روزنامه اصلاح

انحرافات اجتماعی؛ راهکارها و چالش‎ها

بخش سیزدهم  /  آصف مهاجر

نبودعدالت اجتماعی و مسأله انحرافات اجتماعی؛

به نظر می رسد که عدالت اجتماعی و برقراری آن مهم ترین امکان انسانی در روابط جمعی انسان هاست که کلید بسیاری از مسایل اجتماعی، عدالت اجتماعی است، برعکس ریشه اکثریت از مشکلات و نارسایی ها در جامعه بر می گردد به عدم عدالت اجتماعی. عدالت اجتماعی ممکن است به گونه های مختلف تعریف و بازگو شود؛ اما ساده ترین برداشتی که از عدالت اجتماعی می توانیم داشته باشیم، این است که مردم در یک جامعه از هر قشر و تباری که باشند، مورد توجه یک سان دولت  قرار داشته باشند و توزیع کلیه خدماتی که از سوی دولت صورت می گیرد، اصل انصاف و برابری رعایت شود و هیچ گروه مردمی و قشری احساس محرومیت یا برخورد دوگانه از سوی مراجع مسوول نداشته باشد. عدالت اجتماعی بیشتر با کارکرد دولت و نهادهای ملی ارتباط می گیرد و به میزانی که در تصمیم گیری های نهادهای ملی، منافع کل مردم کشور بدون در نظرداشت مسایل نژادی، قومی، مذهبی، زبانی و سمتی، رعایت شود و تمامی نهادهای ملی به صورت برابر برای کلیه شهروندان پاسخ گو باشند و طبق قانون به خواسته های آنان رسیدگی کنند، این احساس که در جامعه عدالت اجتماعی برقرار است و دولت بر اساس اصل عدالت و انصاف و ارزشی چون برابری عمل می کند و از هر گونه افراط و تفریط و گرایش های تبعیض آمیز برحذر است، قوت می گیرد. چنین وضعیتی معطوف به خلق رضایت مندی شهروندان خواهد شد و این امر باعث تشدید روحیه مثبت، وفاداری و تقویت احساس تعلقیت افراد به جامعه می شود که به خودی خود زمینه را  برای رفتارهای انحرافی محدود و بسته خواهد کرد.

عدالت اقتصادی یکی از شاخص های اصلی و قابل درک عدالت اجتماعی است، طبق عدالت اجتماعی، نیازهای اساسی تمامی گروه های مردمی و اعضای جامعه به طور یک سان مورد توجه مسوولان قرار می گیرد و اگر چنین نشود، زمینه ها برای بروز انحرافات اجتماعی فراخ تر می شود. تصور کنیم که اگر خانواده ای از حداقل امکان زندگی و  معیشت برخوردار نباشند، این امکان وجود دارد که فرزندان در چنین خانواده گرایش به شورش و انجام رفتارمجرمانه پیدا کنند و به صورت عقده ای بزرگ شوند. این  عقده باعث خواهد شد که در صدد انتقام از جامعه برآیند و به ارزش های اعتقادی رایج در جامعه دست رد بزنند. برای نمونه، عدم توجه لازم به نیازهای حیاتی جوانان از جمله ازدواج، مسکن و شغل باعث مشکلات روحی و روانی در میان جوانان خواهد شد و رو آوردن به انحرافات اجتماعی یکی از اثرات منفی این وضعیت شناخته می شود. این احتمال قوی است که جوانانی که توانایی ازدواج را ندارند و از سوی دیگر شغل و کار و کسب هم ندارند که با آن خود شان مصروف سازند و این گونه انرژی بدنی شان را مصرف کنند، به فساد و انحراف روی  خواهند آورند . پاسخ منطقی به تأمین نیازمندی ها افراد و به خصوص جوانان یکی از مهم ترین راهکارهایی است که مانع بروز خیلی از انحرافات اجتماعی خواهد شد.

روشن است که در ارتباط به این مسایل، دولت و نهادهای ملی نیازمند تدابیر و برنامه های  اساسی است تا مانع از بروز وضعیتی شود که ممکن مهار و کنترل آن خیلی دشوار باشد. برنامه های تدابیری با رعایت اصل عدالت اجتماعی که در آن جامعه ظرفیتی برای رشد محرومیت نداشته باشد، اصلی ترین تدابیری است که امکان بروز انحرافات اجتماعی را خیلی ضعیف می سازد. در محور این برنامه های تدابیری، تأمین نیازمندی های افراد به خصوص جوانان باشد. هرگاه نیازمندی های جوانان برآورده شود، این قشر پرتحرک بازوی قوی برای جامعه خواهد بود و توان مندی ها و انرژی بی بدیل آن ها امکان بزرگی است که جامعه را در مسیر تحول قرار خواهد داد.

ممکن است شما دوست داشته باشید