روزنامه اصلاح

جشن نوروز در افغانستان

همهساله با نزدیک شدن نوروز و سال جدید، شور و هیجان خاصی در میان خانواده‌ها به وجود می‌آید. هرکس در تلاش برنامه‌ریزی کارهای سال آینده و آمادگی برای استقبال از نوروز است. قبل از فرا رسیدن سال نو، خانواده‌ها مصروف خانه تکانی و تمیزکردن فرش و وسایل خانه‌های خویش هستند. در روزهای اول سال و شب های نوروز، برنامه‌ها و رسم و رواج‌های مخصوص دیگر برگزار می‌شود. در این مقاله، با نزدیک شدن سال جدید و به هدف آشنایی بیشتر با رسم و رواج‌های مردم افغانستان در نوروز، چند برنامه‌ی مهم خانواده‌ها در نوروز معرفی می‌شود.

۱- سمنک‌پزی؛ یکی از برنامه‌های نوروزی، سمنک پزی است که بیشتر توسط خانم‌ها اجرا می شود. به عقیده‌ی مردم، دیگ سمنک نذری است و با نیت همراه می باشد. تعدادی از خانواده‌ها، معتقد اندکه سمنک‌پزی شگون بد دارد و اگر سمنک بپزند، گرفتار یک مشکل
می‎شوند. اما بسیاری از خانواده‌ها، برنامه‌ی سمنک‌پزی را در شب نوروز برگزار می‌کنند و تعدادی از زنان دیگررا نیز دعوت می کنند. بانوان همزمان با پخته کردن سمنک، به شعر خوانی و دایره‌زنی نیز می پردازند.

سمنک در جوش و ما کپچه زنیم

دیگران در خواب و ما دفچه زنیم

یکی از شعرهای معروف بانوان، در هنگام پختن سمنک است.

   طلب حاجت و دعا خواندن از دیگر بخش های برنامه‌ی سمنک‌پزی است. بعد از پخته شدن سمنک، خانمی که از همه بزرگتر است، سر دیگ را باز نموده و برای بقیه‌دعا می خواند. به باور بانوان، اگر بالای دیگ سمنک اسامی متبرکه نوشته شود، سمنک تبرک می شود که باید در بین همه خانواده‌ها، تقسیم شود. ظرف های سمنک، خالی پس فرستاده نمی‌شود و هرکس به اندازه‌ی توان خود، داخل آن چیزی می‌گذارد و به صاحب نذر سمنک پس روان
می کند.

۲-  کمپیرک؛ در برخی از مناطق کشور ما در روزهای سال نو، مردان خودرا با ریش بلند، لباس رنگی، تسبیح و کلاه آراسته می‌کنند و در بین خانه‌ها می چرخند و شعر می‌خوانند. مردم نیز هرکس به اندازه‌ی توان خویش، به کمپیرک پول می دهند.  گشت و گذار کمپیرک در داخل قریه ها و کوچه ها، با شور و هلهله‌ی خاصی همراه است. تعدادی از جوانان و نوجوانان، کمپیرک را با هلهله و همهمه، تشویق و همراهی می کند.

۳- هفت میوه: رسم دیگر نوروزی در افغانستان، چیدن هفت میوه‌ی خشک بالای دسترخوان است. کشمش، کشته، سنجد، پسته، چهار مغز، فندق و بادام، شامل هفت میوه می شوند. خانواده ها به این باورند که هفت میوه، باعث برکت در دسترخوان می شود.

۴- جهنده بالا؛ یکی از بزرگترین رسم های روز اول نوروز در افغانستان، مراسم جهنده بالا است که بیشتر در ولایت های کابل، مزار شریف و بامیان برگزار می شود. در این مراسم  تعدادی زیادی از مقام های دولتی، مهمانان خارجی، خانواده ها و مردم شرکت می کنند. سخنرانی ها، اجرای سرود و برنامه های تفریحی، از مهمترین برنامه های جهنده بالا است که به شکل مستقیم از تلویزیون ها نیز پخش می‎شود.

مردم به این باور اند که اگر جهنده به راحتی بالا شد، سال خوب و اگر به سختی بالا شد، سال بد می آید. مسؤولان کشور، در باره کارکردها و دستاوردهای خویش و همچنان برنامه های سال جدید، برای مردم اشاره می کنند.

۵- میله‌ی گل سرخ؛ از دیگر رسم و رواج های نوروزی، میله‌ی گل سرخ در مزار شریف است. مردم از سراسر کشور در این میله شرکت نموده و چهل روز با سرگرمی و شادی به سر می برند. بزکشی، یکی از مشهور ترین بازی های این جشن است. هوتل ها، اتاق ها و مسافرخانه های مزار شریف، کاملا توسط مهمانان پر می شود.

۶- جشن دهقان؛ این مراسم نیز در روزهای اول سال برگزار می شود و دهقانان تمامی محصولات زراعتی خویش را به نمایش می گذارند. در این مراسم مسؤولان بیشتر در باره‌ی برنامه های آینده‌ی خویش، برای رشد زراعت در کشور معلومات می دهند. نمایندگان دهقانان نیز در این مراسم صحبت کرده و مشکلات و سوالات دهقانان را مطرح می کنند.

۷- غذاهای مخصوص؛در شب سال نو، خانواده ها تلاش می کنند که غذای خوب پخته کنند. بیشتر مردم مرغ سفید ذبح می کنند، غذاهای خوش مزه‌ی محلی پخته می کنند و سفره خویش را رنگارنگ می سازند تا سال نو، خوب بیاید. سر سفره ها بیشتر سیمیان، جلبی، کلچه های مخصوص نوروزی، کلچه های محلی، چیده می شود. با نزدیک شدن نوروز، بازار کلچه پزی ها، ماهی فروشیها و شیرینی فروشی ها، بسیار گرم و پر رونق می شود.

۸-  عیدی بردن به خانه‌ی پدر عروس؛  عیدی بردن از دیگر رسم و رواج های نوروزی در افغانستان است. پسران جوانی که نامزد هستند، در شب و روزهای عید، به خانه پدر نامزد خویش عیدی می برند. حنا، زیور آلات، لباس، میوه های خشک و تازه، از تحفه های خانواده‌ی داماد برای خانواده عروس می باشد. خانواده عروس نیز، در عوض برای داماد لباس، دستمال و جوراب تحفه می دهد.

 همچنان پوشیدن لباس نو، رفتن به خانه‌ی همدیگر، دید و بازدید، تفریح ها و سرگرمی ها، از جمله‌ی برنامه های عید نوروز در افغانستان است.

داوود ناظری

ممکن است شما دوست داشته باشید