روزنامه اصلاح

تبلیغات روی دیوارها و خانه‌های مردم

نوشتن متن‌ها و چسپاندن ورق‌های مخصوص تبلیغاتی بر روی دیوارها، منزل‌هامسکونیپایه‌های برق و دروازه‌های مردم در شهر کابل، به یک مشکل کلان اجتماعی تبدیل شده است. تخریب سیمای شهر، اذیت و آزار خانواده‌ها، تروج هزینه‌ها و مصارف کمرشکن و پیامدهای تربیتی و اخلاقی از ضررها و پیامدهای تبلیغات و نوشته‌های دیواری است. دیوارهای که به‌تازگی رنگ شده، فردایش پر از ورق‌ها و نوشته‌های تبلیغاتی می‌شود. تبلیغات دیواری بیشتر از سوی مراکز آموزشی خصوصی، صاحبان شرکت‌ها، کاریابی، نهادهای تبلیغاتی تجارتی و کاندیدان انتخاباتی صورت می‌گیرد. در انتخابات‌های گذشته شاهد بودیم که از یک نامزد انتخابات، ده ورق تبلیغاتی نیز بالای دروازه یک دکان یا روی دیوار حویلی چسپانده شده بود. به‌گفته دکانداران این اوراق بیشتر از طرف شب چسپانده می‌شود. هادی یکتن از خیاطان دشت برچی به‌روزنامه اصلاح می‌گوید، چسپ کاغذهای تبلیغاتی به‌حدی محکم است که جز با شستن دیگر امکان جدا شدن از دیوار یا پایه برق وجود ندارد. علاوه بر تخریب روی دیوارها و خانه‌های مردم، بیشتر تبلیغات دیواری دارای محتوای بسیار زشت نیز می‌باشد. انواع فحش‌های رکیک ناموسی، نوشتن شماره تماس خانم‌ها، نام بردن از خانواده‌ها و شامل نوشته‌های دیواری می‌گردد. این نوشته‌ها بیشتر از سوی رهگذران، مردم و افراد بی‌تربیت صورت می‌گیرد. صاحبان خانه‌ها مجبور هستند که هر روز نوشته‌هارا پاک کنند و گاهی مجبورند که خانه‌های خویش را دوباره رنگ کنند. گستردگی تبلیغات و نوشته‌های دیواری به‌حدی زیاد است که از محدوده کوچه‌ها و مناطق مسکونی شهر کابل فراتر رفته و در نقاط مزدحم شهر کابل، حتی تبلیغات بعدی بالای تبلیغات قبلی چسپانده شده است. در این مقاله به‌اهداف تبلیغات دیواری، ضررها و پیامدها و راهکارهای آن پرداخته شده است.

