روزنامه ملی انیس

دسترسی دولت جمهوری اسلامی افغانستان به صندوق سبز اقلیم فرصت ها و چالش ها

 بنابر تحقیقات به عمل آمده بحران اقلیم در افغانستان یک چالش اعظیم است و این نگرانی روز به روز تشدید می یابد، در عین حال میکانیزم های مالی جهانی محیط زیستی  بخصوص تغییراقلیم یک فرصت خوبی برای گذار از این بحران می باشد، اما دسترسی به این چنین میکانیزم ها برای کشورهای پس ازمنازعه و یا در حال جنگ مانند افغانستان هم چنان یک چالش بزرگ است.

سال گذشته یک بحران بزرگ در اکثر ولایات افغانستان بوجود آمد که ناشی از کمبود آب و بارندگی بود و زندگی میلیون ها انسان بخصوص زارعین را تحت تأثیر قرار داد. درصورت وجود منابع مالی کافی میتوان با احداث گلخانه های پیشرفته با مصرف آب کم،  احداث سیستم آبیاری قطریی، ترویج برق تجدید پذیر افتابی از چنین بحران ها در آینده جلوگیری نمود و مردم را سازگاربا  اثرات تغییراقلیم ساخت.

صندوق سبزاقلیم یکی از بزرگترین میکانیزم مالی در سطح جهان برای مبارزه با تغییراقلیم بخصوص کاهش دهی و سازگاری می باشد؛ اما دسترسی به این صندوق کاریست بس دشوار. تکمیل نمودن معیارات تعیین شده برای دسترسی به این صندوق تعهد ملی و زیرساخت های نهادی میخواهد. برای کشور های همچو افغانستان که از یک سو به علت جنگ و نا امنی ارقام و معلومات اقلیمی کافی در دست ندارد و از سوی دیگر زیرساخت ها نهادی و ظرفیت بلند برای جلب چنین کمک ها کافی نمی باشد. تکمیل نمودن معیارات برای دسترسی به این صندوق زمان گیرمی باشد به همین علت  افغانستان تا حال قادر به بدست آوردن پروژه های بزرگ نشده است.

کشور هایی که تا حال توانسته اند پروژه های بزرگ را از صندوق متذکره دریافت نمایند نه تنها تعهد ملی و ارقام و معلومات کافی در دسترس داشته، بلکه زیرساخت های نهادی نیز برای دریافت چنین وجوه ها را داشته اند که در نهایت آنها را قادر نموده تا در کمترین وقت بیشترین استفاده را از این صندوق نمایند.

افغانستان نیز سعی و تلاش نموده تا به این صندوق دسترسی پیدا نماید، از پیشکش نمودن اولین طرح پیشنهادی برای دریافت پروژه بزرگ شروع تا بدست آوردن وجه مالی آمادگی از صندوق سبز اقلیم، اما به مقایسه با چالش های برخاسته از تغییراقلیم و فرصت های موجود این تلاش ها کافی نبوده است.

 مقدمه:

افغانستان در گرم شدن جهان و تغییراقلیم در مقایسه به ممالک منطقه و جهان نقش بسیار اندکی دارد، اما از جمله آسیب ‌پذیرترین کشورها در سطح  جهان در برابر اثرات تغییر اقلیم بشمار میرود. بالا رفتن درجه حرارت و تغییرات در میزان بارندگی، دسترسی به منابع طبیعی، ایکوسیستم ها، صحت و معیشت انسان ها را در افغانستان متأثر ساخته و میزان آسیب پذیری آنها را بیشتر میسازد. اثرات تغییر اقلیم بالای زراعت و منابع آبی، جنگلات، چراگاه ها، و تنوع حیات بخصوص در مناطق روستائی بسیار شدید بوده و به نوبه خود معیشت آنها را نیز به مخاطره انداخته است.

سند مشارکت معین ملی افغانستان نشان دهنده افزایش جدی درجه حرارت تاسال ۲۱۰۰ میلادی و کاهش قابل ‌ملاحظه در مقدار آب آشامیدنی می‌باشد. این تغییرات تأثیر جدی را بالای ایکوسیستم متنوع افغانستان و همچنان بالای حیوانات و نباتات که در آن زیست دارند، می‌گذارد.

 از آنجایی که حدود ۸۰ فیصد اقتصاد مردم افغانستان به طور مستقیم به منابع طبیعی جهت امرار حیات اتکاء دارند، تغییراقلیم می‌تواند سبب ایجاد بی‌نظمی بنیادی در اقتصاد، ثبات و امنیت غذایی کشور گردد.

