روزنامه اصلاح

تأملی بر مفهوم شهرونـد و شهــروندی

آصف مهاجر

بخش ششم

چطور میتوانیم شهروند خوب تربیت کنیم؟

راه های مختلفی برای تربیت شهروند خوب وجود دارد. یکی از روشها، گسترش و توسعه آگاهی بود. توسعه آگاهی نیز از دو راه ممکن است: روش رسمی با مدیریت دولت از طریق آموزش. روشهای غیررسمی از طریق رسانهها و روش های فردی که بستگی به خود شهروندان دارد. به میزان رشد آگاهی در جامعه، امکان درونی و بیرونی برای تربیت مطلوب شهروندان فراهم میشود تا ویژگیهای خوب را کسب کنند. علاوه بر این روش که در نوبت قبلی به آن اشاره شد، روش دیگری نیز قابل بحث است. سختکوشی و پشتکار یکی از روشهایی است که از طریق آن میتوانیم شهروند خوب شویم یا بر اساس ترویج فرهنگ سختکوشی و پشتکار قادر به تربیت شهروندان مطلوب خواهیم شد. سختکوشی و پشتکار یکی از راههای عملی و کاربردی است که در نتیجهی آن میتوانیم خود را به عنوان شهروند خوب تثبیت کنیم. میدانیم که یک شهروند خوب پیش از همه هدفمند است و اهداف متعالی فردی و اجتماعی، شهروند را از روزمرگی نجات میدهد؛ اما برای رسیدن به این اهداف، نیازمند تلاش و سختکوشی استیم. بدون سختکوشی و تلاش پیگیری افراد قادر به کسب موفقیت در هیچ عرصهای نخواهیم بود. معمولاً شهروندان جاپانی برای اکثریت مردم جهان مطلوب به نظر میرسند؛ چون بعد از جنگ جهانی دوم و این که جاپان در جنگ شکست خورد و شاهد ویرانی و قربانیهای چشمگیری بود، این کشور به سادگی توانست از دل ویرانیهای جنگ جهانی دوم بیرون شود، دلیل آن واضح است، سختکوشی و همت بلند جاپانیها بود.

شهروندان جاپانی با تلاش و سختکوشی قابل تأملشان و همین طور با عشقی که به وطنشان دارند، به صورت برقآسا توانستند که جاپان را به قلههای موفقیت نایل سازد. بدون سختکوشی ممکن نیست که چه شهروند و چه جامعه به موفقیت و پیشرفت دست یابند. روشن است که سختکوشی صرف به معنای هر سختکوشی نیست، هر سختکوشی منتج به نتیجه نخواهد شد. سخت کوشی توأم با حرفه و تخصص و سختکوشی توأم با هدفهای بلند فردی و اجتماعی میتواند برای ما مسیر موفقیت را باز کند. برای مثال، مردم کشور ما نیز سختکوش اند، اما این سختکوشیها هنوز نتیجه نداده است، چون این سختکوشیها در فقدان تخصص و دانشکاربردی است و بیشتر جنبهی فزیکی و غیرحرفهای دارد. مسألهی دیگر، سختکوشی و پشت کار به عنوان یکی از روشهای عملی برای خوب شدن و خوب بودن، نیازمند آن است که تمامی کارهای ما در چارچوب اصول و قانون باشد.

راه دیگر برای تربیت شهروندان خوب، به روز بودن است. به روز بودن یعنی زندگی بر اساس عقلانیت و درک شرایط روز و کسب قابلیتها نظر به زمان و مکان. مثلاً زندگی در قرن ۲۱ الزامات خاص خود را دارد، نمیشود که در قرن ۲۱ زندگی کنیم، اما الزامات و ایجابات آن را درک نکنیم و معیارهای عصر خود را نداشته باشیم. بخش از مشکلات کشورهای جهان سوم، در همین مسأله پنهان است. این معضل در همهی عرصه ها از جمله سیاست، اقتصاد، فرهنگ و سایر حوزه ها قابل درک است. برای اینکه دولتها و هم شهروندان این جوامع  درک درست و مبتنی بر واقعیت از زندگی، گذشته و آینده ندارند، نمیتوانند با شرایط نو سازگار شوند و قابلیت تسلط بر وضعیت جدید را نیز ندارند از همین رو عقب میمانند و دچار بحرانهای خودساخته و تحمیلی می شوند.

ممکن است شما دوست داشته باشید