روزنامه ملی انیس

رشد مطبوعات در زمان امان الله خان

احمد شاکر ضربی

بخش دوم

۳) روزنامه دیواری ابلاغ:

روزنامه دیواری ابلاغ در سال (۱۳۰۰ هـ .ش) در شهر کابل تأسیس گردید. در آغاز نشر و ترتیب این روزنامه را میرزا محمد اکبرخان به عهده داشت. ولی بعداً کار نشر و پخش و ترتیب و نصب آن به سیدمحمد ایشان الحسینی خطاط معروف افغانستان محول گردید. این روزنامه دیواری یک رویه بوده در مطبعه سنگی لیتوگرافی به طبع می‎رسیده و در نقاط مختلف شهرها نصب می گردید. این نشریه در مقابل پول فروش نمی شد و به صورت رایگان برای تنویر اذهان اولاد وطن در نظر گرفته شده بود. وقت نشر روزنامه ابلاغ معمولاً روزهای شنبه  دوشنبه، و چهارشنبه بود.مردم در همین روزها به جاهای معین و ساعت های معین می رفتند. روزنامه را به دست می آوردند.

روزنامه دیواری ابلاغ تا سال (۱۳۰۵) برابر با سال (۱۹۲۵م) به نشرات خود ادامه داد. از آن تاریخ به بعد از نشر باز ماند.

۴) روزنامه حقیقت:

روزنامه حقیقت برای بار نخست به روز (چهارشنبه۲۲ برج اسد
۱۳۰۳هـ .ش) برابر با سال ۱۹۲۴م) به نگارندگی برهان الدین کشککی در عالم مطبوعات افغانستان گام نهاد.

این روزنامه یک روز در میان در شهر کابل در چهار صفحه، دو ستون در مطبعه سنگی ماشین خانه به طبع می رسید.

موضوعات روزنامه حقیقت مانند سایر روزنامه های افغانستان شامل سرمقاله در باره حوادث و پیش آمد های جدی افغانستان، حوادث داخلی، حوادث خارجی، اشعار فارسی دری و پشتو بعضاً مقاله های علمی و تاریخی از منابع خارجی اقتباس می شد.

۵) ارشاد النسوان:

جریده ارشاد النسوان در مارچ ۱۹۲۲ برابر با ماه حوت ۱۲۹۹ هـ .ش به کوشش و جانفشانی محمود بیگ طرزی هفته یک بار در روزهای پنجشنبه در هشت صفحه و در دو ستون از طرف زنان کابل به مدیریت (الف، ری) که مخفف اسم اسما رسمیه معروف به «بی بی عربی» همسر مرحوم محمود طرزی و سر محرری (ر، الف) که مخفف نام روح افزا معروف به (منشیه) دختر محمد زمان خان خازی الکتب و همشیره حبیب الله خان طرزی به نشرات آغاز کرد.

طبع این جریده روی کاغذ سبز نازک بوده در مطابع سنگی دارالسلطنه کابل به چاچ می رسید..

موضوعات این جریده را به صورت عموم معلومات آفاقی، ادبی، تدبیر منزل و مقاله هایی در آداب نوجوانان خبرهای داخلی، ترجمه خبرهای خارجی، جدول نتایج جنگ  جهانی اول و … تشکیل می داد. در بعضی از شماره های این جریده بخش هایی از متن نظامنامه تشکیلات اساسی افغانستان نیز به چاپ می رسید.

نشریه ارشاد النسوان در عمر کم خود خوب درخشید و فکر این که زنان همردیف مردان در رشد و ارتقای سطح علمی و فرهنگی جوامع نقش عمده بازی کرده می توانند را در اذهان منجمد افغانستانیان آن زمان کاشت.

۶) جریده اتحاد مشرقی:

جریده اتحاد مشرقی در برج حوت سال ۱۲۹۸ هـ .ش برابر با (مارچ ۱۹۲۰م) در جلال آباد، وادی ننگرهار به مدیریت مسئول برهان الدین کشککی در هفته دوباره نشر می شد. این جریده به مثابه ارگان نشراتی رسمی ولایت ننگرهار بیشترین بخش خود را به خبرهای ولایتی تخصیص می داد. بعد از آن خبرهای داخلی افغانستان و بعداً ترجمه های خبرهای خارجی به نشر می رسید. در این نشریه علاوه از خبرها  مطالبی در باره موضوعات اجتماعی، سیاسی و چکیده هایی از علم و دانش بشری به مشاهده می رسید.

۷) جریده اتفاق اسلام:

جریده اتفاق اسلام با این شعار آغاز می شد:

آنچه ملت را کند مسعود و شاد

اتحاد است، اتحاد است، اتحاد

جریده اتفاق اسلام به تاریخ (اول سنبله ۱۲۹۸ هـ .ش) برابر با سال (۱۹۱۹م) در شهر هرات به نشرات آغاز کرد. این نشریه هفته وار در دو ستون در یک نوع کاغذ شکری رنگ زیر ماشین چاپ می رفت. شماره اول این نشریه به مدیریت مسئول و سرمحرری جناب عبدالله قانع هروی در مطبعه سنگی (لیتوگرافی) اتفاق اسلام هرات به چاپ رسید.

ادامه دارد

ممکن است شما دوست داشته باشید