روزنامه اصلاح

سرپرست وزارت اطلاعات و فرهنگ: افکار و اندیشه‌های سیدجمال‌الدین افغان در عصر حاضر هم می‌تواند راهگشای مشکلات کشور باشد

سید جمال الدین افغانی، یکی ازسیماهای اصلاح طلب و از مصلحین جهان بود. وی در وضعیت بسیار حساس جهان اسلام که استعمارفرتوت انگلیس در صدد تفرقه افگنی و نفاق اندازی در کشورهای اسلامی بود؛ می‎زیست. سید جمال الدین پیشتاز وحدت و همبستگی در سطح کشورهای اسلامی بود.

خانم حسینه صافی سرپرست وزارت اطلاعات و فرهنگ به پاسخ پرسش خبرنگار روزنامه ی اصلاح در رابطه به برگزاری سیمینار سیدجمال الدین افغان که قرار است عنقریب برگزار شود، چنین توضیح داد : منظوراز برگزاری این سیمینار بازتاب و انعکاس فعالیت های علمی و فرهنگی این ابرمرد تاریخ سرزمین باستانی افغانستان است، تا  باشد چهره‌ی معنوی  این شخصیت را به هموطنان و جهانیان به معرفی بگیریم .

وی گفت: سید جمال الدین افغان با درک و شناختی که از اوضاع سیاسی کشورهای اسلامی داشت یگانه درد مسلمانان را تفرقه و عدم شناخت از اسلام می دانست“.

به گفته وی، او بیدارگر مسلمین عالم و بنیانگذار نهضت اسلامی در سطح جهان بود.

وزیر اطلاعات وفرهنگ  تأکید کرد که علامه سید جمال الدین افغانی؛ آن بیدارگر شرق، در حالی وارد میدان سیاست گردید که برخی از کشورهای اسلامی زیر سیستم ملوک الطوایفی، کوبیده می شدند.

به باورخانم صافی، این نابغه‌ی دوران که از سیستم حکومت ملوک الطوایفی رنج می برد همواره خواهان دولت مرکزی بود؛ و مشارکت تمام افراد ساکن در کشور را ضروری می دانست.

خانم صافی علاوه کرد: در اندیشه‌ی علامه سید جمال الدین افغانی، فراگیری و جامعیت دولت و مشارکت همه اقوام و طوایف کشور بدون تبعیض قومی، نژادی، مذهبی و لسانی از اهمیت بیشتری برخوردار بود. برهمین اساس، امیرشیرعلی خان در پرتو افکار اصلاحی سید جمال الدین افغان  برای نخستین باردر تاریخ معاصر، دست به تشکیل دولتی نسبتاً فراگیر و وسیع البنیاد زد که با همه کمبودها و نواقصی که در آن مشاهده می شد می توان آن را مصداق کابینه و هیات دولت شمرد. .

وی افزود :

 سید جمال الدین افغانی، هنوزهم یکی از مطرح ترین سیماهای سیاسی و علمی جهان اسلام است و کماکان، نظریاتش در باب اتحاد مسلمانان و پیکار با عمل جبر و ظلم و کوتاه کردن دست جهانخواران از بلادهای اسلامی مطرح بحث میباشد .  

سید جمال الدین از مفاخر فرهنگ و تاریخ ملت ماست، هر کسی که کارنامه های این مرد بزرگ را ارج می گذارد درحقیقت بر تمام ملت افغانستان احترام گذاشته و مکلفیتش  را دربرابر آن علمبردار صلح ادأ کرده است.

پرسش: ویژگی های شخصیتی سید جمال الدین افغانی را چگونه ارزیابی مینمایید ، شخصیت این بزرگمرد دارای چه ابعادی بود ؟

پاسخ : سید جمال الدین افغان که از پنج سالگی با  مقدمات علوم روز آشنا شده بود علاوه بر درس های حوزه علمیه، به تحقیق در زمینه علوم دیگر مانند: ریاضی ، طب ، تشریح، هِییات ونجوم پرداخت. وی  در طول عمرش  به دلیل روشن  ساختن  مردم به اوضاع وخیم آن زمان، به کشورهایی مانند: ترکیه ، عربستان ، انگلستان ، فرانسه ، ایران ، روسیه و عراق پا گذاشت و فعالیت های مهمی  را به نفع  مردم انجام داد، اوپیوسته  به این  عقیده بود که  وی  مدافع منافع تمام  مسلمانان جهان است .