اهداف تبلیغات دیواری:  از طریق تبلیغات و نوشتن در روی دیوارها در شهر کابل، اهداف متعددی از جمله: ایجاد نیازهای کاذب در وجود مردم و تشویق خانواده‌ها برای خرید کالاهای بی‌کیفیت و مورد نظر صاحب تبلیغ، شهرت طلبی، بی‌آبرو ساختن صاحب خانه، اذیت و آزار رساندن به صاحبان منازل مسکونی، حسادت‌ها، کمپاین و تبلیغات انتخاباتی دنبال می‌شود که در این قسمت به چند نمونه آن اشاره می‌شود.  تبلیغات رایگان و آسان یکی از هدف‌های تبلیغات دیواری است. چون تعدادی از شرکت‌های تبلیغاتی، تاجران و دکانداران و صاحبان کورس‌ها و مراکز آموزشی، هزینه تبلیغات قانونی را ندارند و تبلیغات دیواری متوسل می‌شوند. از طرف شب برای یک تعداد افراد بیکار در مقابل پول ناچیز وظیف می‌دهند که در روی دیوارهای فلان کوچه‌ها و منطقه‌ها، تبلیغات را بچسپانند.  نفوذ در تصمیم‌گیری‌ها و برنامه‌های اصلی خانواده‌ها، از دیگر هدف‌های تبلیغات دیواری است. چون هرگونه تبلیغات انگیزه و هدف اصلی انسان را تغییر داده و نیازهای کاذب را جایگزین نیازهای واقعی می‌سازد. در تبلیغات هیچ‌گاهی به نیازهای واقعی مردم اشاره نشده،‌ بلکه تبلیغ‌گران همیشه به دنبال تحریک احساسات مردم و ایجاد نیازهای کاذب و غیر ضروری در وجود آنان است. به‌همین خاطر همیشه کالای مورد نظر خویش را تعریف کرده و به‌ضعف‌ها و مشکلات موجود در ان اشاره نمی‌کنند.  ترویج‌رسم و رواج‌های کمرشکن و تحول اندیشه خانواده‌ها، از دیگر اهداف تبلیغات دیواری است. تبلیغ‌گران می‌کوشند که فکر و اندیشه خانواده‌ها هارا همیشه با خرید انواع و اقسام کالاهای مدل جدید و مصرفی درگیر سازند. آنها ماموریت دارند که در قدم نخست نیازها برای خرید کالاهای وارداتی را در وجود خانواده‌ها بیشتر سازند تا به‌تعقیب آن تاجران همان کالاهارا وارد کشور کنند.     تحریک احساسات مردم با استفاده از مهارت‌های تبلیغی و متن‌های احساسات بر انگیز، اولین و مهمترین هدف تبلیغ‌گران می‌باشد. آنان بدون در نظرداشت مسایل ملی و کشوری، با استفاده از متن‌های زننده و اختلاف برانگیز و با در آمیختن مفاهیم روشن و تاریک، می‌خواهند احساسات مردم را تحریک نموده و فقط آنان را برای خرید متقاعد سازند. با تحریک احساسات مردم از طریق تبلیغات، مقاومت مردم شکسته و آنان در خدمت اهداف تبلیغ‌گران و صاحبان تبلیغ قرار می‌گیرند که در نتیجه کالاهای نا محبوب محبوب و اموال ناسالم سالم در نظر مردم جلوه‌گر می‌شود.

   ضررها و پیامدها:

    ترویج نیازهای کاذب و فراموش شدن نیازهای واقعی مردم، اولین و خطرناک ترین ضرر تبلیغات دیواری است. چون یکی از ویژگی‌های تبلیغات تحریک احساسات و متمایز بودن در بین خانواده‌ها است. به‌همین خاطر بانوان تلاش می‌کنند که در عروسی‌ها،‌ مهمانی‌ها و دیگر برنامه‌ها لباس‌های تکراری و کم قیمت نپوشند تا از بقیه متمایز باشند. این بدترین و مخرب ترین اثر تبلیغات است که به‌شدت کمر اقتصاد خانواده‌هارا می‌شکند. از طرف دیگر نیازهای واقعی را که باید براآورده سازند، در نتیجه تبلیغات فراموش مردم می‌شود.

  آسیب‌های صحی و جسمی از دیگر ضررها و پیامدهای تبلیغات دیواری است. تبلیغ‌گران بدون هیچ مسولیتی، انواع و اقسام مواد مضره و تاریخ‌گذشته و بی‌کیفیت را در روی دیوارهای مردم تبلیغ می‌کنند. با استفاده مردم از این مواد خوراکی و بی‌کیفیت،‌ انواع و اقسام بیماری‌های خطرناک به‌وجود میاید.  تبلیغات دیواری گسترده آسیب‌های کلان اقتصادی را نیز به‌دنبال دارد. با تحریک شدن احساس متمایز بودن در وجود خانواده‌ها، آنها تلاش می‌کنند که هرروز لباس‌های قیمت‌بها، بی‌کیفیت و مد روز را با پول‌های هنگفت خریداری کنند. بیشتر این لباس‌ها، بوت‌ها و لوازمی است که از یک روز بیشتر عمر نمی‌کند، بزرگترین خساره را به اقتصاد خانواده‌ها وارد می‌سازد. از طرف دیگر همه این‌پول‌ها به جیب تاجران و شرکت‌های خارجی می‌رود و هیچ فایده‌ای به اقتصاد کشور ندارد.

