روزنامه ملی انیس

پروفیسور غلام محمد میمنه گی، یکی از فعالین طراز اول مشروطه خواهان افغانستان

روز پنجشنبه ۲۹ قوس به منسابت هشتادو چهارمین سالگرد وفات استاد پروفیسور غلام محمد میمنه‎گی محفل شکوهمندی در باغ بابر (قصر ملکه ثریا) برگزار گردید.

در این محفل تعدادی از مقامات دولتی، فرهنگیان  استادان بخش نقاشی  علاقمندان و دوستداران استاد غلام محمد میمنه گی اشتراک و حضور به هم رسانیده و در رابطه به زندگی نامه، جایگاه، افکار و اندیشه استاد غلام محمد میمنه گی در عرصه های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و هنری از زوایای مختلف به بحث پرداختند.

در آغاز داکتر نریمان مسئول برگزاری این محفل طی صحبت مفصل به اشتراک کنندگان گفت: پروفیسور غلام محمد میمنه گی در سال ۱۲۵۲ هجری شمسی در قریه تورباختری شهر میمنه دیده به جهان گشود.

میمنه در آن زمان که کشور درگرداب انقلابات داخلی دست و پا می زد به شکل مستقل اداره می شد.

امیر عبدالرحمن خان در سال ۱۲۶۲ شمسی بعد از لشکرکشی و معاصره شهر میمنه، میردلاورخان آخرین امیر دودمان حاجی خان را که در حدود یک صدو سی سال خان نشین میمنه را مستقلانه اداره کردند از طریق مذاکره وادار به رفع مقاومت نموده و برای آن ها وعده داد تا با وضع مالیات مناسب میمنه را به حکومت کابل ملحق ساخته و به آن ها ضرر نمی رساند. اما خلاف سوگندش میردلاورخان و خانواده اش را یکجا با سایر همرزمان شان تحت الحفظ به کابل انتقال و خان میمنه را در عقب بالاحصار کابل یکجا با میر عبدالباقی خان پدر پروفیسور ، ناجوانمردانه اعدام نمود. غلام محمد میمنه گی یکجا با مادراش ای لر خانم و خواهرش مریم سرخابی که نخستین معلم زن در معارف افغانستان است، با یک معاش ناچیز در خانه ای در گذر قاضی فیض الله خان واقع شهر کهنه کابل سکونت اختیار کرد.

استاد بعد از فراگیری اساسات هنرنقاشی از نزد داکتر جان گری به حیث نقاش در دربار گماشته شد و همچنان به شاهزاده ها هنر رسامی را نیز تعلیم می داد که امیر امان الله خان نیز از شاگردان رسامی پروفیسور بود. با تأسیس مکاتب حبیبه و حربیه در کابل کار تدریس مضمون رسامی به استاد واگذار گردید همزمان با طلوع سراج الاخبار کارهای فنی و هنری جریده به استاد میمنه گی سپرده شد و استاد به عنوان نخستین کاریکاتوریست در تاریخ مطبوعات کشور به نشر کاریکاتورهایش پرداخت.

وی ضمن سایر مسئولیت هایش عضو انجمن معارف  عضو فعال سراج الاخبار، عضو اداره ترقی صنایع وطن همکار مطابع دولتی، حربی و معارف بوده و نخستین تکت های پستی مدال ها و نشان های دولتی را طرح و دیزاین نمود.

وی اضافه کرد: پروفیسور به دستور شاه، برخی مواد اولیه طباعتی و چاپی را خودش ابتکار و از منابع دست داشته تولید کرد و از این که پروفیسور بیداری و آگاهی سیاسی را از پدر به ارث برده بود به جنبش مشروطه خواهان پیوست و یکی از فعالین طراز اول نهضت مشروطه خواهان افغانستان شد. زمانی که مشروطه خواهان به اعلام موضعگیری‎ها و پیشنهادات سازنده شان مبادرت ورزیدند. مسئولیت ابلاغ آن به پیشگاه امیر حبیب الله به استاد غلام محمد میمنه گی سپرده شد. استاد بعد از ابلاغ خطوط اساسی مشروطه خواهان به شاه، گرفتار و به قول مورخ نامدار کشور استاد عبدالحی حبیبی با زنجیر به زندان کابل منتقل گردید و تا ختم سلطنت امیر حبیب الله در بند ماند و با آغاز سلطنت امیر امان الله خان از بند رها و به وظایف سابقش برگشت.

امیر امان الله خان در سال ۱۲۹۹ شمسی وی را غرض تحصیلات عالی به کشور آلمان فرستاد.

استاد تحصیلات دو ساله را در دانشگاه صنایع نفیسه برلین در مدت شش ماه به پایان رسانید و در امتحان نهایی دانشگاه در بین ۴۰۰ نقاش از سراسر جهان مقام اول را کمایی کرد و برای نخستین بار در تاریخ افغانستان سند پرافتخار پروفیسوری را از معتبرترین دانشگاه اروپا به دست آورد. تا بالاخره استاد میمنه گی در پنجم قوس ۱۳۱۴ به عمر ۶۲ سالگی از اثر مریضی که عایدحال اش بود به جاودانه‎گان پیوست و پیکراش در منطقه عاشقان و عارفان کابل مدفون گردید.

بعد استاد عبدالواسع رهرو عمرزاد، احسان الله نیرو نیز هر کدام در رابطه به جایگاه هنر نقاشی و رسامی در جامع و هم شخصیت، سیاسی و فرهنگی استاد این که ایشان چگونه فراز نشیب های را در این مسیر پیموده تا این که به مقام پروفیسوری رسیده اند صحبت های همه جانبه به حاضرین ارائه نمودند.

همچنان ویس الدین ساحل شعری را که در وصف استاد در نظر گرفته بود در حضور حاضرین محفل به خوانش گرفت.

در خاتمه اشتراک کنندگان محفل به پاس احترام و ارج گذاری به مقام استاد به مقبره استاد غلام محمد میمنه گی در عاشقان و عارفان(ع) رفته و به آرامگاه ولی اکلیل گل گذاشتند.

مسعود نوابی

ممکن است شما دوست داشته باشید