روزنامه ملی انیس

دردهای بطنی(شکم)

برخی از دردهای بطنی ساده‌ و پیش‌پا افتاده‌اند و به تداوی ‌نیاز ندارند و خود به خود بهبود می‌یابند، اما گاهی دردهای بطنی  خطرناک و حتی کشنده هستند و اگر طی چند ساعت به کمک مریض نشتابیم، جان و سلامت وی در معرض خطر قرار می‌گیرد

دردهای بطنی نوع اول، مثل درد ناشی از اسهال، نفخ، پیچش و عادت ماهوار خانم‌ها را تقریبا همه مردم می‌شناسند و حداقل چند بار در طول زندگی آن را تجربه کرده‌اند.

دردهای خطرناک یا جدی  خصوصیاتی دارند که توجه به آنها برای اقدام به موقع و مراجعه به داکتر مهم است . بطن یاشکم به حد فاصل بین  دیافراگم (پرده زیر شش ها) تا ناحیه دخولی لگن یا حوصله گفته می‌شود و یک حفره مجوف خالی است که برخی اعضا مثل بخش کوچکی از مری، معده  روده بزرگ و کوچک و نیز جگر  پانکراس، طحال و کیسه صفرا در آن جای گرفته‌اند.در دو طرف ستون فقرات و در ناحیه پشت، کلیه و سیستم طرق بولی (ادرار) و کمی پایین‌تر و در ناحیه تحتانی شکم، رحم، تخمدان‌ها و ضمائم آن در جنس مونث قرارگرفته‌اند. آسیب و اختلال وظیفوی در هر کدام از این بخش‌ها باعث تولید درد می‌شود.از آنجا که این اعضا در کنار هم قرار گرفته‌اند، یکی از بهترین روش‌های اولیه برای تشخیص درد، توجه به علایم و نشانه‌های ظاهری است.

دردهای بطنی متفاوت و از شایع‌ترین علل مراجعه مریضان به داکتران میباشد ۱۳ نوع از آنها که به مراقبت و بررسی جدی نیاز دارند عبارتند از:

۱- درد ارجاعی‌ : 

منشا این دردها از محوطه خارجی بطن است، یعنی مریض با درد شکم به داکتر مراجعه می‌کند و بعد از معاینه‌ها و آزمایش‌ها معلوم می‌شود مثلا درد مربوط به انتان (میکروب) قسمت تحتانی ریه و در اثر سینه  بغل بوده، یا انتان باعث انتشار درد به حفره بطنی شده است. این نوع دردها از نوع ارجاعی هستند.

۲- درد شدید و طاقت فرسا : 

دردهای ناتوان‌کننده و شدید که فرد در اثر آن خمیده و دولا راه می‌رود، نمی‌تواند بخوابد، یا قادر به حضور در محل کارش نیست، از نوع شدید هستند و به بررسی نیاز دارند.

۳- درد متداوم : 

دردهای کوتاه‌مدت بطنی معمولاً مهم نیستند، مثل تولید گاز زیاد در روده‌ها و حرکات آن ممکن است درد ایجاد کنند و معمولاً بعد از مدت کوتاهی، بهبود می‌یابد، ولی تداوم آن می‌تواند مشکل‌ساز باشد. دردهای شدید عودکننده و طول کشیده از مواردی هستند که باید بررسی شوند.

۴- درد همراه با تب :

درد همراه با تب، درد غیرمعمولی و معمولاً نشان‌دهنده موجود یت انتان داخل بدن است. گاهی زخم‌های معده یا اثنیاعشر پاره می‌شوند و در حفره بطن انتان ایجاد می‌کنند. آبسه‌های داخل بطنی، التهاب کیسه صفرا یا پانکراس و سنگ‌های کلیوی که اختلاطی شده‌اند، از علل مهم تب همراه با درد بطنی هستند و همگی امراض  مهمی به شمار می‌روند.

۵- درد همراه با زردشدن جلد : 

موجودیت درد همراه زردی جلد به بررسی دقیق‌تر وبعضاً بستری شدن مریض نیاز دارد. این علامت می‌تواند به علت موجودیت  سنگ کیسه صفرا‌‌، تکان خوردن آن و در نتیجه انسداد مجرای صفراوی باشد. این مریضان با درد بطنی ی شدید و استفراغ مراجعه می‌کنند و گاهی لازم است در اسرع وقت تحت عمل جراحی قرار گیرند.

۶- دردی که به پشت انتشارمیکند : 

دردهایی که به پشت‌ احساس میگردد ، ممکن است با دردهای کمر یا دردهای عضلی اشتباه گرفته شوند، ولی همراهی درد بطن و درد پشت‌ بعضا به دلیل التهاب پانکراس (پانکراتیت) یا التهاب و زخم اثنا‌عشر است. این مریضان باید از نظر قلبی هم بررسی شوند. 

