روزنامه اصلاح

آلودگی محیط زیست در شهر کابل، پیامدها و راهکارها

از پانزدهم ماه جوزا تا بیست و یکم این ماه، به نام هفته محیط زیست نام‎گذاری شده است. هفته محیط زیست در سراسر کشورهای جهان با برگزاری مراسم‎ با شکوه و نمایشگاه های محیط زیستی تجلیل می‎شود.

 در افغانستان به خصوص در شهرهای بزرگ این کشور، آلودگی محیط زیست به یک معضل بزرگ اجتماعی تبدیل شده است. آلودگیهای محیطی، هوایی، صوتی و تنفسی، باعث گسترش بیماری ها مختلف در میان مردم شده است. به گفته کار شناسان اجتماعی، آلودگی عبارت از تاثیرات مضره ناشی از عملکردهای انسان بالای محیط زیست و پراکنده شدن مواد زهری در فضای شهر و محیط زیست میباشد. آلودگی محیطی، آلودگی هوایی، آلودگی صوتی، آلودگی جنیتکی، آلودگی آبهای زیر زمینی و روی زمینی، آلودگی سلفر و آلودگی خاک، از انواع و اقسام آلودگی میباشد.

عوامل آلودگی محیطی در شهر کابل

در شهر کابل، عوامل ذیل بر تخریب محیط زیست نقش دارد. آقای حبیب غوری رئیس تنظیف شهرداری کابل یک سلسله عوامل و دلایل را در تخریب محیط زیست مؤثر میداند که:

الف  نقش ساحات غیر پلانی در تخریب محیط زیست: کابل شهریست متفاوت با موقعیت جیوپولیتیک و استراتیژیک که اطراف آنرا کوه ها احاطه نموده است. مساحت شهر کابل ۱۰۲۲ کیلومتر مربع است ، دارای ۲۲ ناحیه و بیش از دوازده هزار کوچه میباشد. در شهر کوچک کابل حدود شش میلیون جمعیت زنده گی میکند. از سوی دیگر غیر پلانی بودن بیشتر بخشهای شهر کابل که حدود ۸۰ درصد جمعیت این شهر در ۷۰ درصد شهر در ساحات غیر پلانی زندگی میکنند.

همه این مشکلات مدیریت شهر کابل را به عنوان یکی از چالش های بزرگ بر سر راه شهرداری کابل قرار داده است.

 به گفتۀ وی :محدودیت شهر، افزایش جمعیت، ازدحام ترافیکی و دست فروشان، جنگ ویرانگر چندین دهه، خودسریها، خشکسالیها، قدیمی بودن سیستم خدمات شهرداری ، استفاده پراکنده از آب، نبود سیستم کانالهای آبرسانی در شهر کابل، کمبود ساحات سبز و تفریحی، استفاده از انرژی فوسیل خام و بی کیفیت برای روشنایی و پخت و پز، زیربناهای ناقص شهری، تخریب فرش نباتی، بامهای کاه گلی و سرکهای خامه فرعی، شبکه های  ناقص جاده های شهر، تسلط افراد به صورت غیر معیاری بر زمین،  رشد سریع و بدون برنامه ریزی، انفجارهای غیر مترقبه، افزایش حمامها، نانواییها، قطع بی رویه درختان، بی پروایی در برابرحیات وحش، هوتلها، کلینیک و شفاخانهها، تولید زباله، داش های خشت پزی و مهمتر از همه ساحات و شهرک های غیر

معیاری و بدون نقشه، در تخریب محیط زیست کابل نقش دارد و بخش تنظیف شهرداری کابل را با مشکل مواجه ساخته است. ویمیگوید: رشد سریع و بدون برنامه‌ریزی، حتا کشورهای پیشرفته رانیز می‌تواند دچار مشکلات اساسی در تهیۀ  زیر بناها کند.

ب  نقش انسان ها در تخریب محیط زیست: انسانها و شهروندان، عامل اصلی تخریب محیط زیست و آلودگی ها میباشد. که آنها پس مانده غذا، پوست میوه و ترکاری، پلاستیک، ضایعات کیمیاوی خودرا پراکنده میکنند. با استفاده از موترهای کهنه و فرسوده، سوختاندن مواد سوختی بی کیفیت و  رابر و پلاستیک در خانه ها، حمام ها و داشها، دودرا به وجود میآورد. با انداختن زباله در کنار جوی، دریا و آبرو ها، باعث تجمع کثافات میشود. تعدادی از همشهریان در داخل شهر، در مقابل دکان خود جنراتور روشن میکند و تعدادی که ماشین های اره و فلزکاری دارد، همه باعث آلودگی شهر میشوند. که بیشترین نقش را در تخریب محیط زیست، شهروندان در یک شهر دارند.

