضوعات مهم تحقیقی به‌شمار می‌رود.

   در این مقاله در ارتباط به ۲۵ ثور روز جهانی خانواده، نقش شبکه‌های اجتماعی در نقض حریم خصوصی خانوادگی، خطرها و پیامدها و راه‌های جلوگیری از آن، به بررسی گرفته شده است. هم‌چنان رشد آگاهی خانواده‌ها در باره حفاظت و مراقبت از حریم خصوصی شان در شبکه‌های مجازی، مهمترین هدفی است که در این نوشتار دنبال می‌شود. نتیجه‌ی این تحقیق این است که با مطالعه آن، حساسیت و مراقبت کاربران، در جریان استفاده از فیسبوک بالا می‌رود.

حریم خصوصی چیست؟

   تعریف حریم خصوصی خانوادگی، یکی از دشوار ترین تعریف‌ها به‌شمار می‌رود. چون حریم خصوصی خانوادگی به‌شدت وابسته فرهنگ‌ها، رسم و رواج‌ها، اعتقادات، باورها و محیط زندگی افراد هر قوم و منطقه می‌باشد. در افغانستان، هموطنان ما در مناطق مختلف، هرکس متناسب با رسم و عنعنات و رواج‌ها، برای خود حریم خصوصی تعریف کرده اند که هرکدام قابل احترام و قدر است. اما در یک تعریف کلی، می‌توان اینگونه تعریف کرد که: حریم خصوصی یعنی آزادی هر شخص در این زمینه که مردم در باره مسایل خصوصی خانوادگی او، چه چیزهایی را بدانند و چه چیزهایی را نه. تصاویر خانوادگی، اطلاعات شخصی، تصاویر و فلم‌های مراسم‌های عروسی، شماره‌های تلفون خانه، شماره تذکره، آدرس منزل و مشخصات کامل اعضای منزل، از مهمترین عناصر حریم خصوصی به‌شمار می‌رود. بنا بر این حریم خصوصی یک ارزش بسیار کلیدی و زیر بنای توجه به جایگاه زنان و کودکان در خانواده‌ها است که علاوه در متون‌های دینی، در قانون اساسی و سایر قوانین کشور ما نیز روی حفظ آن تاکید شده است.

     مثلا در قانون اساسی کشور ما بیشتر روی حفظ کرامت انسانی اعضای خانواده، پرهیز از هرگونه تبعیض جنسیتی در خانه، حفظ آرامش خانه، تعلیم و تربیت اعضای خانواده، مبارزه با خرافات و برنامه‌های دست و پاگیر، زیاد تاکید شده است. در ماده ۲۱ قانون اساسی، در باره برابری اعضای خانواده تاکید شده است. در ماده ۲۴ آمده است که آزادی و کرامت انسان‌ها از تعرض مصئون است. در ماده ۳۸ قانون اساسی آمده است که مسکن(خانه) شخص از تعرض مصؤن است. هرشخص به شمول دولت، نمی تواند بدون مجوز قانونی از طرف محکمه، وارد خانه افراد گردد. در ماده ۵۴ قانون اساسی، در باره بهبود وضعیت خانواده‌ها و حفظ حرمت و عزت آنان تاکید شده است. مطابق ماده ۵۸ قانون اساسی، کمیسیون مستقل حقوق بشر برای نظارت بهتر در باره حقوق افراد خانواده و حفظ حریم آنان، در نظر گرفته شده است. همه این موارد نشان‌دهنده توجه عمیق روی مسایل خانوادگی، در قانون اساسی کشور مان می‌باشد. هم‌چنین در سایر قوانین نافذه کشور مان، در موارد مختلف روی حفظ عظمت و حیثیت خانواده تاکید شده و برای ناقضان آن، مجازت تعیین شده است.

   متاسفانه در کشور ما عوامل و علت‌های زیادی وجود دارد که باعث درز کردن حریم خصوصی کاربران در شبکه‌های مجازی می‌شود. به‌طور نمونه: پایین بودن سطح مهارت کاربران در قسمت استفاده از انترنت و شبکه‌های مجازی، عطش لایک و کومنت در بین کاربران، پیچیده بودن شبکه‌های مجازی، رو به افزایش بودن ادعای روشن‌فکری در بین یک عده جوانان، استفاده روز افزون و بی‌حد و حصر، عدم آگاهی کامل خانواده‌ها از خطرها و پیامدهای نقض حریم خصوصی، ذخیره کردن اطلاعات شخصی در گوشی‌ها و کارت‌های حافظه توسط مردم، از علت‌ها و عواملی است که سبب نقض حریم خصوصی توسط شبکه‌های مجازی می‌شود. بعضی افراد، خواسته و ناخواسته، اطلاعات حریم خصوصی خانوادگی خودرا در شبکه‌های مجازی منتشر می‌کنند. بدون اینکه شناخت کافی از دوستان خویش داشته باشند، تصاویر مراسم‌های عروسی، خانوادگی، کودکان و آدرس‌های خویش را از طریق فیسبوک و دیگر شبکه‌ها، عمومی می‌سازند. حمله‌کنندگان و استفاده جویان، به راحتی از این طریق می‌توانند از عکس‌های خانوادگی شان سوء استفاده کنند، اطفال شان را بربایند و خانه شان را سرقت نمایند.

