روزنامه اصلاح

دست‌فروشی و مشکلات شهری در کابل

ناامنی‌ها، نبود کار و دیگر موردها باعث شده است در چند سال گذشته هزاران خانواده از روستاها و ولسوالی‌ها به مرکز ولایت‌ها و شهرهای بزرگ نقل مکان کنند. در نتیجه نفوس شهرهای بزرگ مثل کابل به طور بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است.

با هجوم بی‌سابقۀ مردم به شهرها و به علت نبود زمینه‌های کاری برای آنان، هزاران تن شروع به کارهای شاقه و از جمله دست‌فروشی کرده اند. آنان با ایجاد کراچی‌ها در اطراف سرک‌های داخل شهر تجارت شان را به پیش می‌برند. با وجود که از این طریق هزاران خانواده درآمدزایی می‌کنند و چرخ زندگی شان را به چرخش می‌آورند، ولی این کار نیز عاری از مشکل نیست و چالش‌های زیادی را به همراه دارد.

 از بندش راهروها، جاده‌ها و کوچه‌ها گرفته تا آلوده‌گی محیط زیست و اخاذی‌های ماموران شهرداری و پولیس، ایجاد مشکلات ترافیکی، مزدحم کردن شهر و بازار و … از پیش آمد‌های منفی آن به شمار می‌رود. با گذشت هر روز مشکلات فوق ذکر بیشتر شده و چالش‌های جدی را متوجه شهروندان و مسوولان کرده است.

گاهی ازدحام بیش از حد ترافیکی به علت وجود هزاران کراچی در سرک‌ها باعث شده است مریض داران ساعت‌ها در راهبندان گیر بمانند و در نیتجه مریض شان تلف شوند.

آمار دقیقی از کسانی که در سطح شهر به دست‌فروشی مشغول اند،‌ در دست نیست؛ اما می‌توان گفت که بخش قابل ملاحظه‌ای از نفوس کابل با دست‌فروشی در سرک‌ها و پیاده‌روها امرار معاش می‌کنند.

از سوی هم ساده‌ترین کار با کم‌ترین سرمایه، دست‌فروشی در کنار سرک‌ها است که با درآمد ناچیز آن لقمه نانی تهیه می‌شود. ولی شهروندان کابل از این وضعیت شاکی هستند و می‌گویند که دولت باید هرچه زودتر مشکل دست‌فروشان را حل کند و به این بی‌نظمی پایان دهد.

اجمل، یک‌تن از باشندگان شهر کابل می‌گوید: «دست‌فروشان سرک‌های شهر را بند ساخته و مردم را با مشکلات زیادی روبرو کرده‌اند». وی با شکایت از این وضعیت افزود که بی‌نظمی‌ها در شهر کابل به بالاترین حد خود رسیده و دولت باید به صورت جدی برای از بین بردن آن اقدام کند.

عبدالوهاب، شهروند دیگر کابل می‌گوید: پولیس به همکاری ماموران شهرداری فقط به فکر رشوه گرفتن خود است و روزانه از دست‌فروشان پول می‌گیرد و کاری به آنان ندارد.

به گفته وی، اگر دست‌فروشان رشوه ندهند، به آنان اجازه فعالیت از سوی پولیس و شهرداری کابل داده نمی‌شود و بساط‌ شان را جمع می‌کنند.

تنها مردم نیستند که ادعای اخاذی پولیس و ماموران شهرداری کابل از دست‌فروشان را دارند، بلکه شمار زیادی از دست‌فروشان نیز این ادعا را تائید می‌کنند.

حسین، یکی از دست‌فروشان شهر کابل می‌گوید: «پولیس به همکاری ماموران شهرداری از کراچی‌ها هفته‌ای ۱۵۰ افغانی می‌گیرند و اگر کسی به آنان پول ندهد، اجازه کار کردن را برایش نمی‌دهند».

 وی که در نزدیکی گولایی دوخانه کراچی کیله دارد، می‌گوید، «پولیس هر شام از آنان درخواست میوه می‌کنند و اگر برای آن‌ها میوه ندهیم، ما را مورد آزار و اذیت قرار می‌دهند».

