روزنامه اصلاح

دکتور خوشحال نبی زاده کارشناس تغذیه در کمیته‌ی امنیت غذایی ریاست اجراییه: افزایش بهای فرآورده های غذایی میتواند تهدیدی برای مصؤونیت غذایی وسلامت تغذیه باشد

گل علم ناصری 

بخش اول

آخرین آماردرگزارش ارزیابی خطرات و آسیب پذیری ملی افغانستان نشان دهنده آن است که هشت اعشاریه شش میلیون تن که چهل و چهار درصد جمعیت این کشور را تشکیل میدهند از سلامت غذایی برخوردارنیستند . این شهروندان روزانه کمتر ازدو اعشاریه صد کیلوگرام کالوری دریافت میکنند .

از نزدیک به ۳۵ میلیون جمعیت افغانستان ، بیشترازیک سوم آنها زیرخط فقرزندگی می کنند ، که قادر به تأمین حد اقل نیازهای غذایی خود نیستند و فقر با تأثیرات جانبی و چند گانه اش ،  عامل کلیدی درعدم دست یابی افغانها  به مصؤونیت غذایی  است .

آقای  دکتور خوشحال نبی زاده کارشناس تغذیه در  کمیته غذایی وتغذیه دررابطه به امنیت غذایی چنین توضیح داد :

سازمان ملل متحد در سال ۱۹۸۶ تعریفی را در باب امنیت غذایی اینطور بیان کرد که: “دسترسی همه ی مردم به  غذای کافی  درتمام اوقات  برای  داشتن یک جسم سالم است .” برطبق این تعریف ؛ موجود بودن غذا ، دسترسی به غذا و تلاش برای دریافت غذا ، سه عنصر اصلی میباشد .

آقای نبی‌زاده افزود : امنیت غذایی وایمنی غذا ازواژه های مهم وکاربردی است که امروزه در اسناد توسعه ای به آن پرداخته شده است وازسوی مسؤولان به کارگرفته میشود .

امنیت غذایی به دسترسی همه انسان ها ی یک جامعه ، در تمام دوره های عمر به غذای کافی و سالم برای داشتن زندگی سالم و فعال گفته می شود و درآمد خانواراز عامل های مهم در تأمین امنیت غذایی در یک نظام اجتماعی میباشد .

عامل مهم دیگر در تأمین امنیت غذایی جامعه ، ذایقه و دانش تغذیه‌ی خانواده ها درنحوه تخصیص بودجه برای تهیه بهترین نوع غذایی در دسترس وچگونگی تقسیم غذا در خانواده میباشد .

امنیت غذایی  زمانی تأمین
می شود که سرانه ی سبد غذایی خانواده به صورت درست انتخاب و تهیه شود ، برای اعضای خانواده کافی و به گونه ی درست طبخ شود تا عناصر و مواد غذایی سالم و درست به سلول ها و اندام  های بدن برسد .  برای تأمین  امنیت غذایی در یک کشور و نظام اجتماعی بایستی سازمان ها و نهاد هاباهم همکاری داشته باشند و با هماهنگی یک سازمان متولی امنیت غذایی ، بر تولید یا واردات مواد و محصولات غذایی ، آموزش، تبلیغ و آگاهی  دادن به جامعه وسیاست گذاری های کلان اقتصادی  نقش ایفا کنند .

 وی گفت : سازمان مسوول امنیت غذایی  باید نسبت به نوع مواد غذایی ، میزان وقیمت آن  ها، همیشه آگاهی داشته باشد  وبررسی نماید که  همه ی مردم از نظر فزیکی به این غذا دسترسی  داشته باشند و درآمد شان به قدری باشد که بتوانند این غذا را بخرند . این سازمان در صورت بروزبحران بایستی زنگ خطررابه صدا درآورد و اندازه گیری این امنیت را برعهده بگیرد .

آقای داکتر خوشحال نبی زاده در مورد ایمنی غذایی که غذا در هنگام انتقال ، آماده سازی و نگهداری ، آلودگی های میکروبی و کیمیاوی پیدا نمی کنند وسبب بیماری مصرف کنند گان نمی شود چنین گفت :

ایمنی غذا  عبارت است از اطمینان از این، غذایی که
می خوریم ، کاملأ سالم است و آلودگی ندارد؛ مانند: آلودگی‌های میکروبی، کیمیاوی وغیره .