افغانستان جهت تطبیق تعهدات خویش خواستار حمایت مالی به مبلغ ۱۷٫۴۰۵ میلیارد دالر امریکایی (مبلغ ۱۰٫۷۸۵ میلیارد دالر امریکایی جهت سازگاری با اثرات تغییراقلیم و مبلغ ۶٫۶۲ میلیارد دالر امریکایی جهت کاهش‌ ۱۳٫۶ درصدی میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای در کشور) از سال ۲۰۲۰ الی ۲۰۳۰ میلادی می‌باشد.

درپی چالش‌های برخاسته از تغییراقلیم  جامعه جهانی چندین میکانیزم‌ مالی و تخنیکی را بمنظور مساعدت کشورهای در حال انکشاف و کشورهای کمتر انکشاف یافته (که افغانستان نیز شامل آن می باشد) ایجاد نموده است، تا از یک طرف میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای را کاهش دهند و از طرف دیگر برنامه های عملی را برای سازگاری به مشکلات برخاسته با تغییر اقلیم به راه اندازند.

دولت جمهوری اسلامی افغانستان در سال ۲۰۰۲ میلادی چارچوب کنوانسیون تغییراقلیم ملل متحد (UNFCCC)، متعاقباً پروتوکول کیوتو را که متمم کنوانسیون متذکره بوده در سال ۲۰۱۳ میلادی و اخیراً توافق نامه پاریس را در سال ۲۰۱۷ میلادی تصویب نموده است. افغانستان در پیوست با چارچوب ها و توافق نامه های متذکره ملزم به اجرای یک سلسله برنامه ریزی ها و اقدامات جهت مبارزه با پدیده تغییراقلیم در سطح ملی می‎باشد.

افغانستان برنامه عمل ملی سازگاری (NAPA) و ارزیابی نیاز مندی های ظرفیت ملی  برای مدیریت جهانی محیط زیستی(NCSA) خویش را در سال ۲۰۰۹ میلادی تکمیل نموده اولین گزارش ملی (INC) تحت چارچوب کنوانسیون تغییراقلیم ملل متحد (UNFCCC) را در سال ۲۰۱۲ میلادی  دومین گزارش ملی را در سال ۲۰۱۷ میلادی و اولین گزارش دوساله (BUR) خویش را در سال ۲۰۱۹ میلادی تهیه و به سکرتریت کنوانسیون متذکره تسلیم نموده است.

کنوانسیون ها و توافق نامه های فوق‌‎الذکر علی الرغم الزامات که بالای کشور های جهان وارد نموده اند، رهنمود ها و فرصت های لازم را نیز در زمینه فراهم نموده که از آنها در اجرای اقدامات مناسب و مورد نظر جهت مبارزه با تغییراقلیم و برآورده ساختن تعهدات کشورها استفاده صورت میگیرد. چنانچه کشورها در راستای سازگاری با تغییراقلیم و کاهش میزان انتشار گازهای گلخانه ای فعالیت می نمایند، می توانند از فرصت های تخنیکی و مالی جهانی استفاده نمایند که البته این فرصت ها بیشتر توسط کشورهای انکشاف یافته جهان که عامل اصلی تغییراقلیم و گرمایش جهانی می باشند، فراهم میگردد.

در نهایت کشورهای جهان جهت تحقق بخشیدن اقدامات پاسخ دهی در برابر تغییراقلیم و اجرای تعهدات خویش بخصوص به کشور های در حال انکشاف و کمتر انکشاف یافته، میکانیزم های جهانی مالی تغییراقلیم را بوجود آورده اند، که از آن جمله صندوق سبز اقلیم (Green Climate Fund – GCF) یکی از بزرگترین میکانیزم جهانی مالی تغییراقلیم می باشد.

صندوق سبز اقلیم (Green Climate Fund):

صندوق سبز اقلیم (GCF) یکی از جمله بزرگترین صندوق های اقلیمی در سطح جهان بوده، و متعهد است تا کشورهای درحال انکشاف را در راستای مبارزه با تغییراقلیم کمک نماید. هدف اصلی صندوق متذکره حمایت از کشورهای در حال انکشاف در جهت کاهش دهی میزان انتشار گازهای گلخانهای و سازگاری با تغییراقلیم می باشد.