خانم صافی گفت: در خصوص زندگی ، افکار، شخصیت و ابعاد گوناگون زندگی سید جمال الدین افغانی، پژوهش ها و جستجوهای زیادی صورت گرفته است که هرکدام از تلاش های انجام شده می توانند در جای خود مقدم و با ارزش باشند. باآنکه بیشتر از یک سده از مرگ این اصلاحگرو انقلابی نستوه می گذرد، هنوز هم برخی از ابعاد شخصیتی و کارنامۀ او بدرستی تبیین نشده است و برای شناخت او، نیاز به تحقیقات وسیع، علمی و مستمر می باشد.

به راستی که این مرد فرزانه و مبارز با خدمات ارزنده  و با ارزشی که در دوران زنده گی با افتخارش برای مردم مشرق زمین به ویژه مسلمانان و انسان های  در بند کرده انجام داده است، قابل ستایش و توجه می باشد، و سزاوار است تااین تحقیق ها و جستجوها بیطرفانه و فارغ از هرگونه تعصب انجام شود تا با شخصیت او سازگار واقع گردد.

وی گفت : سیدجمال الدین افغان شخصیت چند بعدی داشت ، شاخصه هایی در شخصیت این مرد بزرگواروجود داشت که وی را متمایز از دیگر انسان ها میساخت؛ به عنوان مثال چند شاخصه یی که آمیزه شخصیت این بزرگوار بود یکی هم  وطنپرستی وجهان اندیشی است.

سید جمال الدین افغانی در سرتاسر زندگی پر بار خود؛ چه زمانی که در وطن آبایی اش افغانستان بود و چه زمانی که در بیرون ازکشورش بسر می برد، به فکر اوضاع سرزمینش بود و خود را در همه اوقات از مردم و مردم  را از خود میدانست .

سیدجمال‎الدین افغان با علاقه‎ی زیادی که به سرنوشت ملت و کشورش افغانستان داشت، اولین کتاب خود را بنام (تاریخ الافغان) به عربی نوشت که بیانگر جریانات تاریخی و اندیشه های فکری وی در قضایای افغانستان است.

استبداد ستیز، استعمارستیز؛

وی از جمله مبارزان و سیاستمداران بزرگ جهان می‎باشد که با جدیت و تدبیر در مسیری که مشتاقانه برگزیده بود گام بر می داشت؛  سید از هر فرصتی برای خودباوری وبیداری مردم مشرق زمین به ویژه مسلمانان استفاده می کرد. او پیوسته مردم را به مبارزه با استبداد و استعمارفرا می خواند؛ و ی روح مقاومت و مبارزه را علیه استبداد سلاطین محلی و غلامی استعمارخارجی در وجود مسلمانان به وجودآورد  و پرچم فداکاری و جانبازی در راه وطن را در دل های شان برافروخت.

آزادیخواه واستقلال طلب؛

سید جمال الدین آزادی را نعمت بزرگ برای بشر می دانست که با هیچ نعمت دیگری قابل مقایسه نیست. وی برای حصول استقلال و آزادی،  تحمل رنج ها و مرارت های سنگین را حتمی می دانست، از اینرو تأکید داشت که باید برای حصول آزادی با جدیت و با قلبی سرشار از ایمان عمل کرد.

دیندار و خرافات ستیز؛

سید بزرگوار راه  نجات بشررا در دین جستجو می کرد.

وی به اسلام عزیزباورمندی خاصی داشت و معتقد بود که این دین کامل الهی، همه ی نیازمندی های معنوی  و مادی بشررا برآورده می سازد.

وی، خرافات  را خطر جدی برای مسلمانان میدانست و برعلیه خرافات که بر اثر جهل و نا آگاهی عده یی، رنگ دینی یافته بود مبارزه می کرد. او در راه مبارزه با خرافات مصمم عمل کرد و در هر جایی که میرفت بر مردم از خطرات جدی و زیان های خرافات زدگی می گفت.

سرپرست وزارت اطلاعات و فرهنگ می‌گوید: سید جمال‎الدین شیفته‌ی علم و دانش بود، وی علم را در پهلوی دیگر مسایل، برای مردم مشرق زمین  به ویژه مسلمانان مهم میدانست. او ازهر فرصتی برای تشویق مردم به سوی علم آموزی استفاده می کرد و خودش از دانش فراوان  در عرصه های متعدد برخوردار بود.

