روزنامه اصلاح

صنعت کتاب نیازمند حمایت دولت

هفته ی آخر ماه ثور به عنوان « هفته ی کتاب»، درج تقویم ملی کشور گردیده است. هدف از این کار ایجاد زمینه ی یک گفتمان ملی برای شناسایی مشکلات موجود بر سر راه شگوفایی وبالنده گی صنعت کتاب ومشکلاتی که آن تعداد شهروندان که با این صنعت سروکار دارند با آن روبرو استند وهمچنان ترویج کتابخوانی وفرهنگ مطالعه میان توده ها، به ویژه جوانان ونوجوانان کشور بوده است. که در هر سال رسانه ها ومطبوعات با گردآوری گزارش ها ومصاحبه ها ونشر مباحث ومطالب پیرامون این موضوع و محافل علمی واکادمیک کشور با برگزاری سیمینار های علمی وپژوهشی وبا بررسی های اکادمیک موضوعات مرتبط با صنعت کتاب، فرصت ها، چالش ها ومشکلات موجود وراه های حل آن را مشخص بسازند.

در حال حاضر افغانستان از این ناحیه دچار مشکلات زیادی است. وصنعت کتاب در کشور چالش ها ومشکلاتی را بر سر راه خود دارد. روند تولید کتاب های سودمند با کندی زیادی مواجه است وسالانه به میزان اندکی کتاب در کشور تولید میشود. پژوهشگران، مولفان، مصنفان وپدید آورنده گان کتب سود مند در عرصه های مختلف مورد احتیاج اقشار نیازمند وعلاقه مند کتاب بسیار اندک اند؛ ودر نهایت فقر مادی به سر برده وتوان چاپ ونشر آثار خود شان را ندارند. صنعت ترجمه که یکی از مجرا ها برای آماده سازی وعرضه ی کتب نویسنده گان خارجی برای نیازمندان داخلی می باشد نیز رونق چندانی ندارد ودر سال های اخیر تعداد انگشت شمار آثار بیرونی ترجمه چاپ وبه بازار عرضه شده است.

یکی از مشکلات نبود محلات مناسب برای دست اندرکاران تجارت وداد وستد کتب در شهر ها واز جمله پایتخت است. جاهای که کتب وآثار علمی در آن جا ها فروخته میشود به هیچ صورت مناسب برای عرضه ی کتاب نمی باشد. در اکثر شهر ها کتب در کنار جاده ویا در معابر پیاده در حواشی جاده ها به مشتریان عرضه میگردد، بازار ومارکیت مناسب ولایق شأن کتب به عنوان یک محصول فرهنگی ارزشمند وجود ندارد.

برخی قوانین موجود در عرصه های مربوط به داد وستد وتجارت به ویژه قوانین مالیاتی واخذ محصولات در گمرکات کشور را مناسب تجارت وصنعت کتاب نمی دانند ومعتقدند که در این زمینه باید تغییراتی به وجود بیاید.  زیرا خصوصیات تجارت کتاب با داد و ستد در عرصه های دیگر تفاوت میکند. در مجموع محصولات فرهنگی با سایر محصولات ومواد مورد ضرورت شهروندان یک کشور متفاوت است. من باب مثال شهروندان در زمینه تهیه ی مواد غذایی نوعی الزام دارند وهر طور شده ناگزیر اند که بابت خرید و تهیه مواد غذایی پول پرداخت کنند واما برای خرید کتاب در صورتی اقدام می کنند که توان خرید کتاب را داشته باشند. والا از خیر خرید کتاب به ساده گی میگذرند. به همین خاطر هم است که در کشور ها و ممالک دیگر برخی سهولت ها برای نیازمندان کتاب به شمول معافیت های مالیاتی ویا پرداخت سبسایدی برای چاپخانه ها وبنگاه های نشراتی در نظر میگیرند تا شهروندان بتوانند کتاب های مورد نیاز شان را ارزانتر به دست بیاورند.

موضوع دیگر سهولت دسترسی به کتاب است. این سهولت در دو بخش تعریف شده میتواند. یکی اینکه بر تعداد کتابخانه ها در هر یک از محلات در شهر های بزرگ ویا در قریه ها وقصبات در ولسوالی ها افزوده شود وزمینه ی دسترسی برای شایقان مطالعه وعلاقه مندان پژوهش ونیازمندان کتاب فراهم گردد. دو اینکه مارکیت ها وبازارچه های فروش کتاب در مکان های مناسب وقابل دسترس برای خریداران کتاب در شهر ها به خصوص در جوار مراکز علمی واکادمیک ایجاد شود ونهاد های تولید کننده ی کتاب وبنگاه های نشراتی وانتشارات باید مورد حمایت دولت قرار گیرند وسالانه نمایشگاه های کتاب زیاد برگزار شود ودر آن ها کتاب به بهای مناسب برای نیازمندان وعلاقه مندان ارایه گردد.

دولت مولفان، مصنفان، پدید آورنده گان وسرمایه گذاران عرصه تولید، تورید وتجارت کتاب را مورد حمایت قرار دهد. دولت وبه ویژه نهاد های علمی واکادمیک از صنعت ترجمه حمایت ویژه نماید وزمینه ی شگوفایی وبالنده گی در این عرصه را فراهم آورند. سالانه مولفان، مصنفان وپدید آورنده گان وترجمه کننده گان آثار بیرونی به ویژه ترجمه کننده گان آثار علمی وپژوهشی مشوق هایی در نظر بگیرند وبرای آنانکه آثار علمی وپژوهشی مورد نیاز مراکز اکادمیک وعلمی کشور را ترجمه مینمایند تشویق وتقدیر در نظر گرفته شود.

بحث آخر بحث کاپی رایت ویا حق مولف است. در حال حاضر با آنکه در زمینه ی حراست از حق مولف وپدید آورنده، قانون موجود
می باشد. نهاد هایی که قوانین واصول را در این زمینه تطبیق نمایند نیز موجود است. میکانیزم ها وروش های مورد نیاز این عرصه وجود دارد. اما بدبختانه بیشترین مشکلات از این رهگذر که حق مولف وپدید آورنده مراعات نمیگردد در کشور وجود دارد. کتاب ها وآثار مولفان بی اینکه از پیگرد قانونی هراسی در دل داشته باشند سرقت شده ودر داخل کشور ونیز در برخی کشور های همسایه از نام دیگری چاپ ونشر میگردد.

ممکن است شما دوست داشته باشید