مبارزه با تغییراقلیم نیازمند اقدامات جمعی بوده و مستلزم همکاری های همه جانبه نهاد های دولتی و سکتور خصوصی در سطح جهان می باشد. به همین اساس در ۲۱ امین نشست سالانه تغییراقلیم ملل متحد که به کنفرانس پاریس یا توافقنامه پاریس مسما است،کشورهای که از نظر اقتصادی توانمند هستند، توافق نموده اند که از طریق منابع مختلف سالانه مبلغ ۱۰۰ میلیارد دالر امریکایی را از سال ۲۰۲۰ میلادی برای کشور های در حال انکشاف جهت کاهش میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای و سازگاری با تغییراقلیم فراهم سازند. این صندوق دارای هشت ساحه تأثیر گذار ستراتیژیک برای سازگاری با تغییر اقلیم و کاهش گازهای گلخانه‌ای بوده که قرار ذیل می باشند:

ساحات تأثیر گذار ستراتیژیک برای کاهش گازهای گلخانه‌ای (کاهش انتشارات) شامل۱): تولید و دسترسی به انرژی۲): حمل و نقل (ترانسپورت) ۳): ساختمان‌ها، شهرک‌ها، فابریکات و تجهیزات ۴): استفاده از جنگل و زمین می باشد و ساحات تأثیر‌گذار ستراتیژیک سازگاری با تغییر اقلیم (سازگاری) شامل ۱): صحت، مصونیت غذایی و آب ۲): معیشت مردم و جوامع ۳) زیربناها و محیط های آماده و ۴): ایکوسیستم و خدمات ایکوسیستمی.

صندوق سبز اقلیم بر علاوه وجوه مالی آماده سازی که یک برنامه جاری و دوامدار بوده و ارتباطات کشور را با صندوق سبز اقلیم قویتر می سازد که برای هر کشور سالانه یک میلیون دالر امریکایی می باشد. مساعدت های مالی خویش را به چهار اندازه تقسیم بندی نموده است که قرار ذیل می باشد.

  1. پروژه‌های  بسیار کوچک: که ارزش مجموعی پروژه الی ۱۰ میلیون دالر می‌باشد.
  2. پروژه‌های کوچک: که ارزش مجموعی پروژه اضافه تر از ۱۰ میلیون دالر و الی ۵۰ میلیون دالر می باشد.
  3. پروژه‌های متوسط: که ارزش مجموعی پروژه اضافه تر از ۵۰ میلیون دالر و الی ۲۵۰ میلیون دالر می باشد.
  4. پروژه‌ها بزرگ: که ارزش مجموعی پروژه اضافه تر از ۲۵۰ میلیون دالر می باشد.

از اینکه برای بعضی از کشورها تهیه و ترتیب طرح پیشنهادی یا پروپوزل ها در مطابق با معیارات صندوق سبز اقلیم کار نسبتاً مشکل است، این صندوق تسهیلات آماده سازی پروژه (Project Preparation Facility) را جهت تأمین کمک مالی برای نهادهای معتبر در راستای تهیه و ترتیب پروژهها و پروگرامها فراهم نموده است. این تسهیلات مخصوصاً برای پشتیبانی از نهادهای که دسترسی مستقیم دارند و پروژه های که در کتگوری اندازه های یسیار کوچک (Micro) و کوچک (Small) قرار دارند، ساخته شده است. در کل برای بدست آوردن وجه ملی برای دریافت و تطبیق یک پروژه مراحل زیر نیار است.

مرحله اول: ارسال طرح اولیه

طرح اولیه یک سند است که معلومات ابتدایی را در مورد یک پروژه یا پروگرام تهیه مینماید. این سند همچنان به نهاد های معتبر اجازه میدهد که از سکرتریت در مورد اینکه آیا پروژه شان با ماموریت و اهداف صندوق سبز مطابقت دارد یا خیر، توضیحات یا نظریات درخواست نمایند. طرح های اولیه برای بعضی از پروژه های کوچک که معیار های واجد شرایط بودن را داشته باشند، میتوانند در بخش روند تصویب ساده در نظر گرفته شوند.  نظریات سکرتریت صندوق سبز اقلیم در مورد طرح اولیه ارسال شده مفهوم تعهد برای تهیه منابع مالی جهت حمایت از پروژه نمیباشد. نهاد معتبر باید به نهاد ذیصلاح یا مرجع تماس عملیاتی در مورد ارسال طرح اولیه به صندوق سبز اقلیم خبر بدهد.