خانم صافی افزود: زنده یاد سید جمال الدین افغان میانه رو و واقع گرا بود، این شخصیت ورزیده در طول حیاتش دست به افراط و یا هم تفریط  نزد. او همواره تلاش می کرد تا رفتارش را بر مبنای عقلانیت جهت بدهد.

در دوران  حیات سید؛ در میان برخی از دانشمندان اسلامی و شرقی، در باره غرب و تمدن آن اختلاف نظرهای زیادی وجود داشته است.

اما سید افغانی در خصوص دنیای غرب باور جامع، برمبنای شناخت داشت. او مانند برخی از اندیشمندان  شرقی به دست آوردهای غرب درعرصه تکنالوژی به دیدۀ قدر می نگریست.

 او با شناخت از دنیای غرب، راهکارهای مناسبی برای نزدیک ساختن غربیان با شرقیان ارایه کرد.

وی به این باور بود که از دست آوردهای  غرب در عرصه علوم و صنایع بهره بگیریم ، اما غربیان بر شرقیان از لحاظ معنویت نیازمند می باشد.

پرسش : از مطالعه زندگی این مرد بزرگ طوری استنباط می گردد که همه‌ی عمرش را برای اصلاح اندیشه ها و افکار مردم مشرق زمین بخصوص مسلمانان صرف کرد.گفته می توانید که از این کار چه دستاورد هایی نصیبش گردید ؟

پاسخ:  سیدجمال الدین افغان دارای مفکوره فراگیرو جهان شمول در اندیشه نظام سیاسی اسلامی  بود؛ چنانکه سید جمال الدین  می گفت: بایدعلم و تکنالوژی غرب را بیاموزیم  و از آن  در ترقی و پیشرفت کشورهای اسلامی استفاده  نماییم .

وی مبدأ تقویم اسلام گرایی جدید است و وظیفه‎ی هر مسلمان وهر افغان است تا باپرداختن به اندیشه و راه  سیدجمال الدین افغان ، آرأ و  اندیشه‎ی وی  را کاربردی بسازد .

خانم صافی افزود: سید جمال الدین افغان با سفرهای متعدد به کشورهای مختلف از جمله هند، مصر، ایران و ترکیه مردم را به بیداری وهویت طلبی دعوت می کرد.

او به مردم پیام هایش را گاهی از طریق خطبه ها و سخنرانی های آتشین، گاهی هم از طریق نوشته هایش می رساند.

پرسش: دلیل اینکه  سید جمال الدین افغان  مبارزه اش را با جهل و تقلید در دستور کارش قرار داد چه بود ؟

پاسخ :

سید جمال الدین افغان ، اندیشمند سیاسی و مبلغ اندیشۀ اتحاد اسلام بود، وی اولین  متفکر  مدرن وفعال اجتماعی بود که در مورد بیماری های اجتماعی جوامع  مسلمان و ضعف های موجود  درآن  هشدار  داد  ودر مقابل  قدرتهای غربی ، اسلام گرایی  را تبلیغ نمود. تأثیر  او بر کشور های اسلامی، مخصوصاً افغانستان ، ایران و مصر شایان توجه است .

وی گفت:

خطابه های آتشین سید و نوشته های الهام بخش او مردم را برعلیه استعمار و استبداد بر می انگیخت. استعمارانگلیس و فرانسه می کوشیدند تا از تجمع مردم پیرامون سید جلوگیری کنند. نوشته های سید جمال الدین افغانی و شاگردانش  که از طریق نشریه(عروه الوثقی) به زبان های عربی و فرانسوی  در مصر و چند کشور دیگر نشر می گردید، موجب بیداری و آگاهی شمار  زیادی از مردم گردید.

 به حق می توان سید جمال‎الدین افغانی را پدر بیداری اسلامی دانست.

 دولتمردان انگلیس از نشریه (عروه الوثقی) سخت هراسان شده بودند. انگلیس ها با وارد کردن فشار برحکومت مصر، خواستار منع نشر این نشریه شدند و در نهایت آن را تعطیل نمودند.