اما باید اذعان کرد که دست فروشی در اطراف جاده‌های عمومی، تنها یک پدیده‌ا‌ی نیست که تنها در شهر کابل پدید آمده باشد. در بسیاری از شهرهای کشورهای دنیا، دست فروشی و فروشندگان دوره گرد وجود دارند. اما آن کشورها توانایی مدیریت این مشکل را دارند. ایجاد فضای مناسب برای جمع آوری دست فروشان، ایجاد بازارهای هفتگی چون جمعه بازار، دوشنبه بازار  و حتی بازارهای شبانه از اقدامات و طرح‌های موفق شهرداری‌های کشورهای دیگر است.

اکنون در سطح شهر دست فروشان از انواع مختلف کراچی‌ها استفاده می‌کنند. جای مشخص برای رونق تجارت شان ندارند و هرازگاهی کراچی‌های شان را پیش کشیده و عرض سرک را کم می‌کنند.

 در نتیجه فضا برای موترها کم می‌ماند و با کم‌ترین مشکل راه بندان بزرگ به وجود می‌آید.

هرچند وجود کراچی‌ها خود زمینه ازدحام ترافیکی را به وجود آورده، ولی اگر برنامه منظم جهت پیشبرد این تجارت روی دست گرفته شود، بدون شک ازدحام ترافیکی از بین می‌رود و یا به حد اقل می‌رسد.

 زیرا اکنون هر کس به نوبه خود و هرجا خودش خواسته، کراچی اش را ایستاده کرده و مصروف رونق تجارت شان است.

دستفروشی، بخشی از بازار و داد و ستدهای رایج و عمومی است. بنا براین شهرداری کابل به هیچ وجه نمی‌تواند همه چیز را یک شبه تغییر بدهد.

شهرداری کابل باید یک موقعیت مناسب و مشخص را به عنوان بدیل برای دست‌فروشان در نظر بگیرد و کراچی‌های یک رنگ به دست فروشان توزیع نماید که هر کدام پلیت مشخص خود را داشته باشد. پلیت‌های کراچی‌ها بر اساس شماره بوده و تعیین کننده مکان همان کراچی نیز ‌باشد و امکانات اولیه را در آن جا لحاظ کند.

در ضمن وقتی کراچی‌ها با یک سایز و اندازه ساخته شود، نظم بیشتری پیدا می‌کند و فضای کم‌تر مصرف می‌شود و نیاز نیست کراچی داران سرک را بند اندازند. از سوی دیگر این کار در کنار کاهش ازدحام ترافیکی باعث زیبایی شهر و منبع خوبی عایداتی برای شهرداری و دولت می‌گردد و همچنان باعث از بین رفتن دستبردها و فساد اداری در زمینه می‌شود. این راه حل دارای مزیت‌های بی‌شمار می‌باشد که در اینجا به مهم‌ترین آن‌ها اشاره می‌گردد.

– بالابردن عواید شهرداری و جمع آوری منظم مالیات ماهوار، ربع وار و یا سالانه.

– منظم ساختن نماد شهری.

– زیبایی شهر.

– امنیت شهر.

– مسئولیت پذیری دست‌فروشان نسبت به پرداخت مالیات، امنیت ساحات که کراچی‌ها استقرار دارند و نظافت محل استقرار.

– عدم سؤ استفاده افراد سودجو از دست‌فروشان، طوریکه قسمت عمده درآمد دولت خصوصاً شهرداری کابل به جیب افراد سود جو سرازیر می‌شود.

با این راه حل، تجارت دست‌فروشان قانونمند شده و رونق پیدا می‌کند، کثافت و زباله‌های روی شهر کم می‌شود، منبع عایداتی شاورالی افزایش پیدا می‌کند، فساد اداری و دست بردها از ریشه کنده می‌شود و …  در غیر این صورت یک شهروندی که تمام زندگی اش در یک کراچی اش خلاصه می‌شود و دیگر هیچ فرصت کاری برایش موجود نیست، به زودی در هم می‌شکند و احساس نابودی می‌کند.

خلاصه سخن اینکه، کسب وکار برای در آمد زندگی حق طبیعی هر شهروند افغانستان است. ایجاد مزاحمت‌های عمومی برای شهروندان در مسیر های عمومی نیز کار غیر اخلاقی و نا پسند است. مدیریت سالم این مشکل مسؤولیت حکومت و به طور مخصوص وظیفه  نهاد شهرداری است که باید پلان‌های تخصصی خودش را اعمال کند.

احمد ذکی سروری

ممکن است شما دوست داشته باشید