مرحله دوم: ارسال طرح پیشنهادی به سکرتریت صندوق سبز اقلیم

بعد از اینکه طرح اولیه با اهداف صندوق سبز اقلیم مطابقت نمود، نهاد تطبیق کننده معتبر با نهاد سکتوری اجرائیویی یکجا شروع به تهیه پروپوزل یا طرح پبشنهادی می نمایند، بعد از تکمیل شده طرح پیشنهادی، نهاد تطبیق کننده طرح پیشنهادی را به صندوق سبز اقلیم ارسال می نمایند، طرح های پیشنهادی که به صندوق سبز اقلیم ارسال می گردد  مستلزم یک فرایند بازنگری دقیق هستند، که در تنیجه تصمیم هیئت مدیره صندوق سبز اقلیم به منظور حمایت از پروژه صورت می گیرد.

مرحله سوم: ارزیابی طرح های پیشنهادی دریافت شده توسط صندوق سبز اقلیم (GCF):

پس از اکمال بررسی اولیه، سکرتریت صندوق سبز اقلیم  ارزیابی دقیق تر طرح پیشنهادی را که مشمول ارزیابی چگونگی همخوانی طرح پیشنهادی پروژه با معیارهای سرمایه گذاری این صندوق میباشد، انجام میدهد.

علی الرغم آن، سکرتریت صندوق سبز اقلیم تطابق طرح پیشنهادی با پالیسی های این صندوق را که مشمول الف) ستندرد های مالی ب) مدیریت خطر ج)  ستندرد های محیط زیستی و اجتماعی د) معیارهای نظارت و ارزیابی هـ) پالیسی و) جنسیت ز) ستندردهای قانونی است اما مقید نمی باشد.

پس از عبور طرح پیشنهادی از مرحله بررسی که سکرتریت صندوق سبز اقلیم انجام می یابد این صندوق نتایج بررسی خویش را همراه با طرح پیشنهادی ارائه شده و اسنادهای حمایوی آن به بورد مستقل مشورتی تخنیکی (ITAP) ارسال میدارد.

مرحله چهارم: ارزیابی مستقل تخنیکی:

بورد مستقل مشورتی تخنیکی (ITAP)، یک نهاد مستقل مشورتی تخنیکی بوده و متشکل از شش متخصص بین المللی می باشد که شامل سه متخصص از کشورهای انکشاف یافته و سه متخصص از کشور های در حال انکشاف است. بورد مستقل مشورتی تخنیکی (ITAP) طرح های پیشنهادی تحت ارزیابی قرار داده و  صلاحیت دارند تا طرح را تایید نماید و یا خواستار وضاحت پیشتر گردند حتی در بعضی موارد طرح پیشنادی را مورد تایید قرار ندهند.

تصمیم هیئت مدیره صندوق سبز اقلیم:

سکرتریت صندوق سبز اقلیم طرح های پیشنهادی را به هیئت مدیره صندوق سبز اقلیم ارائه میدارد. که این شامل پروپوزل، اسنادهای که برای حمایت پروپوزل مورد نیاز است، نامه عدم اعتراض امضاء شده توسط نهاد ذیصلاح ملی و ارزیابی سکرتریت صندوق سبز اقلیم و بورد مستقل مشورتی تخنیکی می‎باشد. جلسه هیئت مدیره صندوق سبز اقلیم سال سه بار دایر می گردد
و پروپوزل هارا بر اساس تصمیم کلی که مورد نیاز است مورد ملاحظه قرار می‎دهد.

تلاش های دولت جمهوری اسلامی افغانستان در راستای دسترسی به صندوق سبز اقلیم :

اداره ملی حفاظت محیط زیست به همکاری سازمان غذا و زراعت ملل متحد (UNFAO) اولین پروژه را جهت تقویت ظرفیت و آماده سازی این اداره در راستای دسترسی به صندوق سبز اقلیم، به ارزش ۳۰۰,۰۰۰ دالر امریکایی در ماه میزان سال ۱۳۹۷ هـ.ش به سکرتریت این صندوق ارسال نموده و تائیدی رسمی آن را در ماه جدی ۱۳۹۷ هـ.،ش دریافت نموده که فعلآ در منصه اجرا قرار دارد. به تعقیب آن دومین طرح پیشنهادی (پروپوزل) آماده سازی کشور را به ارزش ۱٫۰۰۰٫۰۰۰ دالر امریکایی تهیه و ترتیب نموده و در ماه اسد سال ۱۳۹۸ هـ.ش به سکرتریت آن صندوق ارسال نموده و مصمم است تا تائیدی آن را الی اخیرسال جاری بدست آورد.