وی گفت : تهدید های جدید مصؤونیت مواد غذایی به طور مداوم در حال ظهور استند ؛ تغییرات در تولید ، توزیع و مصرف مواد غذایی ، تغییرات درمحیط زیست ، عوامل بیماری زای جدید  و در حال ظهور، مقاومت ضد میکروبی موادغذایی رابه چالش کشیده اند .  همچنین افزایش سفر و تجارت ، احتمال آلودگی در سطح بین المللی را گسترش  داده است . ایمنی مواد غذایی به طور فزاینده ای درحال جهانی شدن  است و نیاز  به تقویت سامانه  های مصؤونیت (ایمنی) مواد غذایی بیش از پیش درمیان کشورهامشهود است ، به همین دلیل است که سازمان جهانی صحت شعارخود را در سال ۲۰۱۵ترویج بهبود ایمنی مواد غذایی از « مزرعه تا دسترخوان پاک» قرار  داد .

وی افزود : باگسترش فناوری ها ، مصرف افزودنی  ها ، آفت کش ها ، آنتی بیوتیک  ها و هورمون  ها در تولید مواد  غذایی در کشورهای درحال توسعه ، رشد چشمگیری داشته است که منجر به اثرات سؤ انکار ناپذیری بر سلامت انسان از جمله بروز انواع نا هنجاری های مادرزادی وسرطان ها به ویژه درکودکان شده است .

آقای نبی زاده سرمایه گذاری در زراعت را نیل  به امنیت غذایی خوانده چنین  توضیح داد :

رهایی ازگرسنگی حق اساسی مردم است . گرسنگی حرمت انسان راخدشه دار می سازد و مانعی  در راه پیشرفت اجتماعی ،  سیاسی و اقتصادی و فرهنگی جامعه است .

وی افزود: در افغانستان حدود ۸۰ درصد مردم مصروف زراعت است، اما سکتور زراعت ۲۵ درصد از عاید سرانه ی ملی را تشکیل میدهد.

این کشور نیاز دارد تا بالای زراعت سرمایه گذاری بزرگ نماید، زمین های لامزروع را قابل کشت سازد، زراعت را میکانیزه نماید، در حصه تخم های اصلاح شده در کشور تجویز بهتر اتخاذ گردد.

 وی گفت: در دیگر کشورها تا ۵ فصل از زراعت شان حاصل بر میدارند، اما در افغانستان برداشت از زراعت در سال، یک فصل است.

آقای نبی زاده افزود: هدف وزارت های سکتوری؛ مانند وزارت زراعت، تجارت، مالیه، صحت عامه و … تأمین امنیت غذایی برای مردم است، این وزارت ها مکلف استند، مواد خوراکی صحی را در صورت نبود آن در کشور ، از بیرون وارد نمایند.

آقای نبی زاده گفت: همین اکنون ۴۴٫۵ در صد مردم از امنیت غذایی رنج میبرند. با تاسف باید بگویم که این روند درحال صعود است. چنانکه در سال ۱۳۹۱ این رقم سی در صد بود، در سال ۱۳۹۲ به سی ونه در صد رسید و در سال ۱۳۹۵  به چهل و چهار اعشاریه پنج در صد مردم امنیت غذایی نداشت.

دلیل آن تداوم جنگ ها، خشکسالی‌ها، میکانیزه نشدن زراعت در کشور و عدم هماهنگی میان نهادهای همکار در این بخش ها  بود.

سرمایه گذاری در زراعت از اهمیت بالایی برخوردار است . با سرمایه گذاری در بخش زراعت، حمایت ، توسعه ی آموزش و صحت در جامعه می توان به امنیت غذایی در جامعه کمک کرد تا
همه ی جهان از آن بهره خواهند شد .

وی گفت: وظیفه کمیته‌ی امنیت غذایی و تغذیه، بالابردن سطح آگاهی در بخش زراعت و تأمین غذای سالم و تعیمم اجندای امنیت غذایی است.

آقای نبی زاده مکلفیت اجندای  امنیت غذایی را هماهنگی نهادهای مختلف خوانده گفت: هدف و وظیفه عمده‌ی کمیته امنیت غذایی ایجاد بهبود هماهنگی در کارنهادها و رفع موانع از سر راه این نهادها  و وزارت هایی است که در این خصوص کار و فعالیت دارند.

