روزنامه اصلاح

تنش‌های انتخاباتی و پیامدهای آن در زندگی مردم

دموکراسی و انتخابات، یکی از دستاوردهای مهم دولت و مردم افغانستان در طول چندین سال گذشته محسوب می‌شود. برای تحقق ارزش‌های دموکراسی و حکومت مردم سالار، هزینه ها و قربانی های زیادی پرداخت شده است. از تلفات جانی و قطع انگشتان گرفته تا مصارف هنگفت مالی برای برگزاری انتخابات، انجام شده است؛ اما در افغانستان، این روند همیشه با موانع و مشکلات همراه بوده است. در هر دوره که انتخابات برگزارشده است، موجی از مشکلات، بحران‌ها، سختی‌ها و نگرانی‌ها در کشور به وجود آمده است. بجایی که کسب تجارب و تمرین برگزاری انتخابات، باعث بهبود آن شود، برعکس هر دوره بدتر از قبلی برگزارشده است.

در انتخابات ریاست جمهوری سال جاری، با توجه به استفاده از تکنالوژی و بایومتریک و تکیه بر تجارب تلخ گذشته، امید می‌رفت انتخابات بهتر برگزار شود، آما آنچه تا هنوز مشاهده می‌شود، متأسفانه بدتر از گذشته شده است. چون علاوه بر مشکلات دوره‌های قبلی، مشکلات جدیدتری نیز در انتخابات ریاست جمهوری، به وجود آمده است. از نقض تقویم انتخابات گرفته تا افزایش نارضایتی‌های شرکای انتخاباتی و گسترش اعتراضات مدنی مردم، موانع و چالش‌های است که در انتخابات به وجود آمده است.

مردم امیدوار بودند که عصر طلایی رسانه‌ای و انترنتی، کمکی بزرگی به انتخابات خواهد کرد، اما متأسفانه همه این امیدواری‌ها به یاس و ناامیدی تبدیل‌شده است. بجایی که از انترنت، رسانه و شبکه‌های مجازی درزمینه ای اطلاع‌رسانی انتخاباتی و فرهنگ‌سازی سیاسی استفاده شود، برعکس در فرصت سوزی، توطئه، فحاشی و دشنام، رقابت‌های منفی و بحث‌های بی‌مورد، استفاده گردید. نامزدان بجایی که برنامه‌های خود را برای مردم تشریح کنند، در پی تخریب دیگران و رقبای سیاسی‌شان بودند.

تنش‌ها و پیچیده‌تر شدن سرنوشت انتخابات، باعث نگرانی جدی مردم، نهادهای بین‌المللی و ناظرین انتخاباتی گردیده است. از طرف دیگر، سرنوشت نامعلوم سیاسی و انتخابات، هرروز دامنه‌ی مشکلات زندگی مردم را گسترده‌تر می‌سازد. یک نوع سرگردانی و بی‌برنامگی مطلق برای مردم، دولت و شرکت‌ها و مؤسسات به وجود آمده است. همه نگران آینده کشور و آ‌ینده سیاست هستند. این مسئله باعث افزایش مشکلات امنیتی، اقتصادی،اجتماعی و فرار مغزها گردیده است.

ضررها و پیامدها؛

بی باوری مردم نسبت به دموکراسی و انتخابات، انتخابات آینده را با بحران مشروعیت مشارکت مواجه خواهد کرد. چون تا هنوز اندک امیدی که مردم نسبت به دموکراسی داشت، با بحرانی شدن انتخابات ریاست جمهوری به ناامیدی تبدیل شد. اگر وضعیت همین قسم به‌پیش برود و در فرصت‌های باقی‌مانده جبران نشود، شاید در انتخابات بعدی، کمتر از یک‌میلیون هم شرکت‌کننده نباشد. چون امید مردم نسبت به تأثیرگذاری آرایشان، به‌شدت کاهش پیداکرده است. زمانی که مردم نسبت به قدرت و اثر دموکراسی در تعیین سرنوشت شان بی باور باشند، نمی‌خواهند باتحمل خطرها، به‌پای صندوق‌های رأی حاضر شوند. مردم به خاطر چیزی جان خود را با خطر مواجه می‌سازد که برایشان ارزشمند و تأثیرگذار باشد.

افزایش مشکلات اجتماعی، از دیگر پیامدهای و ضررهای تنش‌های انتخاباتی است. اکنون اعلام نتایج ابتدایی و نامعلوم بودن سرنوشت کشور و سیاست، به یک نگرانی جدی و دغدغه‌های اصلی مردم تبدیل‌شده است. در این روزها بیشتر مردم از یکدیگرشان درباره سرنوشت انتخابات سؤال می‌کنند. در بین شهروندان هرروز توطئه‌ها، سیاه نمایی ها، دروغ‌ها و حرف‌وحدیث‌های منفی در حال افزایش است و هرکس تفسیرهای خطرناکی از آینده دارند.

این مسئله به‌شدت بالای روح و روان مردم تأثیرات منفی به‌جا می‌گذارد.

فرار سرمایه‌ها از کشور، از دیگر ضررها و پیامدهای بحرانی شدن انتخابات است. طبق بررسی‌های انجام‌شده، بین سرمایه‌گذاری‌ها و انتخابات، رابطه وجود دارد؛ یعنی به هر میزانی که سرنوشت انتخابات خراب شود، به همان اندازه تاجران و سرمایه‌داران، تلاش می‌کنند که سرمایه‌های خویش را از کشور بیرون کنند. چون نسبت به آینده کشور بیم ناک می‌شوند.