ج  نقش مهاجرت ها بالای محیط زیست: از نظر آگاهان محیط زیستی، افزایش مهاجرت های مردم از هرگوشۀ کشور به شهر کابل، به شدت در تخریب محیط زیست نقش دارد. آن‌ها به صورت خودجوش نیاز مسکن خود را در حد توانایی مالی خود، در مناطق مختلف شهر کابل با اعمار خانه های غیر معیاری مرفوع ساخته اند. خانه های خامه و بدون نقشه، پیچیدگی هارا در شهر به وجود آورده و بسیاری از کوچهها موتر رو نیست و  ذباله ها انتقال  داده نمیشود. مسؤولان شهرداری و حوزه های پولیس نیز متعرض مردم نشده اند.

که این موضوع خود یک مشکل بزرگ را امروز برای شهرداری به وجود آورده است. از سوی دیگر بسیاری از افراد که به کابل مهاجرت کرده اند، با فرهنگ شهر نشینی آشنایی ندارند و نمی توانند زباله های خانه خودرا درست مدیریت کنند. عدم رعایت فرهنگ شهر نشینی، باعث تخریب محیط زیست در شهر کابل شده است.

پیامدهای آلودگی محیط زیست

آلودگی محیط زیست، به طریقههای گوناگون میتواند پیامدهای دراز مدت و کوتاه مدت را بر سلامتیانسانها به خصوص زنان و کودکان داشته باشد. برخی افراد جامعه از جمله کودکان، سالمندان و زنان، بیشتر از دیگران از آلودگی های محیط زیستی، آسیب پذیر میشوند. متخصصان معتقدند، موادی که از طریق آلودگی وارد بدن انسان میشود، بافت های مختلف بدن را نابود میکند و انسانرا به بیماری های گوناگون مبتلا میسازد. داکتر شعیب باتوری متخصص داخله میگوید: آلودگی محیط زیست بیشتر بالای جهاز تنفسی تاثیرات منفی میگذارد. به گفته وی، آلودگی یکی از مهمترین عوامل گسترش بیماری های مختلف در میان زنان و کودکان میباشد. بخاطری که کودکان بیشتر از بزرگسالان تند و سریع تنفس می کند، بیشتر در معرض آسیب های آلودگی قرار می گیرند. کودکان بیشتر از طریق دهان تنفس میکنند، به همین خاطر نیز بیشتر دچار مشکلات تنفسی بخاطر آلودگی می شوند. از سوی دیگر کودکان بیشتر از دیگران در معرض آلودگی ها قرار دارند و بیشتر اوقات به ساعت تیری و بازی می پردازند از آلودگی ها متضرر می شوند.

همچنان زنان نیز بیشتر با کارهای تمیزی و پاکی خانه و حویلی سر و کار دارند و در مواقع حساس بارداری و زایمان، بیشتر از دیگران، از آلودگی ها متاثر میشوند. همچنان، آلودگی صوتی و محیطی به طور مستقیم بالای روح وجسم همه هروندان تاثیر منفی میگذارد. اولین تاثیر آلودگی صوتی این است که بالای قوه شنوایی انسان تاثیر منفی  بر جا میگذارد. از سوی دیگر آلودگی صوتی بالای قلب و عروق شعریه نیز تاثیرات منفی بزرگی را به جاگذارد و فشار خون را غیر منظم میکند. استرس، سردرد، خستگی، زخم معده، سرگیجه، انقباضات نامنظم عضلا،  اختلال در سیستم گوارشی، افزایش سرعت نفس کشیدن دل دردی و … همه از پیامدهای آلودکی صوتی محیطی می باشد.

راهکارها

زمین امانت خداست و کوهستانات میراث ملی است؛ همه شهروندان و باشندگان کشور باید از امانت خدا و میراث ملی حفاظت و حراست نمایند. توجه به خدمات شهری، حفاظت از سرکها و کوچه ها، تنظیم و مدیریت زباله ها، ترویج فرهنگ حفظ محیط زیست، حفظ و نگهداشت پارکها، گلدان ها و درخت های داخل شهر، جلوگیری از گشت و گذار مواشی و حیوانات در شهر کابل، سهم گیری رسانه ها در آگاهی دهی به باشندگان شهر کابل، مدیریت جدی آب، مدیریت فاضلاب، مدیریت زباله، حفاظت و آمادگی در مقابل حوادث طبیعی و سیلاب

ها، پرورش جنگلات، حفاظت از گلدانهای شهر، تقویت فرهنگ شهرنشینی، حفظ جنگلات، حفظ فرش نباتی،

 گسترش فضای سبز در تمامی نقاط شهر کابل، راه اندازی تبلیغات محیط زیستی، مبارزه با آفت های طبیعی مانند سیلاب و …، ایجاد باغها و نهالهای مثمر و غیر مثمر، ارائه زیر بناهای شهری، مدیریت زباله های جامد، مدیریت آبهای سطحی و مدیریت فاضلاب، چند محوری شدن شهر کابل و کاهش حجم ترافیک، از مهمترین راهکارها برای بهبود محیط زیست در شهر کابل به شمار میرود.

به گفته رئیس تنظیف شهرداری کابل: شهرداری کابل تلاش دارد که بیشتر کوچه هارا اسفالت کند، تا از آلودگی بیشتر شهر جلوگیری شود. ومردم باید با شهرداری کابل در تنظیم و مدیریت زباله ها همکاری نمایند.

ممکن است شما دوست داشته باشید