 آلودگی دیوارها، دروازه‌ها و پایه‌های برق، از دیگر پیامدهای تبلیغات دیواری است. دیوارهای که تازه و با هزینه زیاد رنگ و تزئین گردیده، با تبلیغات دیواری و نوشتن برروی آن، کاملا تخریب می‌شود و صاحبش مجبور است که دوباره رنگ کند. پاک نمودن برخی از نوشته‌ها و ورق‌های تبلیغاتی بسیار دشوار و مشکل می‌باشد. در مجموع مردم و صاحبان خانه‌ها و حویلی‌ها بخاطر تبلیغات دیواری بسیار با مشکل مواجه می‌باشند.  پیامدهای تربیتی و اخلاقی از دیگر خطرها و ضررهای تبلیغات دیواری است. افراد بی‌تربیت در روی دیوارهای مردم فحش‌های ناموسی را می‌نویسند و از کلمات رکیک و ضد اخلاقی استفاده می‌کنند. در طول روز که هزاران نفر (زن و مرد) آن نوشته‌ها را می‌خوانند، باعث ترویج فرهنگ ضد تربیتی و اخلاقی در بین مردم می‌گردد. از سوی دیگر املا و انشای بسیاری از نوشته‌ها نیز اشتباه است و باعث ترویج فرهنگ اشتباه نوشتاری در بین جوانان می‌گردد.

     راهکارها:

 اولین و مهمترین راهکار این است که مسولان دولتی باید در قسمت بررسی محتوای تبلیغات و بررسی جواز کاری صاحبان تبلیغ تلاش کنند و افراد استفاده جو را مجازات نمایند. افرادی که در روی دیوارهای مردم می‌نویسند و بدون اجازه صاحب خانه بر روی دیوارش تبلیغ می‌کنند، باید از سوی پولیس و نهادهای امنیتی دستگیر و مجازات شوند. دستگیری تبلیغ‌گران بسیار آسان است چون در بسیاری از تبلیغات آدرس و شماره تلفن درج می‌باشد. هرگونه تبلیغ سیاه باید توسط نیروها و موظفین امنیتی پیگیری شود.

در فقره چهارم ماده ۴۵ قانون اساسی آمده که آثار و مطالبی که باعث هتک حرمت و توهین و تحقیر به افراد حقیقی یا حکمی
 می گردد، ممنوع است. در ماده ۴۷۹ و ۴۶۹ قانون جزا،  در باره فریبکاری  در عرصه تجارتی اشاره شده و گفته تاجرانی که با استفاده از تبلیغ و تزویر تجارت خویش را پیش می‌برند، حبس کوتاه و جریمه نقدی پنج هزار افغانی را باید بپردازند. مطابق ماده ۵۶ قانون تجارت افغانستان، هرنوع حیله و دسیسه در امور تجارت ممنوع است
.

نتیجه: رشد تبلیغات از ضعف فرهنگی و روان‌شناختی، ‌بی‌سوادی، رسم و رواج‌های سنتی و کمرشکن در جامعه ما تغذیه می‌شود. بسیاری هزینه‌های کمرشکن را انجام می‌دهیم اما برای انجام آن هیچ‌دلیلی قانع کننده نداریم. افزایش نوشته‌های دیواری نمونه‌های از نمادها و نشانه‌های تبلیغات در کشور ما است. صاحبان تبلیغ یا گروه‌های فشار، به‌شدت تلاش می‌کنند که از هر طریق ممکن تبلیغات را وارد زندگی مردم سازند. دولت باید برای جلوگیری از افزایش تبلیغات دیواری و دستگیری عاملان آن تلاش نماید.

داوود ناظری

ممکن است شما دوست داشته باشید