روزنامه اصلاح

بحران محیط زیستی روز تا روز در کشور به ویژه کابل بیشتر شده می‌رود

معضل محیط زیست، آلودگی هوا و آلاینده های محیط زیستی در کشور به ویژه درشهرکابل، در فصل سرما (زمستان) بیشتر میگردد.

دلیل اینکار سوختاندن مواد تسخینی؛ مانند: چوب، نفت، زغال سنگ، گاز و دیگر مواد است که شهروندان ما به منظور گرم کردن خودشان و تسخین منازل شان ازآن استفاده مینمایند.

در صحبتی که آقای شاه زمان میوندی  رییس اداره ی ملی حفاظت ازمحیط زیست افغانستان در این مورد داشت، گفت: این کشور درمقایسه  با دیگرکشورهای منطقه و جهان ازآلودگی هوا وتغییرات اقلیمی متاثر بوده است.

آقای میوندی افزود: باآن که افغانستان در تغییر اقلیم نقش اندک دارد، اما از آسیب پذیر ترین کشورهای جهان دربرابر تغییر اقلیم شناخته میشود.

به گفته رییس اداره ی ملی حفاظت ازمحیط زیست، افغانستان به ویژه شهرهای پرجمعیت؛ مانند: کابل در فصل سرما با مشکلات بیشتر محیط زیستی رو به رو  میشود و این معضل مردم را با دشواری های فراوانی مواجه میسازد.

با رسیدن زمستان و افزایش مصرف مواد سوختی و دودزا، آلودگی هوا بیشتر شده می رود.

به گفته‌ی وی: هوای کشور نسبت به ماه های دیگر سال  در این فصل (زمستان) بیشترمکدرو آلوده میگردد.

رییس اداره ملی حفاظت از محیط زیست میگوید : یکی ازعامل های افزایش آلودگی هوا، مصرف زیاد زغال سنگ نسبت  به سال های گذشته میباشد.

بسیاری از شهروندان  افغانستان برای تسخین منازل شان در فصل زمستان به دلیل بلند بودن  قیمت برق و گاز، چوب  و زغال سنگ استفاده  می کنند. در اثرسوخت، فلز سلفردای اوکساید  درهوا پخش می شود. حضور این مرکب درهوا ، باران  های  اسیدی خطرناکی  را به دنبال  دارد که آسیب های زیاد به موجوات زنده به ویژه انسان  ها و نباتات می رساند.

بر بنیاد یافته  ها، کودکان و کهن سالان، بیشتر  درمعرض خطرهای این مرکب قرار دارند. همچنین آثاردراز مدت آلودگی هوامی تواند بیماری های مزمن تنفسی، سرطان ریه، بیماری قلبی وحتا آسیب به مغز، اعصاب، جگرو گرده ها را سبب  می شود. عقیمی  ناشی  از کاهش اسپرم در مردان نیز، از عامل  های بیماری محسوب  میشود . به همین ترتیب آمارها نشان میدهد که سالانه صد ها تن جان شان را به  دلیل آلودگی هوا، از دست میدهند، اما دیده  می شود که مردم  به دلیل فقرو نا آگاهی از پیامد های منفی مصرف زغال سنگ ودیگر مواد سوختی دودزا هنوزهم ازآن استفاده  می کنند.

آقای شاه زمان میوندی گفت:اختصاص دادن ( بودجه سبز)  یکی ازراه های موثربرای کاهش آلودگی هوا می باشد . کشور های مختلف جهان درچنین حالت  ها بودجه سبز یا یارانه را برای شهروندان  شان  اختصاص می دهند تا مردم  بتوانند مصرف مواد سوخت  دودزا را کاهش دهند.

اما حکومت افغانستان به دلیل فقر نمیتواند چنین راهکاری را روی  دست گیرد . اداره ملی حفاظت از محیط زیست ازحکومت می خواهد تا تلاش کند بهای انرژی برق در کشوررا کاهش دهد . این امر می تواند درکاهش آلودگی هوا درکشور  نقش مهم داشته باشد.

بااین حال اداره ملی حفاظت از محیط زیست روی برنامه ای آگاهی دهی  وفرهنگ سازی برای کاهش آلودگی هوا به شهروندان تاکید  میکند.

به گفته‌ی رییس این اداره نشست  کمیته هماهنگی ویژه میان تمامی نهاد های دولتی، فیصله شده است تا تمامی نهادها ازمواد سوخت فوسیلی استفاده  نکرده و به عوض ازگازکه خطرات کم تری در قبال دارد استفاده کنند. این اقدام می تواند  نقشی در کاهش آلودگی هوا در زمستان  داشته
باشد.

سایر عامل های آلودگی هوا، جنگل زدایی، بلند بودن سطح خاک، تغییر اقلیم ،موجودیت جاده های خامه و اسفالت ناشده وموجودیت بیش ازحد زباله ها در شهرها میباشد.  از میان موجودیت ذرات معلق درهوای کشور یکی ازنگرانی  های جدی  به شمار میرود . اخیراً بانک جهانی ازموجودیت بیش ازحد ذرات معلق درافغانستان به شدت ابرازنگرانی کرده است .

