روزنامه ملی انیس

ریشه های اصلی فساد اداری باید خشکانیده شود، تا این پدیده بدنام کننده کاهش یابد

بررسی ها و پژوهش های به عمل آمده گواهی می دهد که فساد اداری مرض مزمن در ادارات دولتی است، اما محو کامل آن غیر ممکن گفته شده ولی به حداقل رساندن یا کاهش آن هدف هر اداره می باشد، متأسفانه که با گسترش روز افزون آن هر سال به خصوص در دهه اخیر، افغانستان مقام های اول تا سوم کشور های آغشته به فساد اداری در سطح کشور های آلوده به فساد اداری را از آن خود می کند به این معنی که نسبت گسترش فساد در سطح ورده های بالایی قرار می گیرد. قابل تذکار است که پدیده نامیمون و ناخوشایند فساد اداری در شرایط کنونی کشور ما، به اندازه نا امنی ها و هراس افگنی برای حکومت داری مشکل آفرین و درد سر آور می باشد، گفته می توانیم که اگر زیاده روی نکرده باشیم، در حقیقت امر فساد اداری در شرایط کنونی در افغانستان عامل اصلی یا منشأ اکثریت مشکلات موجود به شمول نا امنی و نا هنجاری در افغانستان به شمار می رود.

بنابر آن باید به صورت همه جانبه بررسی گردد که عوامل و ریشه های اصلی فساد اداری در افغانستان چگونه رشد و گسترش یافته و سرچشمه آن را در کدام منابع باید سراغ کرد و راه حل و راهکار محو یا کاهش آن را به چه اساس می توان در یافت؟

باید اذعان نمود که هم دولت و هم ملت و مردم افغانستان در تلاش آنند تا راه حل و دستیابی به کاهش آنرا پیدا کنند و مردم خود را از چنگ این مرض خطرناک رهایی بخشند.

اما متأسفانه که در افغانستان تا اکنون با وجود تلاشهای فراوان راهکار محو کامل این پدیده خشن را پیدا نکرده و پاسخ قابل قبول برای حل این معضل دریافت نگردیده است.

این در حالیست که بخاطر ریشه کن ساختن فساد اداری سه نشست وسیع و همه جانبه با اشتراک نمایندگان کشور های اروپایی در افغانستان در رابطه به ریشه کن ساختن فساد اداری و کاهش این پدیده نا خوشایند یعنی فساد اداری با حضور داشت مسئولان حکومت وحدت ملی به خصوص ادارات مبارزه با فساد اداری تدویر یافت و پژوهش های همه جانبه راهکار های کاهش فساد اداری مورد بحث قرار گرفت.

اما براساس برداشت و فعالیت های پژوهشی به این واقعیت دسترسی حاصل گردید که پیدا نمودن راه حل و جستجوی راهکار کاهش و محو کامل فساد اداری کار ساده نیست بلکه یک پروسه نهایت پیچیده است که به مبارزات پیگیر و همکاری تمام نهاد ها در افغانستان و حتا کشور های همکار و کمک کننده درافغانستان نیز نیاز است. زیرا پروسه کاهش فساد اداری نیازمند آمار و اطلاعات دقیق از فعالیت های نظامی، اداری و مالی درپروسه فعالیت های سازندگی و تطبیق پروژه ها می باشد. اما با تأسف که در اکثریت ادارات به خصوص ادارات سکتوری که سروکارشان با داد و ستد پول و تطبیق پروژه ها است، ولی طوری که تذکاریافت در افغانستان متأسفانه آمار و ارقام واطلاعات دقیق که بتواند پاسخگوی شرایط کنونی برای حسابدهی باشد وجود ندارد، اگر تا اندازه به ارقام دسترسی حاصل گردد برای رفع مشکل حاد کنونی نمی تواند ممد واقع گردد، اما می توان به صورت کلی بعضی از عوامل جهان شمول یا عمده یی فساد اداری را در افغانستان مورد بحث و بررسی قرار داد و فساد اداری را ریشه یابی نمود و راه های مبارزه با این پدیده بدنام کننده را سراغ کرد.

بررسی هایی که از طریق آگاهان عرصه اقتصادی به عمل آمده است نشان می دهد، یکی از عوامل عمده یی بروز تشدید و گسترش فساد اداری، موضوع رونق و رشد اقتصادی است درشرایطی که رونق معاملات اقتصادی و مبادلات مالی و پولی گسترش می یابد، فساد اداری از پیامدهای اجتناب ناپذیر تمام معاملات و مبادلاتی است که پول نقش واسطه را داشته باشد، به این معنی که پول یکی از انگیزه های اعمال و بروز فساد اداری می باشد، به هر اندازه که مبادلات پولی زیادتر شود، به همان پیمانه انگیزه برای اعمال فساد اداری افزایش پیدا
می کند.

این در حالیست که افغانستان برای بررسی ها در طول دهه اخیر نسبت به سه دهه قبلی از رونق و رشد اقتصادی بسیار سریع برخوردار بوده است. چرا که میلیارد ها دالر کمک های جهانی وارد افغانستان گردید. بناءً سرازیر شدن این دالر ها و نقدینگی پس از کمبود شدید پول نقد برای کشور که تمام نهاد های اقتصاد و زیربناهای آن اصلاً ویران شده باشد، نهایتاً بحران آور
می باشد و فساد اداری یکی از پیامدهای این سرازیر شدن سیل آسای پول های نقد از کشور های خارجی گفته می شود.

بررسی ها نشان می دهد که با بروز این شرایط، به خاطر جلوگیری از چنین  فساد که با پول های سرازیر شده توأمیت دارد کار نهایت مشکل است. ولی می توان با مبارزات شدید این پروسه را به طرف تقرب سمت و سو داد وبه حداقل رساند ولی بازهم نمی توان به صورت مستقیم با فساد اداری با دست باز مبارزه کرد، چرا که سیاست های مستقیم مبارزه با فساد نیز خود شان آغشته و گرفتار فساد اداری می شوند، در چنین حالت مؤثرترین مبارزه با فساد اداری شکل غیر مستقیم بودن آنست
یعنی لازم است تا برای جلوگیری و کاهش فساد در چنین شرایط مُهرهای فساد باید قبلاً شناسایی شود، نباید فراموش گردد که یکی از عوامل عمده یی گسترش فساد اداری موجودیت اداره ضعیف و کارمندان ضعیف است، بنابر آن در امور گسترش فساد بیشتر ادارات دولتی نقش دارند، که باید چنین ادارات و افراد ضعیف تعویض گردند تا فساد کاهش یابد.

نوری هروی

ممکن است شما دوست داشته باشید