سید جمال الدین افغانی، شهرت و محبوبیت فوق‎العاده‎ای کسب کرده بود، از حمایت وپشتیبانی مردم، در کشورهای مختلف برخوردارشده بود. استعمار انگلیس از شهرت و محبوبیت سید جمال الدین افغانی خواستند به نفع خود استفاده نمایند. رهبران امپراطوری انگلیس بارها برسید سمت‎های عالی دولتی را در کشورهای مختلف پیشنهاد نمودند؛ اما سید جمال الدین افغانی هیچ  گاهی نخواست  اندیشه ها و آرمان های خود و مردم را فدای مقام و منصب سیاسی و آن هم درسایه‎ی استعمارانگلیس ها نماید. سید جمال الدین افغانی با همه شهرت و محبوبیتی که داشت از زندگی ساده  و بی آلایش برخوردار بوده است.

در خصوص ظواهر این دنیا معتقد بود که:

 ” در این دنیا مشکلات و پریشانی لامحدود است. در پهلوی هر خوشی غمی نهفته و در کنارهرفایده نقصانی موجود است. در این دنیا نه کدام چیزی جاوید است و نه برزندگی اعتمادی. شهرت، اختیار، قدرت با مرور زمان بسوی  فنا می روند.

آنچه که جاویدان است صرف بندگی خدا و اطاعت از دوستان خدا، روشنی حقیقت وپایداری در عقیده می باشد.”

وزیراطلاعات و فرهنگ در رابطه به این پرسش که  وزارت اطلاعات و فرهنگ غرض استقرار ایده ها ، افکار ودستآورد های این رادمرد سترگ در جامعه چه برنامه هایی دارند ، چنین بیان  نمود:

وزارت اطلاعات وفرهنگ به منظور تعمیم افکار و گستره ی اندیشه‎ی این اندیشمند متوسل به کار های علمی و راه اندازی سیمینارهای علمی ونشست های فرهنگی خواهد شد  تا اثرات فکر و اندیشه ی سید جمال الدین افغان را چنانکه شایسته است بازتاب دهد .

 سید جمال الدین افغانی که عمرش را برای  بیداری مردم  مشرق زمین سپری کرد در نهم مارچ سال ۱۸۹۷ چشم از جهان فروبست ودر استانبول دفن گردید.

تابوت سید جمال الدین افغانی در ۱۰  اکتوبر ۱۹۴۶ م که مصادف  با هژدهم میزان ۱۳۲۷ خورشیدی است به کابل انتقال داده شد و در محوطۀ پوهنتون کابل دفن گردید.

وزیر اطلاعات وفرهنگ افزود:

اندیشه ها و افکار سید جمال الدین بزرگ، همانطوریکه در زمان حیاتش موثربود درعصرحاضرهم می تواند راهگشای مشکلات مردم افغانستان و تمام مسلمانان باشد. مردم مشرق زمین به ویژه مسلمانان وملت هایی که خواهان ترقی واقعی هستند درعصر حاضر نباید از اندیشه های سید بزرگوارغافل بمانند.

بی تردید می توان گفت که  با تمسک به اندیشه های سید جمال الدین افغانی می شود به اکثر مشکلات و معضلات مشرق زمین به ویژه مسلمانان نقطه‎ی پایان گذاشت.

باتأسف گفته می‎توانیم که سید جمال الدین افغان به رغم افکار بلند و تلاش های پیگیرش برای  رهایی  مسلمانان  از اسارت، جهل، فقر و تنگدستی در کشور ما  نا شناخته مانده است . ممکن دلیلش رابطه‌ی پیهم او باسیاستمداران وزمامداران  بوده که  وی را از مردم  عادی به دور رانده بود.

وی گفت:

سید بزرگوار خود گفته است که: شایسته  بود بذر افکارم  را در  زمین حاصلخیز می افشاندم ، نباید بذرافکار مستعدم را در شوره زار بی حاصل  تباه  می نمودم. در تمام این مدت هیچ یک از افکار من درگوش زمامداران شرقی فرو نرفت .

سید جمال الدین افغان در پایان زندگی دریافت که مبارزه با  جهل و تقلید را باید دردستور کار مبارزاتی خود قرار  بدهد ، زیرا او درپایان زندگی مخاطبان اصلی اش  را که همانا مردم  بود، دریافت  و اما مرگ مجالش نداد.

سید  باآنکه در هنگام حیات هرگز به آرزوهایش نایل نیامد و افکاراو برای رفع  عقب مانی ، بیداری  و پیشرفت کشورهای اسلامی نا شگفته باقی ماند  اما میتوان گفت ، تنها آرامش خاطر اش امید واری  و ایمان راسخ  به رنسانس اسلامی در آینده بود.

گل علم ناصری

ممکن است شما دوست داشته باشید