روزنامه اصلاح

به گرامیداشت از روز قلم؛ قلم به دستان، میراث دار فرهنگ آبایی و نگهبان قلعه رویاهای ملی باشند

در جامعه‎های فرهنگی ، علمی و دانشی؛ نقش وجایگاه قلم درتغییر، تحول و توسعه یک جامعه بسیاربا اهمیت خوانده شده است واهل قلم به این عقیده استند که قلم یگانه  وسیله وابزاری است که با آن اندیشه و دانش انسانی از نسلی به نسل های دیگرانتقال می یابد و ازسوی دیگرسبب ازمیان بردن شگاف های اجتماعی، رشد جامعه و توسعه فرهنگ ها می شود .

سرمحقق شریف الله شریف عضو اکادمی علوم افغانستان می گوید : قلم درجامعه های انسانی ارزش ویژه ی دارد و تنها قلم است که نسل های بعدی را از دانش و تمدن نسل  های قبلی آگاه می سازد.

آقای شریف می افزاید: دربخش های شعرو داستان نویسی درافغانستان تاحدودی ازسوی قلم به دستان کشور، کارهایی شده است ؛ اما درعرصه ی پژوهشی کم‎کاری وجود دارد، نویسند گان و قلم به دستان باید درایجاد اثرهای پژوهشی نیز تلاش نمایند .

سرمحقق شریف می گوید : قلم خودش رسالت مند است . نمیشود قلم را محدود و ارزش گذاری کرد؛ چون نویسنده وقلم به دستی ، ممکن از رسالت تعریف ها و تفسیرهای متفاوت و گونه گونی داشته باشد .

به باور آقای شریف : اما؛ قلم رسالت مند ، قلمی است که نویسنده ازغیرعادلانه نویسی  دست بردارد و آن را دریک جریان به حق به فعالیت درآورد .

به گفته ی سرمحقق شریف ، درسالهای پسین آزادی قلم درافغانستان تاحدی فراهم  شده است بنگاه‎های چاپی، نویسنده‎گان و قلم بدستان میتوانند آرأ و افکار شان را در چوکات قانون ارایه بدارند.

خانم فریبا آتش صادق ، یکی ازشاعران معاصرکشوردرصحبت تیلفونی به گزارشگر روزنامه ی اصلاح گفت : قلم که نشانه ی سواد و آگاهی است ، نقش ارزشمندی درفرایند زندگی مردم  یک جامعه ایفا میکند وچنان که ارزش ما انسان‎ها به عقل و ذهن ماست ؛ دانش فناوری ، دانش هنری ، دانش معنوی ، دانش های زبانی وادبی و دانش انسانی هر کدام با قلم آغاز میشود .

به باورخانم فریبا آتش صادق ، استفاده ازقلم به گونه ی درست وروش مند ، می تواند  راهگشای انسان ها به سوی صلح و خوشبختی درجامعه باشد .

فرهنگیان کشورمی گویند : یکی ازوجیبه ها و مکلفیت‎های پدران و مادران کشور، این است تا برای فرزندان شان قدرت قلم و نوشتن را بیاموزند و به آنها دیکته نمایند که برای انتقال افکارو ابتکارات خود دست به قلم بزنند و بنویسند . درجامعه ای که همه بنویسند ، می توان راه حل مشکلات را به زودی پیدا کرد و شگاف های بزرگ اجتماعی را با آسانی ازمیان برد

آقای سید رضا محمدی شاعر ، نویسنده و شخصیت مطرح فرهنگی کشور، درمورد ارجیحت قلم ، ارزشمندی آن ، وجایب نویسند گان و قلم به دستان کشورچنین توضیح میدهد: یکی ازمسالمت آمیزترین راه های اصلاح  و تغییرجامعه نوشتن است .

وی می گوید : نوشتن درنقد و کاستی های جامعه ، تأثیربه سزایی دراصلاح جامعه ی جنگ زده مانند افغانستان دارد و می توان ازاین طریق با آسانی مشکلات موجود را حل کرد و راه حل هایی راپیشنهاد.

آقای محمدی افزود : قلم رسالت مند بسیارارزشمند است و جایگاه بلندی درجامعه دارد .

او میگوید : تنها قلم رسالت مند ، به درد های ملت افغانستان درمان شده میتواند و ازراه جنگ و برداشتن سلاح هیچ مشکلی درکشورحل نمی شود.

