روزنامه ملی انیس

کمک های اولیه‌ روانشناختی

فاجعه یا حادثه‌ی بحرانی به حالتی گفته می‌شود که شخص در آن با یک وضعیت اضطراری و مشکل ساز مواجه شده، خودش را از شدت و سختی آن تحت فشار احساس می‌کند و نمی‌داند چگونه با شرایط ایجاد شده کنار بیاید. فرد بحران‌زده دچار افکار و احساساتی می‌شود که تمرکز حواس او را مختل کرده رفتارها و روابطش با دیگران را تحت تأثیر قرار می ‌دهد. این فرد نمی‌داند چگونه با شرایط پیش آمده سازش کند یا به صورت ساده‌تر شخص بحران‌زده احساس خطر می‌کند ولی نمی‌داند چگونه باید از خود دفاع کند. امکان تجربه‌ حوادث بحرانی برای همه افراد در طول زندگی حداقل یک بار و گاهی چند باروجود دارد، بنابراین مشاهده‌ی عکس العمل ها در هر شخصی در قبال آن امری کاملاً طبیعی است.
حوادث بحرانی می‌توانند با قرار گرفتن اشخاص در معرض حوادث ناگوار و شدید به وجود آیند. این واقعات ناگوار در بعضی اشخاص منجر به صدمه‌ روانی می‌شوند ولی عده‌ای هم از این تأثیر آن درامان می‌مانند. البته شدت صدمه روانی ناشی از حوادث بحرانی در افراد مختلف فرق می‌کند.
همه افراد در طول زندگی خود امکان دارد در معرض اینگونه حوادث ناگوار و شدید از قبیل تصادفات، بلای طبیعی مثل زلزله، جنگ، انفجار و انتحار، تهاجم، سرقت و خشونت قرار بگیرند. در اینگونه حوادث بحرانی نه تنها جسم، بلکه روان انسان ها نیز دچار آسیب می‌شود. آسیب در بعد روانی عموماً مزمن و ناتوان کننده است با خسارت هایی که بعضاً قابل جبران نیستند. چه بسیار انسان هایی که با وجود درد و آسیب جسمی، کارایی و عملکرد زندگی خود را حفظ کرده‌اند؛ در حالی که مشکلات روانی خستگی و آسیب ناشی از آن، آرامش و عملکرد آن ها را به طور جدی محدود نموده است. در مصایب، دامنه فشار روانی فراگیر است. در چنین وضعیتی نه تنها بازماندگان فاجعه درگیر استرس و فشار هستند؛ بلکه خانواده و دوستان بازماندگان، امداد رسانان، کلیه افرادی که از طریقه‌های مختلف در جریان اطلاعات مربوطه قرار می گیرند نیز به نوعی در معرض استرس و آسیب می باشند. این موضوع در کشور ما که جزء مناطق پر خطر و در معرض آسیب است اهمیت زیادی دارد.
کمک‌های اولیه روانشناختی، رویکردی عملی و مبتنی بر شواهد علمی است و فورا پس از وقوع حوادث طبیعی و غیر طبیعی برای حمایت کودکان، نوجوانان، زنان، بزرگسالان و کلیه افراد در معرض خطر انجام می‌شوند. این کمک‌ها، برای کاهش فشارهای اولیه ناشی از حوادث و افزایش توانایی سازش و انطباق بهتر و بازگشت سریع تر و مناسب تر به شرایط اولیه طراحی و ارائه می‌شوند. اصل اساسی در این کمک ها حفظ مصونیت، عزت نفس، کرامت و حقوق افراد است.
تاریخچه:
کمک‌های اولیه روانشناختی یا Psychological first aid روشی است برای کاهش وقوع اختلال استرس پس از تجربه‌ی حوادث بحرانی، که توسط مرکز ملی اختلال استرس پس از سانحه
(NC-PTSD)که مربوط به وزارت امور سربازان سابق ایالات متحده آمریکا است، در سال ۲۰۰۶ طراحی شده است. که بعداً توسط فدراسیون بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر، تیم واکنش اضطراری جامعه ، انجمن روانشناسی آمریکا ، سازمان صحی جهان و سایر سازمان‌ها گسترش داده شده‌است.
