روزنامه ملی انیس

ماه رمضان؛ ماه صبر است و عوض صبر بهشت

مولوی محمد صابر صادقی عضو ریاست تدقیق و مطالعات علوم اسلامی در مورد احکام و فضایل روزه ماه مبارک میگوید: خداوندمتعال انسان را ازروح وماده خلق نموده است،درسرشت وطبیعت اوتمام آن خواستها و غریزه های مادی وطبیعی که درسایرحیوانات وجود دارند،موجود است،وهمراه با آن  درفطرت او آن جوهرنورانی روحانیت نیزوجود دارد،سعادت وموفقیت انسان درین است که جزءروحانی وملکوتی اوبر عنصرحیوانی غالب ومسلط بوده وآنراتابع ومطیع حدودوقوانین خاصی قراردهد،وفلسفۀ روزه همین است  درحدیثی که سلمان فارسی(رضی الله عنه)روایت می کندآمده است:که رسول کریم(صلی الله علیه وسلم)دراواخرماه شعبان خطاب به ما فرمودند:«ای مردم !برشماماه باعظمت وبابرکتی سایه افگنده است،یک شب آن ماه (شب قدر)ازهزارماه بهتراست خداوندروزه آن ماه رافرض کرده ودرشبهای آن قیام به بارگاه خود(یعنی نمازتراویح را)عبادت نفلی مقررنموده است،هرشخصی درین ماه عبادت نفلی انجام دهد وقصد اوحاصل نمودن قرب ورضای الهی باشدبه اندازۀعبادات فرضی دیگرماه ها به اوثواب داده می شودوادای فرض درین ماه به اندازۀ ثواب هفتادفرض درماه‌های دیگر است. 

  این ماه،ماه صبراست ودربدل صبربهشت است،ماه همدردی ومواسات است ،واین همان ماهی است که در اجر و پاداش  بندگان مؤمن افزوده می شود،هرکس درین ماه به شخص روزه داری (به قصد حصول ثواب ورضای الهی) افطاری دهد،،گناهان اوموردمغفرت قرارگرفته وازآتش دوزخ آزادمی شودوبه اندازۀ ثواب آن روزه داربه اوثواب می رسدبدون اینکه ازثواب آن شخص روزه دارکاسته شود، عرض شد:یارسول الله! هریک ازماتوانائی افطاردادن راندارد(پس آیاغرباومساکین ازاین ثواب بزرگ محروم می شوند؟) 

  آن حضرت(ص) فرمودند: خداونداین ثواب رابه آن کس هم میدهدکه اندکی شیرویافقط آب به روزه داری افطار  بدهد،رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم)رشتۀ کلام راادامه داده وفرمودند:وهرکس روزه داری راطعام بدهد،اورا خداوندمتعال ازحوض من (کوثر)چنان سیراب خواهدکرد که هرگزتشنگی رااحساس نمیکند تا آنکه به بهشت می رود،(بعدازآن فرمودند): قسمت اول این ماه رحمت است وقسمت میانی آن مغفرت است وقسمت آخرآن  رهایی ازآتش دوزخ است.

(سپس فرمودند)وهرکس درین ماه درکارهای غلام وخادم  خودتخفیف وکمی آورد  خداوندمتعال اورا مغفرت می‌کندوازآتش دوزخ نجات میدهد»

  “ازعایشه(رضی الله عنهما)روایت است که عادت وروش معمول رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم)دربارۀ روزۀ مستحبی چنین بود  هیچگاه ندیدم که رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم)علاوه برماه رمضان  دیگرماهی کاملاً روزه بگیرندودرهیچ ماهی آن قدرکه درشعبان روزه می گرفتند،روزه نمی گرفتند” 

برای روزه گرفتن آن حضرت(صلی الله علیه وسلم)درماه شعبان،اسباب وحکمتهای متعددی ذکرشده است ازجمله حدیثی است که اسامه(رضی الله عنه)

می گوید:درین باره ازرسول اکرم (صلی الله علیه وسلم)سوال کرده شد،فرمودند:

“درهمین ماه اعمال بندگان به بارگاه الهی عرضه می شوندومن دوست دارم که وقتی اعمال من عرضه می شوند،درحال روزه باشم”  (ابوداود ۲۴۳۶)

لازم می بینم تا به تعریف و پیشینه تاریخی روزه مکث نمایم.  