سید رضا محمدی علاوه کرد : من نمی توانم اهمیت و ارزش قلم را در چند واژه بنویسم و درچند مفهوم و معنایی که خودم تصوروحس می کنم ، بیان نمایم . با قلم انسانیت و عشق ماندگارمی شود و جامعه ی خرد گرا با قلم وقلم به دستان به وجود می آید و هزاران ارزش و اهمیت آن که فقط باحس ششم حس میکنم و قادر به بیانش  نیستم . من با قلم عقلم به بلوغ رسیدم ودرک کردم که کیستم .

از آقای سید رضا محمدی شخصیت فرهنگی ، شاعر و نویسنده پرسیدم کانون های فرهنگی به ویژه قلم به دستان کشوردرراستای وجیبه ی قلم ، زبان ، ادبیات و شعر چه کارهایی را انجام داده اند ، ارزیابی شما به حیث یک شخصیت فرهنگی و شاعرازوضعیت ادبی و فرهنگی چیست ؟ وی چنین پاسخ ارایه نمود :

وضعیت ادبی کشورعزیزما متأثرازمشکلات و ناهنجاری های اجتماعی، جنگ های پی در پی است. اما با آنهم در افغانستان به ویژه در کابل زمینه‎های نوشتن به نویسنده‎گان و قلم به دستان فراهم گردیده و هر قلم بدست مطابق به پالیسی‎های موجود نگارشی می‎توانند نوشته کنند، قلم بزنند و تمنیات ذهنی شان را بازتاب بدهند.

 اکثرشهرهای بزرگ ما کتابخانه ندارند . کتابخانه های دولتی و خصوصی یکی دیگراز امکاناتیست که می توانند به اقتصادی شدن بازارکتاب کمک کنند .

پرسش : آقای محمدی وقتی ادب و فرهنگ به تعالی می رسد که ضابطه های نوشتاری به حد متوازن آن توسط قلم رشد کرده باشد ، می توانم نظر شما را بدانم که چقدراین گفته صایب است ؟

پاسخ :حق باشماست ، ادبیات ، زیربنای شعورجمعی و معرفت عمومی است . ادبیات است که آبشخور جریان های فکری و بعد جریان های روشنفکری می شود که همه جریان های  سیاسی، اجتماعی و فکری  دیگر ازآن  تعذیه میکنند . برای این، رشد ادبیات یک کشور تأثیر مستقیم و جدی روی فرهنگ جامعه و بعد هنجار های رفتاری و اخلاقی  و کنش های اجتماعی دارد .

پرسش : در مجموع درکشورما، چند نهاد رسمی و چند نهاد خصوصی درراستای غنامندی  زبان و ادبیات مصروف کار ، قلم زدن و ارایه خدمت قلمی و فرهنگی استند؟

پاسخ : آماردقیقی وجود ندارد . تقریباً درهرکدام ازولایت های کشور ، یک انجمن ادبی دولتی موجود است و جدا از آن در بعضی از ولایت های بزرگ بیش از ده ها نهاد ادبی هم فعالیت  دارند . درولایت هایی مانند : بلخ ، ننگرهار، هرات ، قندهار و کابل حتا چندین انجمن و نهاد ادبی وفرهنگی وجود  دارد . مهم ترین این انجمن ها درکابل : انجمن قلم ، بهیر ، دردری ، کاشانه ، استاد الفت ، امیر علی شیر نوایی ،  خانه ی ادبیات ، دانشگاه و کلمه استند که شهرت بیشتری دارند . طبیعتا رنگارنگی این انجمن ها در خیلی ازموارد باعث رشد ادبیات است ، اما دربسا از موارد به جزیره ای شدن اهالی ادبیات هم می انجامد .

پرسش : برای اعتلای کارهای فرهنگی ، ادبی و قلمی ، چه راهکارهایی را صواب می بینید؟

پاسخ : برنامه های دقیق برای گرد آوردن همه نویسندگان ازسلیقه ها ، مناطق و زبان های مختلف در زیر یک سقف باشد. هیچ چیزمانند جشنواره ها و کنگره های ملی – ادبی نمی تواند نویسند گان را به هم  نزدیک  و باعث  تبادل آثار و افکارشان شود . برنامه ی دوم ، برنامه ریزی برای  اقتصادی کردن کار ادبی است که کار دراین راستا صورت گیرد  و درقدم بعد  ترجمه آثارادبی از زبان های افغانستان به همدیگر، چرا که  راه درست  تعامل  اجتماعی توسعه آشنایی میان رویا ها و آرمان های اقوام مختلف یک ملت است و سرانجام ،  برنامه ریزی برای ترجمه آثار ادبی افغانستان به زبان های  بین المللی وایجاد رابطه برای شرکت  نویسند گان ما در سمپوزیم های بین المللی .

