روزنامه اصلاح

تعهدات تازه‌ی پاکستان، میانجی‌گری چین و بی‌باوری مقام‌های حکومت افغانستان

وزرای خارجه‌ی افغانستان، پاکستان و چین در دومین نشست سه‌جانبه‌ای که روز شنبه۲۴قوس در کابل برگزار شد، توافقنامه‌ای را امضا کردند که بر بنیاد آن سه کشور در روند مبارزه با تروریزم، روند صلح افغانستان و افزایش داد و ستد تجاری به گونه‌ی مشترک کار خواهند کرد. شاه محمود قریشی وزیر امور خارجه‌ی پاکستان در کنفرانس مشترکی که پس از پایان نشست سه جانبه برگزار شد به رسانه ها گفت که کشورش به همکاری در روند صلح افغانستان و تامین امنیت این کشور متعهد است و تلاش می ورزد گفتگوهای صلح میان حکومت افغانستان و گروه طالبان آغاز گردیده و به یک نتیجه برسد. آقای قریشی گفت که سفر او به کابل و اشتراک در دومین نشست سه جانبه در راستای بهبود روابط میان کابل و اسلام آباد صورت گرفته و اسلام آباد علاقمند است روابط اش با کابل را بهبود بخشد. او دلیل اصلی تیره‌گی روابط میان کابل و اسلام آباد را«بازی وارد کردن اتهام بریکدیگر» خواند و گفت که در چنین وضعیتی روابط دو کشور بهبود نمی یابد. اما مقام‌های حکومت افغانستان هنوز بر اظهارات و تعهدات مقام‌های پاکستانی با شک و تردید می‌نگرند. صلاح الدین ربانی وزیر امور خارجه‌ی افغانستان در نشست مشترک خبری وزرای خارجه‌ی سه کشور گفت که حکومت افغانستان انتظار دارد این‌بار وعده‌ها و تعهدات مقام‌های حکومت پاکستان جامه‌ی عمل بپوشد. آقای ربانی گفت، پاکستان باید در عمل ثابت کند که به آنچه می‌گوید و وعده می‌دهد، پابند است.

