روزنامه ملی انیس

کثرت رسانه ها و ضرورت سواد رسانه ای

بخش اول
شاید دلچسپ نباشد در کشوری که فقر شدید سواد خواندن و نوشتن در آن بیداد می کند از یک بحث دیگری بنام سواد رسانهای سخن زد؛ اما حقیقت این است که در عصر اشباع اطلاعاتی به همان اندازه که به سواد خواندن و نوشتن نیاز داریم، سواد رسانه ای همچنان یک نیاز شمرده می شود، زیرا شناخت اطلاعات رسانه ای، جریان های ارتباطی، انگیزه و مقاصد ارتباطی، از برقراری ارتباط و پخش اطلاعات از اهمیت خاصی برخوردار است.
سواد رسانه ای نوعی مهارت اجتماعی است که بر اساس آن مخاطبین می توانند پیام های رسانه ها را درک کرده و درنهایت به ماهیت تولیدات رسانه ای در عصر حاضر در زمینه های مختلف وسایل ارتباطی پی ببرند.
یعنی در فضای سرشار از اطلاعات و در شرایطی که اشباع رسانه ای در جوامع حاکم است، نیاز داریم تا به یک قاعده و چتری دست پیدا کنیم تا بر اساس آن به گزینش اطلاعات مورد ضرورت خود اقدام و از ضیاع وقت از یک طرف جلوگیری کنیم و از طرف دیگر خود را از انحراف ذهنی ناشی از پیام رسانه ها نجات بخشیم.
چرا نیاز به سواد رسانه ای داریم؟
انسان ها در قرن ما دیگر عصری نیستند که فکر کنند هر چه پیش آید خوش آید، بلکه می بایست دست به انتخاب و گزینش بزنند و درمیان انبوهی از اطلاعات خود را مدیریت کنند. در عصر فوران اطلاعات دیگر این معقوله که هر کتاب ارزش یکبار خواندن را دارد کم کم جایگاه خود را ازدست می دهد زیرا تغییرات در دوران ما شتاب گرفته، ما در زمانی زیست می کنیم که دانش و فناوری با سرعتی بالاتر از تصور تغییر می کند، هر روز علم انکشاف می کند، هر روز کماکان اختراع تازه ای در گوشه و کنار جهان صورت می گیرد و فاصله کوتاهی در میان، میان جهان به وجود آمده است.
در چنین زمانی ما نیاز داریم که با دقت و توجه به اعتبار و کیفیت و بنا به ضرورت دست به انتخاب بزنیم، نیازمندی خود را برآورده کرده و با سرگردانی در میان انبوه اطلاعات وقت خود را تلف نکنیم و از اطلاعات بیشتری برخوردار گردیم، برای اینکه بتوانیم یک انتخاب درست داشته باشیم نیاز است تا هر فرد جامعه خود را به تفکر غربالی به جای تفکر اسفنجی مجهز کند، در تفکر اسفنجی ما هر چه به عنوان پیام می خوانیم، می بینیم و دریافت می کنیم وارد ذهن خود می کنیم، تفکر غربالی استعاره ای از تفکر نقادانه است، ترفندی که به ما می آموزند که به «هرچه پیش آید خوش آید» نه بگویم و هر اطلاعاتی را درون ذهن ما راه ندهیم.
امروز رسانه ها در جوامع مختلف با توجه به منافع سازمان رسانه ای شان مطالب و پیام های متنوع را با اهداف مشخص به نشر می رسانند، رسانه ها با استفاده از سلاح اطلاعاتی شان افکار را کنترول می کنند، بر سلوک افراد جامعه تاثیر بجا می گذارند و بلآخره می توانند دگرگونی عمیق را در جامعه و افراد به وجود بیاورند.
رسانه ها دارای قدرت قابل ملاحظه ای برای شکل دادن به عقاید و باورها، دگرگون کردن عادات زندگی و ترویج رفتارهایی کمابیش مطابق میل کنترول کنندگان رسانه ها و محتوای آنها هستند؛ بی جهت نیسست که تامل کنیم رسانه ها این همه پول را به مصرف می رسانند برای چه، بلی! آنها اهداف مشخص خود را نیز می باید داشته باشند آنها برای ما اگر نگویند در مورد چه چگونه فکر کنیم بی تردید که ما را وامیدارند تا در مورد چه مسئله ای اندیشه کنیم.
معلوماتی که انسان ها از طریق دیدن، خواندن و شنیدن کسب می کنند بی آنکه خود بدانند یا حتی بخواهند در نهان خانه ای ذهن آنان جا گرفته و در فرصت مناسب خود را نشان می دهند و رسانه ها از این بابت امکانات وسیعی در اختیار دارند تا آموزه های مورد نظر خود را با استفاده از ظرافت های هنری و به کارگیری جلوه های خاص دیداری و شنیداری به مخاطبان خود انتقال دهند.
ادامه دارد عبدالسمیع «عیار ضربی»

ممکن است شما دوست داشته باشید