صوم در لغت مطلق امساک وخود داری را گویند چنانچه عرب ها گویند :صامت‎الشمس:وقتی هنگام ظهر در وسط آسمان از حرکت باز ایستد.  وگفته میشود:صام عن الکلام،یعنی خودداری کردن ازسخن گفتن،ودر اصطلاح شرع عبارت از امساک وخود داری مخصوص که همانا خود داری از مفطرات سه گانه(،خوردن نوشیدن وروابط زناشوهری ،به قصد ونیت تقرب وعبادت ازشخص مخصوص که عبارت ازشخص مسلمان ،به صفت مخصوص که پاک بودن از حیض ونفاس است ،در زمان مخصوص که عبارت از طلوع فجرصادق (فجر ثانی)تا غروب آفتاب است می باشد. (۲،ج۱،ص۱۲۵)  دلایل‎فرضیت روزه: خداوند (جل جلاله)می فرماید: «ای مؤمنان فرض کرده شده است بر شما روزه چنانچه فرض کرده شده بود بر کسانی که قبل از شما بودند ،تا باشد که پرهیز گارشوید». و می‎فرماید: “ماه رمضانی که قرآن در آن نازل گردیده است،تا مردم را راهنمایی کند،ونشانه ها وآیات آشکاری ازارشاد باشد(وحق وباطل)رااز هم جدا سازد .پس هریک از شما فرارسیدن آن ماه را در یابد ،باید که آنراروزه بگیرد”.

درحدیث شریف آمده که  جبرئیل علیه السلام  بصورت مرد صحرا نشینی آمد واز رسول الله (صلی الله علیه وسلم)سوال نمود تا حاضرین مجلس بشنوند ومسایل دین خود را بیاموزند،آمده است: “اسلام آنست که شهادت بدهی که هیچ معبود بر حقی جز الله وجود ندارد .. وروزه بگیری ماه رمضان راو….  “.   به همین ترتیب احادیث زیاد ومشهوری وجود دارد که دال بر فرضیت وفضیلت آن می باشد وهمۀ مسلمانان بر فرضیت روزه این ماه مبارک اجماع دارند ،که انکار از آن کفر پنداشته می شود.تاریخچه فرضیت روزه:طبق آیۀ ۱۸۳سورۀ بقره موجودیت فکر روزه،درهمه ادیان آسمانی وجود داشته،ولی دراثرگذشت زمان  ،دچار تغیروتحریف شدوبا بعثت پیامبربزرگواراسلام (صلی الله علیه وسلم )احکام ومسائل آن تعین گردید در حدیثی که امام بخاری (رح) روایت می نماید آمده است: “اینکه قریش در جاهلیت روز عاشوراء را روزه می داشتند ،پس رسول الله(صلی الله علیه وسلم) به روزه گرفتن این روزأمرفرمودند، تا آنکه روزه رمضان فرض گردید،رسول الله (صلی الله علیه‎وسلم) فرمودند: هرکسی خواهد این روزرا روزه بگیرد وهرکس خواهد افطارنماید”.

روزه رمضان،به اینصورت درسال دوم بعداز هجرت فرض گردیده است ویکی از فرایض الهی بوده که درواقعگرایی  سودمندی واثرگذاری مثبت درزندگی اجتماعی،اخلاقی وعملی انسان مشاهده می نماییم.  (۴،ص۳۸) طرق اثبات ماه مبارک رمضان: فرا رسیدن ماه مبارک رمضان به دو طریق به اثبات می‌رسد که بطور آتی تذکر داده می شود !

۱- مشاهده هلال ماه مبارک رمضان است.چنانچه رسول اکرم (صلی الله علیه وسلم)فرموده اند  «هرگاه هلال ماه را دیدید افطارنمایید ،اگرهوا ابری بود ،شعبان را سی روز کامل کنید».