پاکستان در نخستین نشست سه‌جانبه‌ی افغانستان، پاکستان و چین که در دسامبر سال گذشته در چین برگزار شده بود، عین تعهدات را داده و گفته بود که اسلام آباد تلاش می‌کند در روند صلح افغانستان همکاری کرده و نقش مثبتی ایفا نماید. نتیجه‌ی نخستین نشست سه جانبه‌ی افغانستان، پاکستان و چین که در بیجنگ برگزار شد، پلان عمل افغانستان و پاکستان برای صلح و همبستگی بود. بربنیاد این سند افغانستان و پاکستان توافق کردند که به دشمنان همدیگر پناه نمی‌دهند. پاکستان متعهد شده بود که از گفتگوهای صلح به رهبری و مالکیت حکومت افغانستان حمایت کرده و برای تسهیل این گفتگوها همکاری می‌کند. پس از آن در دیدارهایی که میان مقام‌های افغان و پاکستانی صورت گرفت، هردو طرف به عملی کردن پلان عمل تأکید کردند. اما تا ایندم این سند روی کاغذ باقی مانده و هیچ بند آن عملی نگردیده است. پاکستانی‌ها به تعهداتی که در نخستین نشست سه‌جانبه داده بودند عمل نکردند. حمله‌ی طالبان به غزنی نمونه‌ی بارزی از تعهدشکنی پاکستان بود. مقام‌های حکومت افغانستان پس از حمله‌ی طالبان به غزنی گفتند که این حمله از بیرون خاک افغانستان و از قلمرو پاکستان سازماندهی شده بود. رییس جمهورغنی که پس از شکست طالبان در غزنی به آن ولایت سفر کرد گفت که حتا زخمی‌های طالبان برای درمان به بیمارستان های پاکستان برده شده است. رییس جمهورغنی به صراحت گفت که پاکستان به هیچ تعهد خود عمل نکرد و علاوه بر اینکه به دشمنان افغانستان پناه داده، در سازماندهی حملات آنان به ولایت غزنی همکاری کرده است. از سوی دیگر هیچ انکشافی که نمایانگر همکاری واقعی پاکستان در روند صلح افغانستان باشد تا هنوز صورت نگرفته است. پاکستانی‌ها تنها ملا عبدالغنی برادر یکی از اعضای کلیدی طالبان را از زندان رها کرده است که باور بسیاری از آگاهان، نتیجه‌ی فشارهای ایالات متحده‌ی امریکا و سفر زلمی خلیلزاد به اسلام آباد بود. گفته می‌شود ملا برادر به فرمایش ایالات متحده‌ی امریکا و به هدف اضافه شدن در فهرست هیئت مذاکره‌کننده‌ی طالبان از زندان آزاد گردیده است. جدا از این، هیچ اقدامی از سوی پاکستان برای تسهیل گفتگوهای صلح افغانستان صورت نگرفته است. پایگاه‌ها، مراکز آموزشی، نظامی و سیاسی طالبان هنوز در پاکستان مصئون است و هیچ اقدامی برای تحت فشار قرار دادن سران و رهبران طالبان جهت دست کشیدن از جنگ و رو آوردن به گفتگو و مصالحه از سوی پاکستان صورت نگرفته است. تاهنوز هیچ تغییری در برنامه و استراتیژی نظامیان پاکستان نسبت قضیه‌ی افغانستان رونما نگردیده است. نظامیان پاکستانی هنوزهم از خشونت و دهشت‌گری به عنوان ابزاری برای زیرفشار قراردادن حکومت افغانستان استفاده کرده و هنوزهم از طریق گروه‌های شورشی به جنگ نیابتی اش در برابر نظام افغانستان ادامه می‌دهد. واقعیت دیگر این است، صلحی که پاکستان برای افغانستان می‌خواهد، غیر از چیزی است که حکومت و مردم افغانستان می‌خواهند. صلحی که پاکستان برای افغانستان می‌خواهد این است که گروه طالبان بار دیگر به قدرت برسند و سلطه‌ی خود را بر این کشور بگسترانند تا از طریق این گروه حاکمیت نیابتی اسلام‌آباد بر کابل برای همیشه پایدار باقی بماند. اینها همه دلایلی بر بی باوری مقام‌های حکومت و مردم افغانستان نسبت به تعهدات و اظهارات پاکستانی‌ها است. هیچ زمانی وعده‌ها و عملکرد پاکستان در مورد افغانستان همخوانی نداشته  است. پاکستانی‌ها همواره آنچه در سخن گفته اند، در عمل خلاف آن را به نمایش گذاشته اند و این بار هم هیچ امیدی به عملی شدن تعهدات پاکستان وجود ندارد. میانجی‌گری چین:  