روزنامه ملی انیس
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

درک عوامل رشد اقتصادی در کشور

قبل از اینکه به بررسی عوامل ازدیاد صادرات و کاهش واردات افغانستان بپردازیم  لازم است که توسعه اقتصادی را تعریف نماییم ” توسعه اقتصادی فرایندی است که درآن یک رشته تحولات و تغییرات بنیادی در ساختارهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جامعه به وقوع میپیوندد”۱٫ با درنظرداشت این تعریف گفته میتوانیم که عوامل متعدد در رشد وتوسعه اقتصادی افغانستان تأثیرگذاراست که بطورفشرده مورد بررسی قرار میگیرد.

زمانی افغانستان به رشد اقتصادی نایل می گردد که از موقعیت جغرافیائی، محصولات زراعتی، منابع معدنی، تولیدات صنعتی ونیروی کار خویش استفاده معقول نماید.

در صورتیکه دولت بتواند با دیزاین وعملی نمودن پروژه های بزرگ ترانزیتی، اعمار سرک های معیاری، ساخت خطوط راه آهن وارسال انرژی (برق و گاز)؛ دولت های همجوار را با هم وصل نماید این کشور به یک کشورمهم ترانزیتی حمل و نقل کالا های صادراتی و تبادله انرژی کشورها در منطقه مبدل میگردد واز این طریق سرمایه های هنگفت به خزانه دولت سرازیرمی شود که رسیدن به این هدف با طرح ها وپلان های عملی مدیران لایق، متعهد، ماهرو وطن دوست ارتباط دارد.

یکی دیگری ازظرفیت های توسعه اقتصادی افغانستان منابع دست نخورده آن است که ارزش آن بالغ به میلیون ها دالر تخمین زده می شود و نقش مدیران کار فهم و توانا در استخراج منابع زیرزمینی مانند آهن و فلزات مختلف، تیل، گاز، زغال سنگ، سنگ های قیمتی و تزئینی، سمنت و دیگر مواد اولیه ساختمانی… قابل اهمیت است که  بطور مستقیم و غیر مستقیم در رشد درآمد های دولت نقش اساسی را بازی مینماید رهبری  مدیریت و نظارت معقول آن باعث افزایش صادرات وکاهش واردات در کشور میگردد.

قابل یاد آوری است که افغانستان برعلاوه از داشتن منابع سرشار طبیعی و موقعیت حساس جغرافیائی، یک کشور زراعتی نیز میباشد که در این راستا به زمامداران، رهبران، مدیران و کارفرمایان با تجربه، دانا ومتفکر ضرورت است تا با استفاده ازتکنالوژی جدید و اعماربندها  کانال ها، سربندها، سردخانه ها برای نگهداری محصولات زراعتی، تخم های بذری اصلاح شده، ادویه جات ضد حشرات… بتواند این کشوروارداتی ومصرفی مواد اولیه ارتزاقی را به یک کشور مهم صادراتی مواد زراعتی تبدیل نماید که این خود از یک سو باعث تقلیل واردات میگردد و از جانب دیگرباعث افزود صادرات میشود.

سرمایه گذاری در بخش صنعت یک رکن دیگر افزایش صادرات در کشورمیگردد  درصورتیکه دولت پالیسی های مؤثر، پلان های منظم اقتصادی  تامین امنیت مطمین، تأسیس زیربناهای مناسب، مبارزه با فساد اداری و حمایت از سرمایه گذاران درابعاد مختلف  ایجاد نماید میتواند سرمایه گذاران داخلی و خارجی را به سرمایه گذاری در عرصه های مختلف صنعتی مانند صنایع استخراج معادن ، صنایع شیمیایی  شامل انواع تولیدات پلاستیکی،  صنایع خفیفه در برگیرنده منسوجات پشمی، البسه باب، محصولات فرشی، صنایع مواد غذائی   صنایع چاپ و نشر، صنایع تولید مواد ساختمانی، تولیدات فلزی… تشویق نماید. 

همچنان یکی از عوامل توسعه اقتصادی کشورها موضوع کمیت و کیفیت نیروی کار میباشد که در مباحث اقتصادی عوامل رشد اقتصادی را کیفیت نیروی کار میدانند که تفاوت بین رشد اقتصادی کشورها را می توان با تفاوت درکیفیت نیروی کار توجیه کرد و یک بخش نیروی کار را رؤسا، اداره کننده گان و تصمیم گیرنده گان سازمان ها تشکیل میدهد   دولت افغانستان با انتخاب، استخدام و انتصاب نیروی کارداخلی پرانرژی  متحرک، متفکر ، جسور، باهوش  تحصیل کرده، باانگیزه و مهارت های فنی و مسلکی میتواند در تمام عرصه های اقتصادی دست آورد های خوب داشته باشد که این امردرشکوفایی اقتصادی از مؤثریت وافر برخوردار است.

کفایت الله مهمند استاد پوهنتون رنا درمورد عوامل رشد افتصادی کشورچنین بیان میدارد “در رشد اقتصادی کشوربرعلاوه از سرمایه های طبیعی، سرمایه های انسانی و سرمایه های فزیکی؛ سرمایه اجتماعی مانند : قوانین، عادات اجتماعی، روشها  سنتها وقواعد اخلاقی نقش ممتاز را بازی مینماید”.

نتیجه گیری

چنین به نظرمیرسد که افغانستان زمانی  میتواند ازموقعیت جغرافیایی، منابع طبیعی، منابع صنعتی، محصولات زراعتی و سرمایه های فزیکی در افزایش صادرات و کاهش واردات گامی اساسی و مفید بردارد  که سطوح مختلف منابع انسانی ( سطح بالا، متوسط و پائین ) آن از مهارت های فنی، تجارب مسلکی، فهم و دانش بالا برخوردار باشند سرمایه گذاری درعرصه آموزش و پرورش مؤثر و کارا بالای نیروی انسانی در کشوراز یک سوباعث تقلیل واردات اموال، خدمات و  قطع وابستگی به نیروی کار متخصص خارجی  میشود واز جانب دیگر باعث ازدیاد صادرات وایجاد مشاغل متعدد درعرصه های مختلف درداخل کشورمیگردد.  

منابع :

۱ روزبهان، محمود.(۱۳۸۹). مبانی توسعه اقتصادی. تهران:انتشاران تابان. چاپ چهاردهم.

نویسنده :لمری څارن علام الدین «عفیف فیضی »

ممکن است شما دوست داشته باشید