ایجاد نهاد تطبیق کننده ملی:

با در نظر داشت معیار های دسترسی به این صندوق میتوان به دو طریق دسترسی یافت؛ الف) دسترسی از طریق نهادهای تطبیق کننده چندین جانبه که شامل موسسات ملل متحد، بانک های انکشافی چندین جانبه، نهاد های مالی و نهاد های منطقوی می باشد ب)  دسترسی مستقیم از طریق نهاد های تطبیق کننده ملی که شامل نهاد های ملی بوده و باید از طرف نهاد ذیصلاح ملی کشورها معرفی می گردند. که درین راستا اداره ملی حفاظت محیط زیست نخستین ورکشاپ آمادگی برای ایجاد نهاد تطبیق کننده ملی را به تاریخ۳ و ۴ ثور سال ۱۳۹۸ در هوتل سرینا برگزار نمود در این ورکشاپ حدود ۵۰ تن اشتراک کننده از وزارتخانه های کلیدی، نهاد های اکادمیک، سکتور های خصوصی، جامعه مدنی و بانک های خصوصی اشتراک نموده بودند. و در نهایت سه بانک خصوصی؛ غضنفربانک، عزیزی بانک و افغان یونایتد بانک برای معرفی شدن منحیث نهاد تطبیق کننده ملی به روند ایجاد نهاد تطبیق کننده ابراز علاقمندی نمودند.  قابل ذکر است که اداره ملی حفاظت محیط زیست موضوع ایجاد نهاد تطبیق کننده ملی برای صندوق سبز اقلیم را در پروپوزل پروژه مرحله آمادگی دوم که به همکاری سازمان غذا و زراعت ملل متحد اجرا میگردد در نظر گرفته شده است.

برنامه ملی کشور برای صندوق سبز اقلیم :

اداره ملی حفاظت محیط زیست نشست جهت تشخیص، اولویت بندی و انسجام پروژه ها افغانستان به صندوق سبز اقلیم  برای سال های ۲۰۱۹  ۲۰۲۳ میلادی و تهیه برنامه ملی کشور برای صندوق سبزاقلیم Country Programme)) طی نشست های متعددی با وزارت خانه ها، ادارات ذیربط و نهاد های تطبیق کننده چندین جانبه، توانست تا به تعداد ۵۰ طرح پیشنهادی به ارزش مجموعی حدود هفت میلیارد دالر امریکایی از سوی وزارتخانه ها و ادارات دولتی و نهادهای تطبیق کننده چندین جانبه جهت کاهش دهی و سازگاری با اثرات تغییراقلیم و به تعداد شش طرح پیشنهادی به ارزش مجموعی هشت ملیون دالر امریکایی جهت آماده سازی نهاد ذیصلاح ملی کشور و تهیه برنامه ملی سازگاری برای صندوق سبز اقلیم  برای سال های ۲۰۱۹  ۲۰۲۳ میلادی،جمع آوری نموده و به صندوق سبزاقلیم بفرستد.

 اما از سوی دیگر دولت افغانستان تا اکنون موفق به اخذ تأییدی پروژه های بزرگ ملی درعرصه سازگاری و کاهش دهی گازات گلخانه‌ای از این صندوق نشده است، اینکه چرا تا اکنون افغانستان قادر به اخذ تائیدی پروژه های بزرگ نگردیده است، بصورت مفصل بعداً مورد بحث و مداقه قرار میگیرد.

افغانستان در سال ۱۳۹۶ هـ.،ش اولین پروژه بزرگ ملی خویش را تحت عنوان تحول مارکیت انرژی روستائی در افغانستان به صندوق سبزاقلیم پیشکش نمود و متعاقباً در سال ۱۳۹۸ هـ.ش طرح پروژه دوم خویش را تحت عنوان مدیریت همه جانبه آبریزه‌های توأم با انعطاف پذیری اقلیم  در حوزه دریایی کابل را به صندوق متذکره ارسال داشت که تا هنوز مورد تأییدی صندوق سبزاقلیم قرار نگرفته است.

در این گزارش تنها پیرامون پروژه ابتکار تحول مارکیت انرژی روستایی در افغانستان و چالش های فرا راه آن بحث و مداقه صورت گرفته است.

پروژه ابتکار تحول مارکیت انرژی روستایی در افغانستان:

پروژه متذکره توسط وزارت احیأ و انکشاف دهات به همکاری پروگرام انکشافی ملل متحد (UNDP) به ارزش ۳۳ میلیون دالر امریکایی طرح گردید. این پروژه در نظر دارد تا شرایط لازم را برای تقویت پالیسی  ظرفیت سازی و همچنان ساختار سرمایه گزاری و گزارش های طراحی سرمایه گزاری شبکه های برق رسانی کوچک بمنظور ترویج و توسعه شبکه های کوچک انرژی قابل تجدید روستایی ایجاد کند. بنابر این، پروژه متذکره از افزایش انتشار گازهای گلخانهای که در اثر استفاده از سوخت های فوسیلی (دیزل) ممکن میباشد، جلوگیری خواهد کرد و درعین حال انعطاف پذیری معیشت را که وابسته به زراعت بوده و  از دیزل در آن استفاده میگردد، بلند می برد.