دردهایی که از ناحیه کمر شروع و به کشاله ران انتشار می‌یابند  معمولاً ناشی ازامراض کلیوی مانند انتان کلیه و سنگ‌های کلیوی هستند

۷- درد همراه با خونریزی سیستم هضمی : 

درد بطن و استفراغ حاوی خون  می‌تواند به دلیل خونریزی از مری یا معده باشد. خونریزی گاهی ناشی از موجودیت زخم در سیستم هضمی علوی( فوقانی) ، امراض مزمن کبدی یا حتی سرطان‌های سیستم هضمی است. گاهی خونریزی هضمی خود را با سیاه‌رنگ شدن مدفوع نشان می‌دهد و برخی اوقات در فرد دچار دردبطن خون روشن به همراه مدفوع یا بدون آن از مقعد دفع می‌شود. در همه این موارد باید هرچه سریع‌تر به داکتر مراجعه شود.

۸- دردی که با تغییر وضعیت  شدت می‌یابد : 

اگر در اثر حرکت، پهلو به پهلو شدن و سرفه، درد ناحیه بطن تشدید شود، احتمالا اتفاق مهمی افتاده و پرده پوشاننده حفره بطنی (پریتوان)دچار التهاب شده است. به این حالت پریتونیت گفته می‌شود. پریتونیت یکی از واقعات عاجل طبی است و اغلب به عمل جراحی عاجل نیاز دارد. چنین افرادی در زمان معاینه بطن با کوچک‌ترین فشار روی جدار بطن دچار درد بسیار شدید می‌شوند. سوراخ شدن جدار روده یا معده و انسداد وعایی که به روده‌ها خونرسانی می‌کنند، از علت‌های  مهم پریتونیت (التهاب حفره داخلی شکم) هستند.

۹- دردی که به کشاله ران انتشار می‌کشد :

دردهایی که از ناحیه کمر شروع و به کشاله ران انتشار می‌یابند  معمولاً ناشی ازامراض کلیوی مانند انتان کلیه و سنگ‌های کلیوی هستند. مریضان اغلب شکایت‌های دیگری از قبیل سوزش ادرار  دلبدی و استفراغ هم دارند.

۱۰- درد عصبی : 

برخی مریضان هنگام مراجعه به یک نقطه خاص مانند ناف یا پهلو یا نقطه‌ای در زیر اضلاع (قبرغه ها) اشاره می‌کنند و از درد این نواحی شکایت دارند و در معاینه‌ و بررسی‌ها ، نکته‌ای که نشان‌دهنده مرض باشد، یافت نمی‌شود. این دردها بیشتر جنبه روحی روانی (سایکوسوماتیک) دارند. در این زمان داکتران مریض را به خواب خوب، ورزش و کنترل استرس‌های محیطی تشویق می‌کنند و در صورت لزوم به  داکتر اعصاب معرفی می‌کنند.

۱۱- دردی که در اثر فعالیت‌ تولید میگردد : 

این نوع درد بطن باید جدی‌تر بررسی شود. اگر رد قسمت بالایی بطن در اثر فعالیت، مثلا ورزش کردن یا بالا رفتن از پله ایجاد ‌شود، به‌خصوص اگر با دلبدی و  نفس تنگی یا تعریق همراه باشد، ممکن است علامت درد قلبی باشد. متاسفانه مبتلایان به چنین دردهایی خیلی دیر مراجعه می‌کنند و اغلب درد را به مشکلات معده نسبت می‌دهند. 

خصوصیت مهم درد قلبی آن است که در اثر فعالیت تشدید می‌شود و با استراحت بهبود می‌یابد گاهی درد ناشی از حمله قلبی به هیچ وجه در قفسه سینه یا بازوها احساس نمی‌شود و فقط در ناحیه بالای شکم احساس می‌شود.

۱۲- درد زونا : 

زونا یک مرض ویروسی است که گاهی با درد نسبتا شدید بطنی آغاز می‌شود و ابتدا تشخیص آن دشوار است، ولی بعد از حدود یک هفته از شروع علایم، ضایعات آبله مانند آن در ناحیه دردناک بطن پدیدار و تشخیص قطعی می‌شود. معمولاً این درد، یک‌طرفه است.

۱۳- درد قاعدگی : 

در بیشتر خانم‌ها به فاصله کمی قبل از شروع عادت ماهوار آغاز می‌شود. بسیاری از خانم‌ها با این نوع درد آشنایی دارند و آن را در هر بار قاعدگی تجربه می‌کنند. اگر هر دوره درد به صورت غیرعادی و متفاوت از دوره‌های قبلی بود  مریض باید تحت بررسی قرار گیرد. ممکن است کیست تخمدان پاره شود، یا حتی حمل‌های خارج رحمی، شبیه این دردها را ایجاد کند.            

الحاج رنځورمل دوکتور خیراللدین بنایی

ممکن است شما دوست داشته باشید