روزنامه ملی انیس
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

مقام والای معلم

معلم در هر جامعه دارای ارزش واهمیت خاص بوده وعملاً مشغول تعلیم وتربیت فرزندان همان جامعه میباشد. من که عاشق ودلباخته معلمان موفق وجایگاه شرافتمند آنها در هر لحظه زندگی بوده ام وخواهم بود. من که به معلم ومقام شامخ آن عشق می ورزم وآن ها را دوست دارم وبه آنها سرتعظیم وتکریم فرود می آورم مکلف به این شدم تامطالبی را در شخصیت وسیمای معلمان موفق بیان نمایم. معلم میتواند با نفوذ معنوی وسخنان سودمند خویش راه رسیدن به اهداف خاص را در زندگی اجتماعی، اقتصادی، سیاسی وفرهنگی برای میلیونها انسان در جهان کنونی نشان دهد وآنهارا به آن سمت، صادقانه ومدبرانه رهنمائی نماید.

تعریف معلم:

از زمان پیدایش معلم تا اکنون برای معلم ونقش وی در تعلیم وتربیت تعاریف گونه گون ارائه شده است. اما جدید ترین تعریفی که از معلم وکار او شده است این است که:

اساسی ترین کار معلم یاد دادن برای یاد گرفتن مؤثر است.

از این تعریف چنین استنباط میشود که معلم باید یاد بگیرد که چگونه میتواند شاگردان را در یاد گیری شان کمک کند تا با استعدادها وتوانمندی های که دارند مبارزه کنند. بتوانند احساس خود باوری را در خود ایجاد کنند و دیگران را بشناسند، از خویش حاصلی بجا گذارند  و بالاخره به تجربه های شخصی، جمعی وگروهی بپردازند وهمواره بسوی شادمانی ها، لذت ها وبودن ها گام بردارند وحرکت کنند.

معلم حماسه سرایست که در جهان سرسام آور امروزی پاسدار معنویت های دیرینه است. معلم عامل لایزال معرفت ها به دل های عاشقان است. گذشت زمان موهایش را سپید ودستانش را لرزان می سازد، اما میدان نبرد ومبارزه را ترک نمی نماید، زیرا میداند که ترک نمودن میدان نبرد وآنهم نبرد حق بر باطل آژیر مرگ ونابودی است. این معلم است که برای شاگردان خود همگانی با زمان را می آموزد وآن هارا  بسوی اهداف وروش های مطلوب هدایت میکند.

معلم است که از طریق ایجاد حلقه های عاطفی در میان شاگردان تفاوت های فردی آنها را درک میکند واز این طریق تمامی نواقص وخلاهای تدریس را به خوبی مرفوع می سازد وشاگردان را بسوی یک هدف مطلوب ومعین که همانا بلند بردن سویه علمی شاگردان است، سوق میدهد.

معلم است که به دلیل ارتباط نزدیک با فراگیران علم می تواند نیازهای شان را تشخیص داده وبر اساس آن با تنظیم مطالب آموزشی به عنوان یک هدایت گر درصنف جریان یادگیری را رهبری کند. او می تواند با جهت دادن به یاد گیری شاگردان معلومات آن ها را افزایش دهد وسر انجام آن ها را به حد کمال برساند.

معلم است که در فکر رشد وپرورش سالم شخصیت شاگردان وبرآورده ساختن نیازهای روحی وروانی آنان میباشد.

معلم انسان دور اندیشی است که روان لطیف وحساس شاگردان خود را در تمام مراحل تدریس وکارش در نظر دارد وبا ایشان در تمام مراحل کارش برخوردی حساب شده ومنطقی مینماید.

اهمیت معلم

اهمیت روز افزون معلم در این است  که خداوند عالمیان با خلق نمودن بنده گانش به روی زمین، برای اینکه بنده گان عاجز وناتوانش درآغاز بتوانند به اسرار پدیده های ماحولش پی ببرند و آنها را یکی پی دیگری بشناسند وزنده گی کنند، خودرا به شهادت (علم الاسما کلها) آموزگار ومعلم خواند واین مقام شائسته خود وبزرگواری خود دانست وبنده گان خویش را با تعالیم بر حق خویش از گمراهی ابدی نجات داد وانسان را بمثابه اشرف المخلوقات نمایان کرد وبرای زندگی کردن آماده ساخت وخود در این واژه با عظمت تجلی نمود و بعداٌ کلمه معلم را به مثابه مقدس ترین، پاک ترین وانسانی ترین کلمه ستود وحمایت کرد.

بعد از آنکه خداوند معلم انسان شد وانسان شاگرد او همهٌ فرشتگان با همان عظمت و پیکره نوری خویش به انسان سر سجده نهاد واز او اطاعت کرد وانسان را شریف ترین موجود در روی زمین خواند.

خداوند بزرگ از فرستادگان وبر گزیدگان خویش به نام معلم یاد نمود ومقام او را ستایش کرد. که این خود استقبالی بود از شرف وحیثیت بزرگی معلم ومقام او خداوند جلال وعظمت معلم را ستایش کرد وکلمه معلم را برای این مقام شایسته دید.