ما تلاش داریم تادر ۳۴ ولایت کشور کمیته‌ی امنیت غذایی و تغذیه را ایجاد کنیم و تا اکنون این کار در ۲۰ ولایت  فعال و کارش را به پیش می برد.

آقای نبی زاده افزود : سازمان غذایی جهان برای ارتقای امنیت غذایی  با کشورهای جهان همکاری نزدیک دارد . این سازمان از سال ۱۹۶۴ میلادی با همکاری موسسات مالی دولتی و خصوصی به کشورهای عضو یاری  رسانیده است و برنامه های بسیاری  را به سرمایه گذاری درزراعت  و توسعه بخش روستایی  به اجرأ گذاشته است .

سازمان غذایی جهان، سازمان زراعت جهان و یونسیف در سرتاسر جهان به ویژه در کشورهای فقیر بیش از ده ها پروژه را در بخش های گوناگون مانند : امنیت زیستی ، تغذیه ، سلامت و کیفیت غذا ، اقتصاد وآمار ، آبیاری وذخایر آبی ، ماهیگیری و همچنین تولیدات  و بهداشت مواشی ،  به هدف  بالا بردن سطح تغذیه، ارتقای تولیدات زراعتی ، بهبود  زندگی جمعیت های روستایی و توانمند سازی به انجام  رسانیده است .

گفته میتوانم که این پروژه ها به طور مستقیم یا غیر مستقیم  درخدمت دستیابی به امنیت غذایی در کشورهای جهان به خصوص کشورهای عقب مانده و ناداربوده است .

وی گفت : هدف برخی از پروژه  ها تدوین  چارچو بی  برای توسعه ی پایدار زراعتی  و کمک به کشور های عضو است که به منظور طراحی برنامه منطقه ای  برای امنیت غذایی بوده است و از طریق این پروژه ها، کمک های اضطراری ،  به نیاز های اضطراری کشورها  در زمان  بحران  هایی چون : زلزله ، سیل ، خشکسالی و بیماری های مدهش پاسخ داده شده است .

وی در مورد شیوه مصرف درست غذا و هرم غذایی چنین توضیح
داد :

شرط اصلی با سلامت زیستن، داشتن تغذیه درست است . تغذیه‌ی درست  یعنی  رعایت دو اصل  تعادل و تنوع در برنامه ریزی غذایی روزانه،  تعادل  به معنی مصرف مقادیرکافی از مواد غذایی و تنوع  به معنی انواع  مختلف مواد غذایی  در پنج گروه اصلی مواد، درهرم غذایی میباشد. هرم غذایی از پنج گروه اصلی  مواد غذایی  تشکیل شده است . هرچه از بالای هرم به سمت پایین  نزدیک  می شویم حجمی که گروه های غذایی به خود اختصاص میدهند بیشترشده و باید مقدار مصرف روزانه ی آن هابیشترشود. .در هر گروه مواد غذایی دارای ارزش غذایی تقریبأ یکسان استند ومی توان ازیکی به جای دیگری استفاده کرد.

آقای خوشحال نبی زاده چالش های عمده غذایی  را سه چالش اساسی خوانده گفت :

چالش اول ، گرسنگی در سطح جهان در حال افزایش است در اوایل  دهه‌ی ۱۹۹۰ ، افزایش شمار انسان  های گرسنه درسطح جهان  بعد از طی دو دهه سیر نزولی، دچار  تغییر  فاحشی  شد وازآن پس به دلیل افزایش بهای غذا در اثر بحران مالی ، رو به افزایش گذاشت . بحران مالی  نیز  به نوبه‌ی خود موجب شد بهای محصولات زراعتی و مبادله ای مرتبط با آن کاهش  یابد .

وی گفت : امروزه قشرهای بسیاری از مردم گرسنه ی جهان، به طور مستقیم یا غیر مستقیم  برای بقای خود به زراعت وابسته اند. بر اساس آخرین ارزیابی به عمل آمده از سوی  سازمان غذایی جهان امروزه  بالغ  بر نه صدو شصت ونه میلیون  تن در جهان  با هزینه ی کمتر از یک دالر در روز زندگی میکنند و حدود  سه چهارم از آن ها برای بقای خود به زراعت وابسته استند . در واقع  فقر و تنگدستی شدید این شمار از انسان‌ها، خروج از این وضعیت را برای آن ها غیر ممکن ساخته است.                            

ادامه دارد

ممکن است شما دوست داشته باشید