روزنامه اصلاح

روز جهانی آزادی مطبوعات و یکسالگی رویداد خونین دهم ثور

امسال روز جهانی آزادی مطبوعات در افغانستان یادآورندهی رویداد غمانگیزی بود که خانوادهی رسانهها و جامعهی افغانستان را به ماتم نشاند. سال گذشته درست در آستانهی تجلیل از روز جهانی آزادی مطبوعات بودیم که شماری از خبرنگاران رسانههای افغانستان در یک حملهی هدفمند تروریستی جان باختند. صبح دهم ثور سال ۱۳۹۷یک حمله کنندهی انتحاری خودش را در ساحهی شش درک شهر کابل انفجار داد. پس از این رویداد خبرنگاران رسانههای افغانستان خود شان را به ساحه رسانیدند تا این رویداد را پوشش بدهند.

زمانی که خبرنگاران و کارکنان رسانهیی مصروف تهیه گزارش بودند، انفجار دیگری به وقوع پیوست. انفجار دومی درست در جایی به وقوع پیوست که خبرنگاران و کارکنان رسانهیی حضور داشتند.  خبرنگارانی که میخواستند در مورد یک رویداد انتحاری خبر و گزارش تهیه کنند و یا تصویر بردارند، خود به سوژهی خونین خبری تبدیل شدند. در این رویداد ۹ خبرنگار به شهادت رسید و شمار دیگری به شدت زخمی شدند. در همین روز در رویداد دیگری در ولایت خوست، احمدشاه منتوال خبرنگار محلی بیبیسی از سوی افراد مسلح ناشناس به قتل رسید. حملهی دهم ثور سال۱۳۹۷،پس از حملهی انتحاری به جان کارمندان طلوع نیوز که چندسال پیش در جادهی دارالامان صورت گرفته بود، دومین حملهی هدفمند بر خانوادهی مطبوعات کشور بود که خبرنگاران را به گونهی مستقیم هدف قرار داد. مسوولیت این رویداد را گروه تروریستی داعش به عهده گرفته بود. اکنون یک سال از این رویداد خونین میگذرد و خانوادهی مطبوعات، فعالان رسانهیی افغانستان و خانوادههای قربانیان هنوز در ماتم و اندوه عزیزان شان به سر میبرند.  روز سه شنبه هفتهی گذشته همزمان با نخستین سالگرد جان باختن خبرنگار و کارمند رسانهیی افغانستان در رویداد انتحاری شش درک، خبرنگاران  وفعالان رسانهیی کشور در محل رویداد گرد آمده و یاد و خاطرهی شهدای این رویداد را گرامی داشتند. اعضای کمیتهی هماهنگی خبرنگاران افغانستان که در این مراسم سوگواری حضور داشتند، خواهان تأمین امنیت و مصئونیت خبرنگاران شدند.  نی یا نهاد حمایتکنندهی رسانههای آزاد افغانستان نیز با نشر اعلامیهای از حکومت خواسته است چگونگی و جزئیات این حمله را با رسانهها شریک سازد. نی گفته است که با گذشت یک سال از رویداد دهم ثور، نهادهای حکومتی هیچ گزارشی از چگونگی این رویداد ارایه نکرده است. نی یا نهاد حمایتکنندهی رسانههای آزاد افغانستان تأکید کرده تا زمانی که عاملان خشونت علیه خبرنگاران شناسایی و به کیفر رسانیده نشوند، خشونتها علیه خبرنگاران افغانستان کاهش نخواهد یافت.