بحران اقتصادی و بیکاری، از دیگر ضررهای تنش‌های انتخاباتی است. در طول هجده سال گذشته، هرسالی که انتخابات فرامی‌رسد، موج‌های جدیدی از مشکلات اقتصادی و فرار کارخانه‌داران و سرمایه‌گذاران شروع می‌شود. شرکت‌ها تعطیل می‌شوند، پروژه‌ها می‌خوابند و کارگران و کارمندان بیکار می‌شود. مؤسسات خارجی نیز درنتیجه بحرانی شدن انتخابات و خراب شدن اوضاع سیاسی، کمک‌های خویش را قطع می‌کنند.

مشکلات امنیتی از دیگر پیامدها و ضررهای انتخابات است. با افزایش تنش‌های انتخاباتی و تظاهرات در نقاط مختلف کشور، تهدیدات امنیتی به‌شدت بالا می‌روند. نیروهای امنیتی به‌شدت مصروف تأمین امنیت معترضان در خیابان‌ها و جاده می‌شوند و از مبارزه با طالبان و دشمنان وطن، بازمی‌مانند. در این صورت دشمنان با استفاده از فرصت، تهدیدات امنیتی را بیشتر می‌سازند. خلاصه انتخابات بالای تمامی بخش‌های سیاسی، فرهنگی، امنیتی و اقتصادی در کشور تأثیرگذار است.

علل و عوامل تنش‌ها؛

اولین عامل تنش‌آفرین شدن انتخابات، اندیشه‌های سنتی و ناآگاهی‌های تعدادی از مردم است. اندیشه‌های که نسبت به دموکراسی و انتخابات بی باور هستند و تا هنوز مفاد و ارزش‌های آن را درک نکرده‌اند. تا هنوز مردم به پروسه ملی انتخابات، به‌عنوان یک پروسه ملی نه بلکه به حیث یک ابزار فریب فکر می‌کنند.

بی باوری‌ها و بی‌اعتمادی‌های مردم نسبت به این پروسه، از دیگر موانعی مهم بر سر راه دموکراسی است. زمانی که مردم بی باور باشند، بدون شک شرکت آنان در پروسه‌های ملی کمرنگ خواهد بود و مسئله مشارکت را زیر سؤال می‌برد.  

چالش‌های تخنیکی، از دیگر عواملی چالش آفرین انتخابات شده است. در جریان انتخابات ریاست جمهوری، عدم استفاده دقیق و مسلکی از دستگاه بایومتریک، تغییر و تبدیل فهرست‌های اسامی رأی‌دهندگان، قطع شدن انترنت در بسیاری از ولایت‌ها و ارتباطات تلفونی، دیر فعال شدن و کندکار نمودن برخی از دستگاه‌ها، خراب شدن چپ‌ها یا کارت‌های حافظه، مفقود شدن دستگاه‌ها، از مشکلات تخنیکی بود که در جریان برگزاری پروسه انتخابات رخ‌داده است. گفته می‌شود که برخی از این دستگاه‌ها به خاطر پایین بودن کیفیت نرم‌افزارها، برخی از ویژگی‌ها و ظرفیت‌های آن غیرفعال بوده است.

عدم آشنایی برخی از کارمندان با دستگاه‌ها کارکرد آن، از دیگر عواملی به وجود آمدن مشکلات در پروسه انتخابات شد. ازآنجایی‌که استفاده از تکنالوژی بایومتریک یک پدیده جدید در انتخابات افغانستان بود، تعدادی از کارمندان کمیسیون مستقل انتخابات و کارمندان نهادهای ناظر و حتی کمیشنران و برگزارکنندگان انتخابات، با روش کارکردها و قابلیت‌های آن، آشنایی نداشتند. بر این اساس، زمینه برای بروز مشکلات فراهم شد که تاکنون به شکل درست و اساسی حل‌نشده است.

تهدیدات امنیتی، از دیگر عواملی تأثیرگذار بالای پروسه انتخابات بوده است. این مسئله مشارکت گسترده و همگانی و شفافیت را در پروسه انتخابات تحت تاثیرقرار داد. مردم به خاطر تهدیدات امنیتی و خطر انفجار، انتحار و بریده شدن انگشتان شان، در پروسه انتخابات کمتر شرکت کردند. بر این اساس، ناامنی مشکل بزرگ در انتخابات افغانستان به شمار می‌رود.

نتیجه‌گیری؛

۱انتخابات به حیث یک پروسه ملی و سرنوشت‌ساز، بالای تمامی بخش‌های زندگی مردم تأثیرگذار است. خراب شدن آن باعث خراب شدن وضعیت زندگی مردم و بهبود آن باعث بهتر شدن زندگی شهروندان می‌گردد. بر این اساس، گروه‌های انتخاباتی، نهادهای ناظر و تکت ها و شرکای انتخاباتی،‌ نباید نسبت به این مسئله مهم، سطحی‌نگری کنند.

۲هرگونه سطحی‌نگری و بی‌توجهی در پروسه انتخابات، بازی با سرنوشت مردم و کشور است. تمامی دستاوردهای چندین سال گذشته دولت و مردم را با باد فنا خواهد داد. بحرانی شدن انتخابات، تأثیرات منفی مستقیم و غیرمستقیم را بالای زندگی مردم در ابعاد مختلف خواهد گذاشت. از مشکلات روانی گرفته تا مشکلات اقتصادی، مهاجرت نخبگان، چالش‌های امنیتی و اجتماعی.

۲برای حل مشکلات، از تمامی راهکارهای قانونی و تخنیکی، در پروسه انتخابات باید استفاده شود. حکومت، تیم های انتخاباتی و نهادهای ناظر ملی و بین‌المللی باید با نظارت دقیق از روند پروسه، کمیسیون های انتخاباتی را کمک کنند تا نتایج انتخابات هرچه زودتر اعلام شود.

داوود ناظری

ممکن است شما دوست داشته باشید