این فعالیت ها شامل طرح پالیسی و قوانین، تهداب گزاری برای سرمایه گزاری در دولت و سکتور خصوصی  ارتقاع ظرفیت سکتور دولتی و خصوصی وهمچنان مستفید شوندگان  تطبیق ۴ شبکه برق رسانی کوچک به ظرفیت مجموعی ۲٫۵ میگاوات میباشد.

طرح پیشنهادی پروژه فوق الذکر بعد از اینکه که توسط وزارت احیأ و انکشاف دهات به همکاری پروگرام انکشافی ملل متحد (UNDP) در سال ۲۰۱۶ میلادی تهیه گردید، از سوی اداره ملی حفاظت محیط زیست که نهاد ذیصلاح ملی برای صندوق سبز اقلیم میباشد، مورد تأیید قرارگرفت. رهبری اداره ملی حفاظت محیط زیست در جلسات مختلف به تاریخ های ۲۸ و ۲۹ مارچ ۲۰۱۷ میلادی پیرامون پروژه متذکره در دفتر مرکزی صندوق سبز اقلیم با اعضای سکرتریت آن صندوق در کشورکوریای جنوبی بحث و گفتگو صحبت نمود تا باشد راه حل مناسبی را برای تهیه این پروژه دریافت نموده و بتواند پروژه متذکره را مورد تأیید صندق سبز اقلیم قرار دهد. در نتیجه بحث ها و گفتگو های متذکره و همچنان بحث های که بین همکاران پروگرام انکشافی ملل متحد و سکرتریت صندوق سبز اقلیم صورت گرفت، پروپوزل پروژه برای بار دوم با تغییرات که از طرف سکرتریت صندوق سبز اقلیم پیشنهاد گردیده بود، طراحی گردیده و به تاریخ ۲۲ جون ۲۰۱۸ میلادی به سکرتریت آن صندوق ارسال گردید.

بعد از ارسال طرح پیشنهادی پروژه متذکره به صندوق سبز اقلیم، از اینکه پروگرام انکشافی ملل متحد (UNDP) برای تطبیق پروژه صندوق سبزاقلیم به این مقیاس شرایط لازم را نداشته مورد تایید قرار نگرفت و مسترد شد.

سکرتریت صندوق سبز اقلیم  یک بار دیگر پیشنهاد نمود تا طرح پیشنهادی پروژه متذکره به پروسه تائیدی تسهیل شده (Simplified Approval Process) که نسبتاً پروسه سهل را طی مینماید و سقف بودجه آن تا ۱۰ میلیون دالر امریکائی میباشد، بازنگری شده و دوباره به این صندوق ارسال گردد.

طرح پیشنهادی متذکره تحت پروسه تائیدی تسهیل شده صندوق سبز اقلیم تهیه و ترتیب گردیده و بتاریخ ۱۵ مارچ ۲۰۱۹ میلادی به سکرتریت آن صندوق ارسال گردید. که متأسفانه بار دیگر طرح پیشنهادی متذکره از سوی تیم مدیریتی عالی رتبه صندوق سبزاقلیم مورد مطالعه قرار گرفته و خواهان وضاحت بیشتر گردیدند. اما سپس با کمال تعجب  هیئت مشاوره تخنیکی مستقل (Independent Technical Advisory Panel) طرح متذکره را به دلیل عدم موجودیت فعالیت های فزیکی (Hard Activities) و در ساحه، رد نموده و دوباره جهت بازنگری فرستاند.

پس از اشتراک هیئت افغانستان در کنفرانس جهانی برنامه ریزی صندوق سبز اقلیم که از تاریخ ۱۹ الی ۲۳ اگست ۲۰۱۹ میلادی در شهر ساندوی کشور کوریای جنوبی برگزار گردیده بود و ملاقات های دوجانبه و چندین جانبه این هیئت با متخصصین پروگرام انکشافی ملل متحد و صندوق سبز اقلیم  اداره ملی حفاظت محیط زیست دریافت که پروسه تائیدی تسهیل شده (Simplified Approval Process) پاسخگوی این پروژه نبوده و تصمیم بر این اتخاذ گردید تا طرح پیشنهادی متذکره دوباره در چارچوب طرح پیشنهادی بزرگتر به صندوق سبز اقلیم تهیه و ترتیب گردیده و در اویل ماه نومبر سال جاری به سکرتریت آن صندوق ارسال گردد  تا ۲۵مین بورد هیئت رهبری صندوق متذکره مورد تأیید قرار گیرد.