حملهی دهم ثور سال۱۳۹۷ به جان خبرنگاران و کارکنان رسانهیی آخرین رویداد تراژیک برای خانوادهی مطبوعات افغانستان نبود. پس از این رویداد چندین خبرنگار و فعال رسانهیی کشور در گوشه و کنار افغانستان جانهای شان را از دست داده و یا زخم برداشته اند. در ماه حوت سال ۱۳۹۷ سلطان محمود خیرخواه یکی از خبرنگاران محلی در ولایت خوست هدف حملهی مسلحانه قرار گرفت که منجر به شهادت وی شد. در جریان همین ماه اپریل سال روان میلادی، دو خبرنگار و کارمندان رسانهیی افغانستان در ولایت های ننگرهار و بغلان مورد حمله قرار گرفتند. موتر حمید شیرزی مسوول رادیوی محلی ادیب در بغلان هدف یک ماین جاگذاری شده قرار گرفت که به وی آسیب نرسید. عمران لمر  خبرنگار رادیوی محلی مزل در ولایت ننگرهار از سوی افراد مسلح ناشناس مورد هدف قرار گرفت که به شدت زخمی گردید. آقای لمر هم اکنون در شفاخانهی ولایتی ننگرهار تحت معالجه قرار دارد. پیش از این نثاراحمد احمدی خبرنگار تلویزیون محلی سباوون در هلمند به وسیلهی یک ماین جاگذاری شده در موترش هدف قرار داده شد. وی در این رویداد از ناحیهی پا شدیدا زخم برداشت و هم اکنون در شفاخانهی چهارصد بستر کابل زیر مداوا قرار دارددوام حملات هدفمند بر خبرنگاران و کارکنان رسانهیی افغانستان نمایانگر موجودیت تهدید امنیتی دوامدار در برابر کار رسانهیی در کشور است. افزایش تهدیدات امنیتی بر جان خبرنگاران سبب شده تا افغانستان در  صدر فهرست خطرناکترین کشورها برای خبرنگاران و فعالان رسانهیی باقی بماند. تهدیدات امنیتی علیه خبرنگاران نمایانگر این است که رسانهها و آزادی بیان در افغانستان با دشمنان بیرحم و فراوانی روبرو است و با گذشت هر روز کار رسانهیی در افغانستان دشوار و دشوار تر میشود. حکومت افغانستان در یکی دو سال اخیر تلاشهایی را برای تأمین حقوق و مصئونیت خبرنگاران انجام داده است. کمیتهی مشترک حکومت و رسانهها که زیر نظر استاد سرور دانش معاون دوم رییس جمهور فعالیت میکند، اقداماتی را برای رسیدگی به پروندههای خشونت علیه خبرنگاران انجام داده است. مسوولان کمیتهی مشترک حکومت و رسانههای افغانستان اخیراً اعلام کردند که در جریان سال گذشتهی خورشیدی به حدود ۱۲۰۰ پروندهی خشونت و بدرفتاری علیه خبرنگاران رسیدگی شده است. وزارت اطلاعات و فرهنگ نیز به هدف توجه به وضعیت خبرنگاران و رسانههای افغانستان بیستوهفتم حوت را به نام روز خبرنگار نامگذاری کرد که از سوی کابینه تأیید شد. اما این اقدامات نتوانست تغییر زیادی در وضعیت به میان بیاورد. زیرا افغانستان در وضعیت جنگی به سر میبرد و در چنین شرایطی به شمول فعالان رسانهیی، هیچ قشری مصئونیت آنچنانی ندارد. در این میان رسانهها و خبرنگاران که رسالت روشنگری، اطلاعرسانی، آگاهیدهی و تنویر اذهان عامه را به عهده دارند، بیشتر از هر قشر دیگری زیر تهدید قرار دارند.  خبرنگاران افغانستان تنها از آدرس گروههای تروریستی تهدید نمیشوند. گروههای مسلح غیرمسوول، خلافورزان، گروههای تبهکار و مجرمان جنایی، قاچاقچیان مواد مخدر، زورگویان و باجگیران محلی همهتهدیدهای بالفعلی اند که در برابر خبرنگاران و فعالیت رسانهیی وجود دارد. نشر گزارشها و خبرهایی که پای یکی از این گروهها در آن دخیل باشد و خلافورزیها، زورگوییها و فعالیتهای غیرقانونی آنان را بازتاب دهد، میتواند منجر مرگ خبرنگار و تهیه کنندهی خبر یا گزارش شود و یاهم باعث حملهی مسلحانه بر رسانهشود.  