بر بنیاد یافته های این نهاد، کابل از جمله شهر هایی است که ذرات معلق آن بیشتر ازاستندرد های جهانی است. اداره ملی حفاظت ازمحیط زیست دلیل افزایش ذرات معلق را موجودیت موترهای فرسوده درشهرهای کشور به ویژه درشهر کابل می داند. ازاین میان، گشت وگذار موتر های فرسوده  نقش  اساسی درافزایش آلودگی هوای  کشوردارد. سوخت های فوسیلی که امروزه  در بیشتر موتر ها، ماشین آلات، فابریکه ها مورد استفاده قرارمی گیرند، یکی از عناصر اصلی آلوده کننده هوا به خصوص در شهرهای پرجمعیت مانند کابل به شمار می روند.

گفته می شود که شهرکابل گنجایش حدود هشتاد هزارموتررا دارد . اما براساس تخمین ها روزانه بیشترازششصد هزارعراده موتر، درشهر کابل گشت و گذارمی کنند.

وجود عناصر کیمیاوی موجود در دود موترها که درفضا رها میگردد و پس از یک سلسله  تعاملات  کیمیاوی، به تشکیل مرکبات می پردازند، روی  تمام موجودات زنده به خصوص  انسان ها اثرات خطرناکی  را بر جا  می گذارند. وجود  این مرکبات، ترکیب طبیعی هوا که مخلوط از گازهای نایتروجن، اکسیجن، کاربن دای اکساید و گاز های گلخانه ای رابه بار می آورد. به همین ترتیب باعث باران‌های تیزابی شده، سطح گرایش اقلیم جهان را بلند می برد و بالاخره زندگی موجودات زنده را تهدید می کند.

شماری از  باشند گان شهرکابل نیزازحکومت افغانستان می خواهند تا هرچه زودتربرنامه های موثری را برای کاهش آلودگی هوا درکشور، روی  دست گیرد.

نجیب الله مهمند که یکی از دکانداران در شهر کابل است میگوید: وضعیت هوا کشور روز به روز آلوده تر شده می  شود. این وضعیت زندگی ما را تهدید می کند. روز به روز بیماری های کشنده ناشی از  دود موترها و هوای نا مناسب افزایش پیدا می کند. ما ازحکومت می خواهیم  تا آلودگی هوای کشوررا با هرتدبیری که میشود کاهش دهند.

درهمین حال، مسوولان در اداره ی حفاظت از محیط زیست یکی از عمده ترین عامل های آلودگی روز افزون هوای کشوربه خصوص شهرکابل را گشت و گذار موتر های فرسوده در ین شهر میخوانند. با آن که  این اداره ازمتوقف شدن صدهاموتر فرسوده و نظارت جدی  از سوی  ریاست ترافیک شهرکابل خبر مید هد، اما هنوز هم این کارها را بسنده نمی  داند. این اداره هشدار مید هد که اگر حکومت افغانستان اقدام جدی در برابر تولید کنند گان آلودگی هوا درکشور نکند، محیط زیست کشورخطرناک  تر از این  برای زندگی شهروندان این کشور خواهد گردید.

اداره‌ی حفاظت از محیط زیست از حکومت می خواهد، موضوع  حفاظت از محیط زیست را در صدر جدول کاری حکومت قرار دهد که  این امر  می تواند  برنامه  های موثر به گونه‌ی جدی برای کاهش آلودگی هوا درکشور اجرأ گردد. این اداره بر یک استراتیژی دراز مدت اجتماعی  و اقتصادی از سوی حکومت افغانستان که موضوعات محیط زیستی  را شامل  باشد ، تاکید می کند.

قابل  یادآوری است که محیط آلوده  درمکان  های بسته  نیز خطرناک تراز محیط بیرون است.

داکتران برای ایمنی افراد در هوای آلوده نکات ذیل را توصیه می کنند.

– هنگام استفاده از زغال سنگ، باید تمام  مجرا های تهویه هوا درخانه باز باشد و همواره از دودکش های خانه  مراقبت صورت گیرد. هرگونه بی توجهی در زمینه، منجر  به مرگ غیر  قابل پیش بینی خواهد شد.

– هنگام بروز پدیده آلودگی هوا، فضای داخل خانه  هم به اندازه هوای  بیرون  خانه دچار آلودگی می شود که برای جلوگیری از  این کار بهتر است  هر روز  میزان حرارت وسیله‌ی گرمازا رادر کم ترین حد خود قرار دهیم  تا هوای خانه عوض شود.

– استفاده از ماسک در هنگام آلودگی هوا  توصیه می  شود، اما  این ماسک باید از جنس فیبر باشد،  نه  ماسک پارچه ی و  بعد از هر بار مصرف  باید تعویض  شود.