پرسش : زبان و ادبیات امروزین ما متأثرازکدام دوره های ادبی است ؟ کدام عناصررا به خاطرغنامند شدن بیشترزبان صواب می بینید ؟

پاسخ :  زبان و ادبیات امروزین ما ، در حقیقت بیشترازهرچیزی متأثرازفرهنگ جهانی و جریان های جدید جهانی است . جهانی شدن ، بیشترین تأثیرش را روی فرهنگ داشته و به این خاطرادبیات و فرهنگ جهانی بدون درنظرگرفتن مرزها ، بسته به توان هژمونی هر کشوری ،  سرزمین های بسیاری را فتح کرده ویا درحال فتح کردن است . به این خاطر ، کارجدی و داشتن برنامه کلان به خصوص دولتی درقبال حفظ و نگهداشت ، فرهنگ و مولفه های فرهنگی گذشتگان ما و البته به روز سازی و مدرن کردن آن ،  زیربنا ها و آن دوره های فرهنگی وادبی شکوهمند ، ازاولویت های جدی مسؤولین وبرنامه ریزان دولتی  باید باشد.

پرسش : پرداختن پیرامون غنای زبان ، کار مهم وحتا خطیرست ، از دیدگاه شما با کدام راهبرد می شود این مأمول را به حقیقت مبدل ساخت ؟

پاسخ : مهم ترین راهبرد، به روز سازی ،  تحقیق و تفحص درمیراث فرهنگی و ادبی گذشتگان ماست.  ما برمبنای میراث فرهنگی گذشتگان مان استواریم وبراین مبنا نفس می کشیم و کار فرهنگی میکنیم. بعد از آن ، حمایت از کارادبی خلاقه برای توسعه شعور و خلاقیت عمومی به عنوان مثال : درانگلستان ، چند سال پیش مسؤولین حکومتی به این باور رسیده بودند که تخیل عمومی افت کرده است برای این ، یک دوره درتمام ترن ها و سرویس های ترانسپورتی عمومی و حتا معابر ، تکه هایی ازشعرهای برگزیده شاعران جهان را ترجمه  و نصب کرده بودند ، درکنارآثارشاعران انگلیسی . این برخورد  باشعر، برخورد راهبردی و مدرن است . باید به هرترتیب رابطه جامعه را با شعرهای خلاق و البته  رویا های جهانی پیوند زد و سرانجام این که برای ایجاد فضا های ادبی هم دولت و هم متشبثین خصوصی  باید سهم جدی بگیرند ، وقتی همه در بهتر شدن روان فرزندانشان آرزو و آرمان دارند ، این آرزو بدون  ادب آموختن فرزندان غیرممکن است . ادبیات جدا از آموزش ادب ، خلاقیت و شعورفردی را هم تقویت  می کند . برای این ، چه این بچه بخواهد داکترشود  یا صنعت کار ، یا سیاستمدار به هرصورت به این سه عنصر  نیازمنداست . سرمایه گذاری درادبیات ، سرمایه گذاری برای بهتر شدن ادب  و شعور اجتماع آینده است .

پرسش : وجیبه قلم بدستان و فرهنگیان درقبال مردم و جامعه چیست ؟

پاسخ : مهم ترین وجیبه اهل قلم  درقبال جامعه ، رابطه گرفتن  با جامعه ، دوری نگزیدن ازفرهنگ بومی و احترام به سنت ها و رویا های عمومی و البته تلاش برای ایجاد وحدت و یگانگی ملی است . نویسنده نباید در برج  عاج خودش دوراز مردم  باشد.  نویسنده میراث  دار فرهنگ آبایی و اجدادی و نگهبان قلعه رویا های ملی است . برای این باید این نگهبانی  را به نحو احسن  انجام دهد .

آقای سید رضا محمدی درفرجام نظرش را به حیث یک قلم پرداز ،  شاعر و نویسنده چنین بیان  نمود:  من به مردم کشورم ازشمال  تا جنوب ،  از شرق  تا غرب آرزوی بهبود و بهروزی دارم .

از آنها  صمیمانه میخواهم تا قدسیت قلم و ارزشمندی این پدیده ی انسان سازرا بدانند  و مطابق به دستور و ضابطه های انسانی از قلم برای بهزیستی انسان سرزمین ما ، برای روشن شدن ذهن تک تک از فرزندان کشورما و برای راهیابی آنها به صوب رفاه ، شکوهندگی وسعادت کاربگیرند و حرمت قلم را پاس بدارند.

گل علم ناصری

ممکن است شما دوست داشته باشید