روزنامه اصلاح

شاه امان‎الله خان، زنگ آزادی و استقلال

آصف مهاجر

بخش سوم

چرا آزادی و استقلال مهم است؟

در تاریخ سیاسی کشور، امیران و شاهان زیادی آمدند و رفتند و اکنون فصل جمهوریت است. همان طوری که اکنون در مورد گذشتههای تاریخی کشور مطالعه میکنیم و کارنامهی کارگزاران تاریخ سیاسی را مورد قضاوت قرار میدهیم، تاریخ آینده نیز در مورد اشخاصی که از مسند ریاست جمهوری زمام امور کشور را رهبری کرده و رهبری میکنند، قضاوت خواهد کرد و موضوع مطالعهی آیندگان خواهد شد. و اما در منظومهی رفت و آمد شاهان و سلاطین گذشته بر مسند قدرت، امانالله خان از معدود شاهانی است که از خود نیکنامی سیاسی به جا گذاشت و هنوز هم در تاریخ سیاسی و معاصر کشور، از معدود شخصیتهای تاریخی است که نمیشود از کنار نام و نشان او به سادگی بگذریم و یادی از کارنامهی درخشانش نداشته باشیم. این پرسش خیلی مهم است که اصولاً کارنامهی شاهامانالله خان در مقایسه با شاهان دیگر چه تفاوت دارد و چه شاخصهایی کارنامهی ایشان را از دیگران متمایز ساخته است؟

آری، آزادی و استقلالطلبی او خط درخشانی است که کارنامهی شاه را برای مردم و تاریخ کشور روشن و قابلپذیرش ساخته است. میدانیم که بستر همهی پیشرفتها، آزادی است و توسعهی هر جامعه بدون بسترهای مساعد و تأمین آزادی، ممکن نیست. پیشرفت و توسعهی هر جامعه زمانی ممکن میشود که دیوارهای استبداد و سرکوبگری بشکند و مردم از قید و بندهای ظالمانه و خودساختهی بشر رهایی پیدا کند، انسان مورد احترام قرار بگیرد، کرامت انسان محترم شمرده شود، حقوق اساسی شهروندان به رسمیت شناخته شود، حقوق شهروندی برای تمامی اقشار جامعه اعطاء شود، مردان و زنان به عنوان همذات و همسرنوشت از جایگاه مساوی و برابر انسانی برخوردار شوند و نظام و دولت حافظ منافع مردم و در برابر آنان مسوول قلمداد شود؛ در این صورت است که آدمها مجال و فرصت مییابند تا خودشان را درک کنند، به خودشان باور پیدا کرده و جامعه را بستر شدن، رشد، پویایی و پیشرفت و توسعه دریابند.

از اینجهت است که آزادی خیلی مهم است و شاهراهی است برای بروز و شکوفایی تمام قابلیتها و توانمندیهای درونی که به لطف پروردگار در وجود هر انسان تعبیه شده است. در جامعهی که انسانها زیر نام و نشانهای مختلف مورد تبعیض و نابرابری قرار میگیرند، تحقیر و سرکوب میشوند، در آنجا آدمها فرصت بروز و شکوفایی توانمندیهای درونی و ذاتیشان را از دست میدهند و استعدادهای افراد میمیرد؛ اما در جامعهای که انسان، حقوق و آزادیهای او مورد احترام و حمایت قرار میگیرد، آنجا راه برای همهی پیشرفتها باز میشود.

اقدام شاهامانالله خان برای تحقق آزادی به مثابهی والاترین ارزش انسانی از این جهت خیلی مهم است که  در شرایط سخت و جورآمیز سیاسی آن وقت، او به عنوان پیامآور آزادی ظاهر شد و دلهای خسته از خوف و ترس استبداد سیاسی را امید دوباره داد و میلیونها انسان محکوم به ستم اجتماعی را نسبت به فردای بهتر نوید داد. آنچه برای مردم مهم است و کارنامهی شاهامانالله خان را در تاریخ ماندگار ساخت، حُسن نیت سیاسی او در قبال کشور بود که افغانستان با اعتبار، مدنی و شکوهمند را آرزو داشت، اما اینکه زمانهی شاهامانالله خان برای درک فراگیر این نیت سیاسی مساعد نبود، امر  دیگری است که در نوشتههای بعدی به آن خواهیم پرداخت.

ادامه دارد.. .

ممکن است شما دوست داشته باشید