تعریف: کمک‌های اولیه روانشناختی یک روش مبتنی بر شواهد برای کمک به افرادی است که فاجعه و تروریسم را تجربه می‌کنند و برای کاهش فشار اولیه و تقویت میکانیزم های سازشی کوتاه و طولانی مدت طراحی شده‌ است. کمک‌های اولیه روانشناختی پاسخ حمایتی به هر انسانی است که بعد از تجربه‌ی یک حادثه بحرانی رنج می‌برد و نیازمند حمایت است که توسط افراد داوطلب ویا رضاکاران در جامعه کمک می‌شود یا به عبارت دیگر کمک های اولیه روانشناختی فراهم ساختن کمک های بشر دوستانه و حمایتی برای افرادی است که در رنج و فشار هستند و نیاز به حمایت دارند.
کمک های اولیه روانی شامل موارد ذیل است:
• فراهم ساختن مراقبت های عملی و حمایت با رضایت خود شخص نیازمند
• دریافت نیازها و نگرانی های متضررین
• کمک به افراد برای برطرف کردن نیازهای اساسی شان مثل غذا، آب، معلومات یا دیگر موارد
• گوش کردن به سخنان متضررین
• آرام ساختن متضررین
• کمک کردن به افراد برای اینکه به معلومات درباره خدمات و حمایت های اجتماعی دست یابند
• حمایت افراد و جلوگیری ازصدمه بیشتر
باید یادآور شد که کمک های اولیه روانی مختص به افراد مسلکی نبوده بلکه توسط هر شخصی انجام شده میتواند.
مراحل کمک های اولیه روانشناختی:
• برقراری ارتباط همدلانه
• ایجاد احساس مصونیت و راحتی
• با ثبات سازی
• جمع‌آوری اطلاعات
• کمک عملی
• ارتباط دادن افراد با حمایت هایی که در جامعه وجود دارد
از آنجایی که کشور عزیزما از سالیان زیاد بدینسو در گیر جنگ های متعدد بوده، مردم افغانستان به طور متداوم با موضوعاتی مثل حملات انتحاری و یا هم مهاجرت ها بشکل توده‌ای و بیجا شدن‎ها معروض میشوند. در زمان پاسخ دهی به مشکلات مردم دست‌اندرکاران متوجه شده اند که پیامدهای ناشی از حوادث غیر مترقبه را نمیشود با انچه در اختیار کارمندان صحی و صحت روانی قرار داده‌اند بشکل مناسبی پاسخ داد و این وضعیت مستلزم مهارت های جدید برای کارمندان صحی ومداخلات به موقع مختص به حالات اضطرار برای اسیب دیدگان است.
بنابرین روی مداخلات جدید و بموقع جهت پاسخ دهی به حوادث اضطراری کار صورت گرفته و گزینه‌های مختلفی به آزمایش گرفته شد. به طور مثال میتوان از بسته مشاوره روانی-اجتماعی برای حالات اضطرار و بسته کمک‌های اولیه روانی برای حالات عاجل و بسته‌های خدمات روانی–اجتماعی برای پاسخ دهی به خشونت های مبتنی بر جندر را نام برد که تا حال به تعداد ۷۷۰ تن از داوطلبان در مناطق آسیب پذیر کشور در راستای کمک های اولیه روانشناختی و ۳۶۵ تن کارمندان صحی متوسط (نرس و قابله) در قسمت مشاوره روانی عاجل آموزش دیده‌اند.
برای رفع نگرانی‌ها در پاسخدهی به حوادث بحرانی چه از دید کارکنان صحی و چه از دید مردم یگانه راه معقول آموزش و براه انداختن مداخلات کمک های اولیه روانی برای کارکنان انتخابی و متفذین جامعه بشمول کارکنان صحی جامعه بود تا بتواند در موقع لازم حمایت های ضروری را فراهم نمایند و از درد و آسیب های بیشتر و از شیوع و گسترش اختلالات و صدمات روانی که تداوی آنها در آینده نیاز به زمان و منابع بیشتر دارد جلوگیری نمایند.
منابع: کمک های اولیه روانشناختی: رهنمود برای کارمنددان ساحوی(سازمان صحی جهان(شقایق “عثمان”

در فولدر ۲۷ میزان ۱۳۹۹

ممکن است شما دوست داشته باشید