به تعقیب کنفرانس برنامه ریزی صندوق سبز اقلیم   شاه زمان میوندی، رئیس عمومی اداره ملی حفاظت محیط زیست با پوهنمل مجیب الرحمن کریمی، وزیر احیا و انکشاف‌ دهات و ناپلیون ناویرو معاون پروگرام انکشافی ملل متحد و همکاران تخنیکی شان ملاقات نمود. در این ملاقات روی بازنگری طرح پیشنهادی که توسط وزارت احیأ و انکشاف ‌دهات به همکاری تخنیکی پروگرام انکشافی ملل متحد تهیه گردیده است،‌ بحث و گفتگو صورت گرفت.  میوندی از اشتراک کنندگان این ملاقات تقاضا بعمل آورد تادر قسمت بازنگری این طرح توجه جدی نموده و هر چه عاجل بمنظور ابراز نظر‌ به صندوق سبز اقلیم بفرستند. در اخیر تصمیم ‌‌اتخاذ شد تا نسخه بازنگری شده طرح‌ متذکره در‌ اوایل ماه نومبر ‌سال جاری‌ به آن صندوق فرستاده شود.

ادره ملی حفاظت محیط زیست منیحیث نهاد زیصلاح ملی (National Designated Authority) و پُل ارتباطی میان افغانستان و صندوق سبز اقلیم به هدف اخد تأییدی طرح متذکره در ۲۵ امین بورد هیئت رهبری صندوق سبزاقلیم تلاش نمود تا هر چه سریعتر طرح متذکره بازنگری شود و به صندوق سبز اقلیم فرستاده شود.

بعد از سعی و تلاش اداره ملی حفاظت محیط زیست، وزارت  احیآ و انکشاف دهات، و دفتر انکشافی ملل متحد طرح پیشنهادی متذکره بازنگری شده و تمام نظریات صندوق سبز اقلیم و هیئت مشاوره تخنیکی مستقل صندوق متذکره در آن گنجانیده شد، و به ارزش مجموعی ۲۰ ملیون دالر امریکایی، در اوایل ماه نومبر سال ۲۰۱۹ میلادی دوباره به سکرتریت آن صندوق بمنظور اخذ تائیدی ارسال گردید. در مجموع چالش های که باعت شد تاپروژه متذکره مورد تائیدی صندوق سبز اقلیم قرار نگیرد، در زیر بیان گردیده است.

چالش ها:

  • عدم داشتن دانش و معلومات کافی نهادهای تطبیق کننده از صندوق سبزاقلیم؛ از این که صندوق سبز اقلیم یک میکانیزم تازه تشکیل شده است به مقایسه با دیگر میکانیزم ها اکثریت نهاد های تطبیق کننده و نهاد های ذیصلاح ملی معلومات مکمل در مورد این صندوق ندارند.
  • انواع مختلف اعتبار دهی صندوق سبزاقلیم برای نهاد های تطبیق کننده. بگونه مثال در پروژه متذکره دفتر پروگرام انکشافی ملل متحد بعد از پیشکش نمودن طرح پیشنهادی به صندوق سبز اقلیم متوجه شد که واجد شرایط تطبیق این پروژه نمی باشد
  • معیارات فوق العاده مغلق و پیچیده جهت دریافت وجوه مالی؛ برای دریافت وجوه مالی نهاد های تطبیق کننده مکلف هست تا چندین معیار را تکمل کند که شامل استدلال قوی اقلیمی، ادغام سازی جندر، پایداری پروژه و … می شود
  • طولانی بودن پروسه تأییدی و برسی موشکافانه طرح های پیشنهادی توسطمتخصیصین و کارشناسان این صندوق.
  • تغییرات ساختاری و تشکیلاتی در صندوق سبزاقلیم و بطی بودن روند کاری آنها.در کل تشکیلات صندوق سبز اقلیم در ابتدأ بسیار محدود بود و جواب گو به حجم کاری شان نبود که در این اواخیر تشکیلات شان اضافه گردید و در عین حال در مدت زمان بسیار کم رئیس اجرائیه این صندوق تبدیل گردید.
  • عدم همآهنگی درست میان سکرتریت صندوق سبزاقلیم و هیئت مستقل مشاوره تخنیکی. بگونه مثال در پروژه متذکره سکرتریت صندوق سبز اقلیم و هیئت مستقل مشاوره تخنیکی از روند تائیدی تسهیل شده (Simplified Approval Process) تعبیر متفاوت داشته که خود یک چالش در روند انکشاف و تائیدی طرح پیشنهادی متذکره محسوب میگردد.
    • عدم داشتن تجربه کافی نهادهای تطبیق کننده چندین جانبه از صندوق متذکره، اکثریت نهاد ها تجربه کافی گرفتن وجوه مالی از این صندوق را ندارند.
    • عدم ارائه پاسخ به موقع به نظریات و درخواست های صندوق سبزاقلیم توسط وزارت احیا و انکشاف دهات و پروگرام انکشافی ملل متحد.
    • در پروژه متذکره، هماهنگی نادرستمیان برنامه انکشاف ملل متحد و صندوق سبز اقلیم و تاخیر در ارتباطات و پاسخ دهی یکی از عوامل بود که پروژه مورد تأیید قرار نگرفت.