رسانهها و خبرنگاران افغانستان دستکم در ۱۸سال اخیر موارد زیادی از این دست را تجربه کرده اند. نیروهای دولتی نیز در برخی موارد با خبرنگاران رفتار خشونتآمیز داشته اند.  در آخرین مورد عبدالله خنجانی مدیر مسوول شبکهی تلویزیونی یک ادعا کرد که از سوی نیروهای مربوط به قطعهی محافظت رییس جمهور مورد لتوکوب و بدرفتاری قرار گرفته است. هرچند که هارون چهانسوری سخنگوی رییس جمهور و جنرال ریاض آرین رییس قطعهی محافظت رییس جمهور از آقای خنجانی دلجویی کرده و وعده سپردند که عاملان این بدرفتاری را به نهادهای عدلی و قضایی معرفی میکنند.  با اینهمه ایجاب میکند که حکومت اقدامات جدی را در راستای تأمین امنیت و مصئونیت خبرنگاران و کارکنان رسانهیی رویدست بگیرد. اقداماتی که بیشتر جنبهی نمایشی نداشته باشد و بتواند تغییر محسوسی در فضای فعالیت رسانهیی افغانستان ایجاد کند.  رییس جمهورغنی در مراسم تجلیل از بیستوهفتم حوت، روز خبرنگار گفت که هیچ نوع خشونت از آدرس نیروهای دولتی علیه خبرنگاران پذیرفتنی نیست.  رییس جمهورغنی تأکید نمود که عاملان خشونت و بدرفتاری با خبرنگاران به نهادهای عدلی و قضایی معرفی خواهند شد.  از این رو نیاز است نهادهای مربوطه در دولت افغانستان دستورات رییس جمهور را عملی کرده و مطابق سیاست رسمی و اعلامی دولت در حمایت از آزادی بیان و گردش آزاد اطلاعات، فضای مصئون و عاری از خشونت را برای فعالیت رسانهیی فراهم سازند.  طرف دیگر قضیه، گروه طالبان است. گروه طالبان که مسوول بخش بزرگی از ناامنیها در کشور است، همواره به عنوان یک تهدید بالفعل علیه خبرنگاران و مانع بزرگ سد راه فعالیت رسانهیی عمل نموده است. طالبان که اکنون وارد فاز جدیدی از مذاکرات صلح شده اند و میخواهند از مجرای تفاهم و مصالحه اهداف موردنظر شان را تعقیب کنند، باید رسانهها، آزادی بیان و گردش آزاد اطلاعات را به عنوان یک واقعیت انکار ناپذیر جامعهی امروز افغانستان بپذیرند.  دشمنی با خبرنگاران و رسانهها خلاف تمامی موازین بینالمللی است. طالبان باید به این اصل که امنیت و مصئونیت خبرنگاران در جریان منازعات مسلحانه مدنظر گرفته شود، احترام بگذارند.  عدم گرفتن مسوولیت حملات هدفمند بر خبرنگاران و رسانهها نمیتواند از شک و تردیدها نسبت به عداوت طالبان با رسانهها بکاهد. طالبان وقتی مسوولیت حملات هدفمند بر رسانهها و خبرنگاران را نمیپذیرند، باید عملاً ثابت کنند که دستی در این اعمال ندارند.  رویهمرفته نهادهای کشفی و امنیتی کشور باید قضایای قتل خبرنگاران را پیگیری و یافتههای شان را با رسانهها و مردم افغانستان شریک سازند. نهادهای امنیتی کشور نباید از کنار رویداد دهم ثور سال۱۳۹۷ به سادگی رد شوند.  این رویداد باید پیگیری شده و عاملان و طراحان پسپردهی آن شناسایی و افشا شوند. خبرنگاران افغانستان باید بدانند که چه گروهی در سازماندهی این حمله دست داشته و آنان به چهنوع دشمنی روبرو اند.  خانوادههای قربانیان این رویداد نیز حق دارند بدانند که کیها مسوول قتل عزیزان شان اند.

پاینده

ممکن است شما دوست داشته باشید