وانگ‌یی وزیر امور خارجه‌ی چین در کنفرانس مشترک وزرای خارجه‌ی سه کشور گفت که چین با دولت‌های افغانستان و پاکستان روابط استراتیژیک دارد و تلاش می‌کند از طریق این روابط میان کابل و اسلام‌آباد اعتماد سازی کند تا مناسبات دو دولت(پاکستان و افغانستان) بهبود یابد. وزیر امور خارجه‌ی چین در دیدار با داکترعبدالله عبدالله رییس اجراییه‌ی حکومت افغانستان هم گفته که هدف از برگزاری نشست سه‌جانبه‌، بهبود روابط میان افغانستان و پاکستان است. هدف از ابتکار چین برای راه‌اندازی نشست‌های سه‌جانبه از همان آغاز هم تلاش برای اعتمادسازی میان کابل و اسلام‌آباد بود. چین نخستین‌ نشست سه جانبه را سال گذشته میزبانی کرد و تلاش به خرج داد تا میان کابل و اسلام‌آباد میانجی‌گری کرده و مناسبات دو دولت را بهبود بخشد. چین اعلام کرده که از گفتگوهای صلح به رهبری حکومت افغانستان حمایت می‌کند. وزیر خارجه‌ی چین در سفرش به کابل یک بار دیگر از طالبان خواست تا جنگ و خشونت را ترک کرده و با حکومت افغانستان روی میز مذاکره بنشینند. چین وضعیت موجود امنیتی افغانستان را به زیانش می‌داند و می‌گوید که بی‌ثباتی افغانستان سبب تقویت گروه‌های هراس‌افگن منطقه‌یی از جمله جنبش اسلامی ترکستان شرقی شده است. چین جنبش اسلامی ترکستان شرقی را که متشکل از اویغورهای جدایی طلب است، تهدید بزرگی برای امنیت ملی اش می‌داند. از اینرو حکومت چین تأمین صلح و ثبات افغانستان را به نفع ثبات منطقه و چین می‌داند و می‌خواهد با میانجی‌گری میان کابل و اسلام‌آباد نقشی در گفتگوهای صلح افغانستان بازی کند. اما تاهنوز میانجی‌گری چین میان کابل و اسلام‌آباد اثربخش نبوده است. پاکستان برخلاف آنچه در نشست‌های رسمی به مقام‌های افغان و طرف‌های سومی وعده می‌دهد، عمل می‌کند. چین باوجود اینکه از کنش‌های خلاف‌ورزانه‌ی پاکستان آگاه است و از موجودیت پایگاه‌های هراس‌افگنان بین‌المللی از جمله جنبش اسلامی ترکستان شرقی در خاک پاکستان واقف است، اما در سیاست خارجی اش پاکستان را قربانی تروریزم می‌داند و با پاکستانی‌ها مدارا می‌کند. چین با توجه به منافع اقتصادی‌ای که در پاکستان دارد، نمی‌خواهد خاطر دولتمردان پاکستان را بیازارد. چین در پروژه‌ی یک کمربند و یک جاده، بیش از چهل میلیون دالر در خاک پاکستان به ویژه در بندر گوادر سرمایه‌گذاری کرده است. هدف چین از سرمایه گذاری در بندر گوادر رسیدن به بحر هند و دست‌یابی به کشورهای خاور میانه است تا از این طریق میزان تجارت و داد و ستد با این کشورها را بیشتر سازد. چین از طریق پاکستان است که می‌تواند سلطه‌ی تجارتی و سیاسی هند در جنوب آسیا را بشکند و به عنوان قدرت برتر در این منطقه عرض اندام کند. رقابت هند و چین در جنوب آسیا به سود کنشگری پاکستان در منطقه است و پاکستانی‌ها می‌خواهند اقتدار هند در جنوب آسیا را با استفاده از امکانات چین و روابط با بیجنگ درهم بشکنند. از اینرو چین به هیچ قیمتی نمی‌خواهد پاکستان را از دست دهد و پاکستانی‌ها به خوبی از این باریکی آگاهی دارند و از آن بهره می‌گیرند. در چنین وضعی چین نمی‌تواند هیچ فشاری بر پاکستان وارد کند؛ چه این فشار اقتصادی باشد و چه سیاسی و دیپلوماتیک. از همین‌جاست که میانجی‌گری چین میان کابل و اسلام‌آباد نتیجه‌بخش نبوده و نتوانسته در بهبود مناسبات دو کشور کمک کند. پاکستان زمانی به سیاست‌هایش در پیوند به حمایت از تروریزم و شورشگری پایان می‌دهد که فشار واقعی را برخود حس کند؛ اما چین در حال حاضر نمی‌تواند چنین فشاری را بر پاکستان وارد کند.

پاینده

ممکن است شما دوست داشته باشید