    پیشنهادات:

    • تعهد قوی به سطح بلند دولت در راستای دسترسی و اخذ وجوه های مالی و تخنیکی از صندق سبز اقلیم جهت سازگاری با چالش های برخاسته از تغییر اقلیم و کاهش میزان انتشارات گازهای گلخانه‌ای.
    • همکاری همه جانبه و بی درنگ وزارتخانه ها و ادارات دولتی کشور در جهت تهیه و ترتیب طرح های پیشنهادی، اداره ملی حفاظت محیط منحیث نهاد ذیصلاح ملی وظیفه ارائه سند عدم اعتراض، هماهنگی و تعقیب طرح های پیشنهادی دولت را با صندوق سبزاقلیم را به عهده دارد، تهیه و ترتیب طرح های پیشنهادی باید از طرف وزارت خانه ها و ادارات دولتی صورت گیرد.
    • تشویق و ترغیب نهاد های معتبر و تطبیق کننده چندین جانبه مانند دفاتر ملل متحد و بانک های بین‌المللی در امر انکشاف طرح های پیشنهادی برای صندوق سبزاقلیم توسط وزارت خانه ها و ادارات دولتی.
    • تعهد جدی وزارتخانه ها و ریاست های مستقل سکتوری زراعت آبیاری و مالداری و وزرات  احیا و انکشاف دهات، وزارت  انرژی و آب و وزارت ترانسپورت جهت دریافت حد اقل یک پروژه بزرگ از صندوق سبز اقلیم.
    • دادخواهی برای ایجاد تخصیص وجوه مالی ویژه در چوکات صندوق سبز اقلیم برای کشورهای در حال جنگ و پس از بحران و کسب عضویت در بورد صندوق متذکره منحیث نماینده کشورهای در حال جنگ و پس ازبحران، قابل تذکر است که این دو پیشنهاد مشخص در کنفرانس برنامه ریزی جهانی صندوق سبز اقلیم توسط  شاه زمان میوندی رئیس عمومی اداره ملی حفاظت محیط زیست بیان شد که موجوب علاقمندی اشتراک کننده گان کنفرانس گردید اما نیاز به داد خواهی و چانه زنی بیشتر دارد.
    • باز نگری، تصحیح و بروز رسانی اسناد تقنینی ملی تغییراقلیم از قبیل ستراتیژی و پلان عمل تغییر اقلیم افغانستانACCSAP)) ، اقدامات مناسب ملی کاهش دهی برای افغانستان NAMA))، پلان سازگاری ملی NAP)) و غیره.
    • ادغام موضوع تغییراقلیم در پلان ها و پالیسی های ملی، ترتیب برنامه های آگاهی دهی و ارتقاع ظرفیت جهت سازگاری و کاهش میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای بسطح کشور.
    • اختصاص یک کود مشخص در بودیجه ملی جهت سازگاری با چالش های رو به افزایش تغییراقلیم و کاهش میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای.
    • ایجاد نهاد تطبیق کننده ملی که توانایی دسترسی مستقیم به صندوق سبزاقلیم را داشته باشد، قابل یاد آوری می باشد که درحال حاضر کشور های همسایه بیشتر از یک نهاد تطبیق کننده در سطح ملی دارد.
    • ایجاد صندوق ملی محیط زیستیدر کشور برای سرمایه گزاری در سکتور محیط زیست، کشور های که در چارچوب دولت های شان چنین صندوق را ایجاد نموده اند، تا حال از منابع مختلف چندین جانبه و دوجانیه کمک های به مراتب بیشتری‌را جلب نموده اند.
ممکن است شما دوست داشته باشید