خطرها و پیامدها؛

     دسترسی سارقان و استفاده جویان به اطلاعات شخصی، اولین و مهمترین خطر شکسته شدن مرز‌های حریم خصوصی خانوادگی است. افراد استفاده جو، دایم در تلاش دسترسی به اسناد، مدارک، شماره تلفون، آدرس منزل و تصاویر شخصی کاربران هستند. بر این اساس، بسیاری از سرقت‌ها، قتل‌ها، تجاوز ها و آدم‌ربایی‌ها، بخاطر دسترسی دزدان و استفاده جویان به اطلاعات شخصی افراد، صورت می‌گیرد.

    پیامد دیگر، در معرض داوری و قضاوت قرار گرفتن همسر، دختر و خواهر انسان است. کاربران با نشر تصاویر خانوادگی، اعضای فامیل خودرا در معرض قضاوت هزاران فرد ناجور قرار می‌دهند. این مسله بزرگترین خطر نقض حریم خصوصی توسط کاربران شبکه‌های مجازی، به‌شمار می‌رود.

   امکان سوء استفاده از فلم‌ها و تصاویر خانوادگی، از دیگر خطرها و ضررهای شکسته شدن حریم خصوصی انسان است. وقتی که عکس و فلم خانوادگی در فیسبوک یا دیگر شبکه‌های اجتماعی نشر شود، سوء استفاده کنندگان به راحتی آن را ذخیره کرده و از آن انوع و اقسام سوء استفاده می‌کنند. از ساختن آدرس مستعار گرفته تا فوتوشاپ کردن، نصب کردن آن در تصاویر نامناسب دیگر، که به‌شدت آبرو و حیثیت خانواده‌هارا بر باد می‌دهد. بسیاری از طلاق‌ها و خودکشی ها و خشونت‌های خانوادگی نیز، بخاطر سوء استفاده دشمنان یک خانواده و رقیبان شان، از تصاویر و فلم‌های خصوصی بوده که در دسترس شان قرار گرفته است.

    پاک نشدن اطلاعات در انترنت، از دیگر مشکلات حریم خصوصی است.  موسی یوسفی یکتن از متخصصان حوزه سایبر و فضای مجازی به روزنامه اصلاح می‌گوید: حتی انسان اگر اکاونت یا حساب فیسبوکی خودرا پاک کند نیز، اطلاعات خصوصی او پاک نمی‌شود و هم‌چنان در فضای انترنت باقی می‌ماند و افراد هرزمانی که بخواهند، به آن دسترسی پیدا می‌کنند.

 راه‌ حل‌ها چیست؟

    دقت کردن قبل از نشر مطلب، احتیاط کردن در هنگام باز کردن لینک‌ها، احتیاط در پذیرش دوستان ناآشنا، چک کردن تنظیمات حریم خصوصی، خودداری جدی از نشر تصاویر و اطلاعات خصوصی(آدرس منزل، شماره تماس، شماره تذکره) تغییر دادن رمز عبور و حذف کاربران نا اشنا و غیر ضروری، از مهمترین راهکارها و راه‌حل‌ها برای جلوگیری از نقض حریم خصوصی در فضای مجازی، به شمار می‌رود. کاربران سعی کنند که هرگز در جریان سفر، موقعیت و زمان برگشت خودرا در فیسبوک نشر نکنند. چون اینگونه به دزدان می‌فهماند که در خانه من کسی نیست و خانه آماده سرقت است. هم‌چنان خانواده‌ها نباید عکس و اطلاعات کلی کودکان خویش را در شبکه‌های مجازی نشر کنند؛ چون آدم ربایان با فهمیدن نام کودک و نام پدر و با در دست داشتن تصاویر او، به راحتی می‌توانند کودک را فریب دهند.

نتیجه‌گیری؛

۱- شتاب روز افزون استفاده از شبکه‌های اجتماعی به‌خصوص فیسبوک در بین مردم، حریم خصوصی خانوادگی را با خطر امنیت سایبر مواجه کرده است. بسیاری از کاربران بخاطر عطش گرفتن لایک بیشتر مخاطبان، تصاویر خانوادگی و خصوصی خویش را به‌اشتراک می‌گذارند؛ بدون آنکه در باره دوستان خویش اطلاعات کافی داشته باشند. نشر عکس‌های خانوادگی، اطلاعات شخصی، آدرس منزل، شماره تلفون، شماره تذکره و …، از موارد نقض حریم خصوصی در شبکه‌های مجازی است.

۱- داوری افراد مختلف در باره همسر و خواهر انسان، افزایش جرم و جنایت در جامعه، قتل، سرقت و آدم‌ربایی، ترورهای شخصیتی، سوء استفاده از اطلاعات شخصی و تصاویر خانوادگی توسط استفاده جویان، شکسته شدن مرزهای عفت و حیثیت خانواده، افزایش بدگمانی‌ها، طلاق‌ها و خشونت‌های خانوادگی، از ضررها و خطرهای نشر حریم خصوصی در فیسبوک و دیگر شبکه‌های اجتماعی است.

۳- خودداری از نشر اطلاعات خصوصی و خانوادگی، بررسی تنظیمات حریم خصوصی، تغییر رمز عبور پس از چند مدت، خودداری از کلیک کردن روی لینک‌ها و آشنایی با مهارت‌های استفاده از شبکه‌های مجازی، از راهکارهای مهم برای حفاظت از حریم خصوصی در شبکه‌های اجتماعی به‌شمار می‌رود.

داوود ناظری

ممکن است شما دوست داشته باشید