 پس بالای مردم لازم است تا درروز بیست ونهم ماه شعبان در جستجوی دیدن هلال ماه مبارک رمضان باشند ،در صورت مشاهده هلال،روزه گیرندودر صورت ابری بودن آسمان ویا گرد وغبار که مانع دیدن مهتاب گردد،سی روز شعبان راتکمیل نموده وبعد روزه بگیرند . قابل یاد آوری است در صورتیکه شخص مسلمان و عادل، مبنی بر رؤیت هلال ماه مبارک رمضان شهادت بدهد ،برابر است که زن باشد و یا مرد،آزاد باشد یا عبد قابل قبول بوده و همان روز روزه رمضان است. ولی اگر آسمان صاف بود و عللی که مانع دیدن هلال گردد وجود نداشت
شهادت یک مرد و یا دو مرد مورد قبول و پذیرش نبوده
  تا جمع کثیری از مردم مبنی بر رؤیت هلال ماه مبارک رمضان شهادت ندهند ، زیرا در این صورت از اخبار ایشان علم یقین حاصل می شود.و در رابطه به هلال عید سعید فطر باید نوشت که: اگر آسمان ابری بود و یابنا بر علتی که دیدن همگان ممکن نبود ،برنزد امام و قاضی شهادت کمتر از دومرد و یا یک مرد و دوزن مورد قبول و پذیرش نیست،ولی در صورت عدم گردوغبار و سائر موانع در آسمان باید جماعت بزرگی از مردم مبنی بر رؤیت هلال،گواهی دهند تا از اخبار ایشان علم یقین حاصل گردد فراموش نباید کرد که اگر شخصی هلال ماه مبارک رمضان و یا هلال عید را نزد قاضی شهادت داد ولی مورد قبول وی قرار نگرفت چه باید کرد؟در جواب باید گفت که: اگر هلال ماه مبارک رمضان رادید، خودش روزه بگیرد،ولی در صورت رؤیت هلال عید که مورد قبول قاضی واقع نگردیده همراه بقیه مردم روزه بگیرد و به رؤیت خود عمل نکند. 

 (۵ج۱ص۱۱۴) فضایل ویژگیهای ماه مبارک رمضان: روزه رکن سوم از ارکان اسلام بوده که با خصوصیت های که دارد ، ماه رمضان را از سائر ماه های سال متمایز می سازد ،چون در این ماه قرآن کریم بالای حضرت محمد (صلی الله علیه وسلم )شرف نزول یافته ودعوت اسلامی وتوحیدی نیز در این ماه آغاز گر دیده است.

فراموش نباید کرد که روزه تنها زمانی ارزش داردکه روزه دارآنرابه نیت کسب رضا وخوشنودی الله(جل‎جلاله) وازروی ایمان به اوتعالی وتصدیق رسول الله(صلی الله علیه وسلم)وتابعداری کتاب وشریعت وی انجام داده درعمل خود مخلص باشد.رسول الله(صلی‎الله‎علیه وسلم فرموده اند:«من صام رمضان ایمانا واحتساباغفرله ماتقدم،من ذنبه ». ترجمه:  “کسی که رمضان راازروی ایمان واخلاص روزه گیرد گناه گذشته اش آمر زیده می شود”      درحدیث فوق روزه رمضان وسیلۀ مغفرت گناهان ذکرشده است به شرطی که این روزه توأم با ایمان واحتساب باشد،این ایمان واحتساب اصطلاحات خاص دینی هستند،هدف ازآنهااین است که داعیه وانگیزۀ هرعمل نیک فقط ایمان برالله(ج) ورسول الله (ص) باوربروعده ووعیدی که ارشادفر موده اندوامیدواربودن به اجروثواب باشددیگرانگیزۀ برای انجام آن موجودنباشدزیراهمین ایمان و احتساب روح وقلب اعمال ما هستند،اگراینهانباشنداعمالی که ظاهرا بسیارمهم وبزرگ هستند، بی‎جان ومصنوعی قرارگرفته وخدای ناخواسته درروزقیامت مانند پول های قلابی هیچگونه ارزشی نخواهد داشت،وهمراه با ایمان واحتساب یک عمل آدمی چنان به نزدالله)جل جلاله)عزیزوبا ارزش است که به طفیل آن،گناهان سالیان متمادی اوعفووبخشیده می شوند،خداوند مارا نیزازاین صفت ایمان مستفیدوبهره مند سازد

ادامه دارد

ممکن است شما دوست داشته باشید