نظریات و دیدگاه ها در باره معلم

۱- معلم از دید گاه پیامبر بزرگ اسلام حضرت محمد مصطفی (ص): حضرت محمد(ص) میفرماید{انی بعثت معلماَ } به راستی که مبعوث شده ام تا تعلیم دهم، پیامبر اسلام درجای دیگری میگوید وقتی که خداوند(ج) بنده ای را خار وذلیل میگرداند اورا از علم محروم میکند. حضرت محمد(ص) بارها تآکید کرده است که جانشینان من کسانی هستند که سنت آئین مرا زنده نگهدارند.

۲-معلم ازدید گاه امام غزالی: معلم در قلب وروح انسان نفوذ میکند بدون تردید شریف ترین مخلوق روی زمین است او میگوید که شریف ترین قسمت انسان قلب اوست که کار معلم پاکسازی ورهنمائی آن بسوی خداوند است.

۳-معلم از دید گاه ابن سینا: معلم باید متدین، راستکار، خردمند، عاقل، بصیر، مؤدب، پاکیزه، ماهر، با انصاف وخوش خلق باشد.

۴-معلم از دیدگاه سیدجمال الدین افغانی : معلم باید شاگردانش را طوری پرورش دهد که برای ترقی، ملت ووطنش را دوست داشته باشد برای اعتلا وسربلندی آن صادقانه مساعی نماید. وانسان را از مدارج پست وپائین به مدارج ومقام های رفیع اخلاق می رساند وتمامی معیارهای انسانیت را به انسان می شناساند.

۵-معلم از دیدگاه افلاطون: نیک بختی جامعه تنها آن وقت ممکن است که زمام داران آن دانا ودادگر باشد. که این نیز در گرو تربیت است واو میگوید شما باید با شاگردان خود روش متعادل داشته باشید واز افراط وتفریط در میان شاگردان پرهیز کنید همه آنها را دوست بدارید من شما را به همان خدائی که ادب آئین ودانش را آفریده سوگند میدهم در چارچوب صلاحیت های خویش عمل کنید.

۶-معلم ازدیدگاه جان لاک: جان لاک معتقد بود که معلمان در آموزش باید روشی را به کار برد که شاگردان بتوانند آموخته های خودرا عملاَ مورد استفاده قرار دهند. 

۷-معلم ازدیدگاه کومینوس: معلم باید در تدریس از حقایق و اشیای که وجود خارجی دارد استفاده کند نه اینکه تنها به کتاب درسی متوسل شود وبه آن اتکا کند هرچه را میخواهید عمل کنید وبه وسیله عمل آن را بیاموزید.

۸-معلم ازدیدگاه خواجه نصرالدین طوسی: معلم باید عاقل، دیندار، شیرین سخن، نظیف، باوقار، با مروت وباهمت باشد.

۹-معلم از دیدگاه مولانا عبدالرحمن جامی: معلم باید در نظرداشته باشد که شاگرد نزد او از برادر بهتر واز فرزند گرامی تر باشد زیرا رابطه برادر وفرزند جسمانی است وپیوند شاگرد روحانی ومعنوی است.

۱۰-معلم ازدیدگاه اسپنسر، هربرت: در باره معلم عقیده داشت که معلم باید به شاگردانش امکان بدهد وآنها را طوری رهنمائی کند که شخصاَ به برسی بپردازد واستنباط نماید.

نتیجه گیری: در اخیر می توان گفت که معلم نزد خداوند ج مقام شامخ و بالای دارد، و از نظر بزرگان دین، دانشمندان ادوار مختلف معلم جایگاه رهنما و هدایت کننده جوامع را به طرف سعادت داشته و به مثابه چراغی در ظلمات جهل و بربریت است. نقش و اهمیت معلم را در زندگی انسان ها از درون شعر (صادق سردمند) که در خصوص جلال وعظمت معلم سروده است به خوبی میتوان دریافت که الحق شایسته مقام والای معلم میباشد.

آموزگــار اگرچه خـــداوند گـــار نیست

بعد از خــدای برتر از آموزگار نیست

بـــالاتر از مقـــــام معــــلم به شرط دین

کس را مــقــام ومـنـزلت واعتبار نیست

آموزگار باید خـــــدمت گـــزار خـــلــق

آموزگار نیست که خدمت گــــزار نیست

نو کن سلاح علم که در عـــرصه حیـات

عــــلــم کهــن برندۀ این کـــار زار نیست

هرروز، روز تجربه وعلم تازه ای است

کــامروز را به کهنه دیـــروز کــار نیست

جز عــــالم زمـــان نتواند معـــلـمــــی

کــا یـــام جز به علم زمـــان نامدار نیست

لیـکــــن به کـــار تربیت روح آدمـــی

آموزگـــار خـــوب کم از کردگار نیست

رحمت بر انبیا که نخستین مـــعــلم اند

ونـــدر کــتابشان سخن نــابــکــار نیست

(صادق سردمند)

منابع وماخذ

۱-تعلیم وتربیت ومراحل آن داکتر غلام حسین شکوهی.

۲-بابک سلیمی نیک نام: سخنان پندآموز بزرگان.

۳-امان الله صفوی: کلیات روش ها وفنون تدریس.

۴-پوهندوی خوشبخت فروتن: معلم تکیه گاه اساسی.

۵-احمد صافی: سازمان ومدیریت در آموزش وپرورش.

۶-داکترعلی روؤف: یاد دادن برای یادگرفتن.

۷-مجتبا مصباح: فلسفه اخلاق.

محمد آصف صابری

 

 

ممکن است شما دوست داشته باشید