– در آلودگی هوا، کودکان  و کهن سالان  بیشتر از افراد دیگرآسیب میبینند، پس باید امکانات لازم را برای حفظ سلامتی آن  ها مهیا  گردد.

– تغذیه مناسب  برای کاهش  مضرات آلودگی هوا مهم  است، به همین منظور  مصرف شیر  و ماست کم چرب،  میوه و سبزی های  تازه  برای  دفع  مسمومیت  از بدن ، به ویژه مسمومیت  ناشی از سرب توصیه میشود.

هنگام بروز پدیده آلودگی هوا، از  خوردن  غذا  های آماده  و مواد  غذایی حاوی  مواد  نگه دارنده، مانند: چپس و انواع  کنسرو  خودداری
کنید .

– ذرات کوچک ناشی از آلودگی هوا روی  سطح پوست می نشینند، بنا بر این  هنگام شستشوی  دست و صورت از آب خالی  استفاده  نگردد، زیرا ترکیب این ذرات با آب،  ماده  اسیدی ضعیفی را ایجاد  می کند که به مرور زمان باعث پیری زود رس پوست می  شود.

آلودگی هوا  و تغییر اقلیم در افغانستان و  تاثیرات ناگوار آن در همه فصل‌های سال  به ویژه در زمستان میتواند برای شهروندان کشور مشکل ساز باشد.

مبارزه با این مشکل از توانایی یک نهاد، حتا حکومت افغانستان بالا است، حکومت افغانستان نیاز دارد که برای مبارزه با چالش های برخاسته از آلوده‌گی هوا و تغییر اقلیم، برنامه  های  روشن  داشته باشد و موجودیت ارقام معتبر در مواد اثرات ناگوار اقلیم  و آلودگی هوا برای برنامه ریزی یک امر ضروری می باشد.

به گفته مسوولان اداره ملی حفاظت از محیط زیست  در این  رابطه، مشکلات اساسی چون: عدم  دسترسی به اطلاعات و  معلومات لازم، کیفیت پایین آمار  وارقام مرتبط به  تغییر اقلیم، عدم  هماهنگی در اشتراک گذاری معلومات و ارقام ظرفیت پایین برای  برنامه ریزی و هماهنگی فعالیت ها، ظرفیت پایین نهادی  واراده ضعیف نهاد  های دولتی  و سکتور خصوص وجوددارد.

به گفته‌ی وی، پیشرفت هایی نیز در میکانیزم ها و شیوه‌های  برنامه ریزی صورت گرفته است که در بخش اسناد راهبردی چند سند  تهیه و تدوین شده است.

جامعۀ جهانی چندین  میکانیزم  مالی  را برای  کمک  به کشورهای در حال  توسعه  ایجاد  کرده است .این کمک  ها در واقع جبران خساراتی است که کشورهای توسعه یافته وعاملان اصلی  تغییراقلیم به کشور های درحال توسعه  می پردازند تا نشر گاز های گلخانه‌ای کاهش یابد و برنامه‌های ساز گار با مشکلات برخاسته از تغییر اقلیم  راه اندازی شود.

آقای میوندی در این  مورد گفت : افغانستان تا حدودی  این کمک  ها را جلب کرده است، اما با  وصف چالش ها  این کمک  ها بسیار  اندک  است .

به گفته‌ی وی: افغانستان  از سال ۲۰۲۰ تا سال ۲۰۳۰ به منظور سازگاری و کاهش دهی اثرات آلودگی هوا و تغییر اقلیم به ۱۷،۴ میلیارد دالر ضرورت  دارد: در نظر است که بخش عمده‌ی این کمک‌ها ازطریق صندوق سبز اقلیم که تمویل  کننده‌ی جهانی موضوعات مرتبط به تغییر اقلیم است، فراهم شود. در سال جاری  سه پروژه از  سوی افغانستان به ارزش ۸۳میلیون دالر امریکایی  تکمیل  و به صندوق سبز ارسال شده است.

رییس اداره ملی حفاظت از محیط زیست از نهاد های اکادمیک و کشورهای جهان خواست که دولت  افغانستان را در راستای گرفتن کمک‌های جهانی همکاری نمایند.

وی افزود: با توجه  به وضعیت کنونی ناشی از تغییراقلیم که نیاز فوری به اقدامات صریح  وبی سابقه  وجود  دارد، باید  تلاش ها بیشتر  شود و مبارزه  با تغییر اقلیم و آلودگی هوا  نیاز مند  کار مشترک و سهم گیری همه‌ی مردم است.

مبارزه با این چالش بزرگ از سوی یک نهاد، کار دشوار و حتا  ناممکن است و می طلبد که در این راستا  تلاش جمعی صورت گیرد تا شهروندان ما از نا هنجاری‌های محیط زیستی، آلودگی هوا  و تغییر اقلیم رهایی یابند.

گل علم ناصری

ممکن است شما دوست داشته باشید