روزنامه ملی انیس
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

تلاشهای صلح موازی وتک محور نتیجۀ مثبترا درقبال نخواهدداشت

در مأموریت تازه؛ خلیل‌زاد ملاقات‌هایش را با سیاست‌گران داخلی آغاز کرد. او دیدگاه‌های جریان‌ها و چهره‌های سیاسی را در پیوند به مذاکرات صلح افغانستان گرفت و راهی برخی از کشورهای منطقه گردید. خلیل‌زاد به پاکستان امارات متحده عربی، عربستان و قطر رفت و با نمایندگان ارشد این کشورها در پیوند به صلح افغانستان به مذاکرات پرداخت. او در ادامه با نمایندگان طالبان در قطر گفتگو کرد و سپس به کابل آمد و باردیگر رهبران حکومت وحدت ملی و شخصیت‌های سیاسی این کشور را به ملاقات فراخواند. محور صحبت‌های خلیل‌زاد با سران حکومت افغانستان و نمایندگان کشورهای خلیج و پاکستان جستجوی راه‌حل فوری به طولانی‌ترین جنگ تاریخ ایالات متحده امریکا گفته شده است.

گفته می شود  ملا عبدالغنی برادر ظاهراً در نتیجه‌  دیپلوماسی زلمی خلیل‌زاد و ملاقات‌هایی که او با بلندپایه‌گان پاکستان و نمایند‌گان طالبان انجام داد آزاد شده است. اما نکته مهم این است،  عبدالغنی برادر که تا هشت سال پیش فرد شماره دوم طالبان بود،‌ دست به چه اقدامی خواهد زد؟ به احتمال قوی ملا عبدالغنی برادر از پاکستان خارج خواهد شد. آن عده از رهبران طالبان که در پاکستان زندانی شده‌اند،‌ پس از رهایی به نظامیان آن کشور اعتماد نکرده‌اند. ملا عبدالسلام ضعیف سفیر ملاعمر در اسلام‌آباد که پس از حوادث
۱۱  سپتامبر توسط پاکستان زندانی شد‌ ‌دیگر به پاکستان اعتماد نکرد. اوبارها علیه پاکستان واکنش نشان داده است.این برهمگان هویدااست که پاکستان با بازداشت ملا عبدالغنی برادر او را سخت تحقیر کرده است. دولت اسلام آباد تصاویر ملا عبدالغنی برادر را که دست‌وپایش با غل و زنجیر بسته بود عمومی ساخت.  در اواخر سال ۲۰۱۰ یکی از روزنامه‌های معتبر امریکایی به نقل از چند مقام سازمان استخبارات مرکزی پاکستان نوشت که این سازمان ملا عبدالغنی برادر را به دلیل این که بدون مشورت با آی‌اس‌آی با نمایندگان حکومت افغانستان مذاکره می کرد بازداشت کرده است.نکته مهم این است که پاکستان روابط خارجی آنان را زیر نظر دارد . به مقامات عالیرتبه این گروه  اجازه نمی‌دهد که بدون مشورت با سران آیا س آی با کسی گفتگو کنند. بنا بر این ملا عبدالغنی برادر شخصی نخواهدبود که مورد علاقه‌ آی‌اس‌آی باشد. شاید او مدت طولانی در پاکستان اقامت نکند.ایالات متحده و شاید برخی از جهت‌های دیگر انتظار داشته باشند که ملا عبدالغنی برادر در تلاش‌هایی که هدف آن پایان جنگ درافغانستان  است، ‌همکاری کند. رهبران بر حال طالبان که در پاکستان زند‌گی می‌کنند، ‌درمعیشت فوق العاده به سرمی برند. فشار سیاسی و نظامی را حس نکرده فکر می‌کنند که بالآخره به پیروزی نظامی دست خواهندیافت، پاکستان هم از این رهبران حمایت می‌کند.

رهبران  طالبان درک نمی‌کنند که امریکا بدون توجه به منافع دولت افغانستان و نیروهای سیاسی تأثیرگذار  ، نمی‌تواند با آنان صلح کند. در چنین وضعیتی بعید است که ملا عبدالغنی برادر بتواند نقش مهمی ایفا کندآیا ملا عبدالغنی برادر امروز   به پایان جنگ و یافتن یک راه‌حل سیاسی درافغانستان معتقد است یا نه؟ میزان صلاحیت و نفوذ او بر صفوف و رهبری طالبان هم چگونه خواهدبودکس نمی داند. نزدیک به یک دهه ملابرادر در زندان بود،‌ دوبار رهبری طالبان دست خوش تغییر گردید. آیابرای موصوف رهبران پرقدرت فعلی طالبان امتیازی قایل خواهند بود ویاخیر؟آنهم که مخالف خواست شان عمل نماید.

اما امریکایی‌هابه خاطر جستجوی صلح درافغانستان، بخش کلانی از کشورهای منطقه را از قضیۀ صلح و جنگ خارج ساخته‌اند. آنان روسیه چین، ایران و حتا هند را در مذاکرات صلح افغانستان نادیده گرفته اند. باآنکه ایالات متحده امریکا به خوبی از نفوذ و ظرفیت‌های این کشورها در تسهیل مذاکرات صلح، کشانیدن پای طالبان به گفتگوها و ختم جنگ در افغانستان آگاه است؛ نماینده خاص امریکا در امور صلح افغانستان به دو سه کشور مشخص در منطقه رفته و با آنان در پیوند به آیندۀ طالبان، صلح و سرنوشت افغانستان مذاکره کرد. اما از کنار ایران، روسیه، چین و کشورهای آسیای مرکزی که همسایگان افغانستان هستند و از وضعیت این کشور رنج می‌برند، به ساده‌گی عبور کرده است. درحالی که نگرانی اکثر کشورهای منطقه در پیوند به قضایای افغانستان مشترک است.

روزنامۀ «ایزویستیا»ی چاپ مسکو گزارش داده است که وزارت خارجه روسیه مصروف همآهنگی جزئیات برگزاری نشست صلح مسکو با طرف‌های مختلف، درین روزهای نزدیک می‌باشد. روسیه به تاریخ ۴ سپتمبر کشورهای منطقه و جهان را برای شرکت در گفتگوهای صلح به مسکو دعوت کرده بود؛ اما پس از خودداری کابل و امریکا از شرکت در آن، نشست به زمان نامعلومی به تعویق افتید. حکومت افغانستان هیئت پنج نفری را به ریاست معاون وزارت خارجه به مسکو فرستاد تا دربارۀ جزئیات این نشست به گفتگو بپردازند. اکنون، ضمیر کابلوف، نمایندۀ ویژۀ روسیه در امور افغانستان گفته است که این نشست اوایل ماه نوامبر برگزار خواهد شد. برخی آگاهان سیاسی برنقش روسیه در مذاکرات صلح افغانستان تأکید ‌ورزیده می گویند مسکو می‌تواند در آوردن صلح در افغانستان نقش بازی کند.   مقام‌های روسی اصرار دارند که این نشست را به تاریخ اول نوامبر برگزار کنند.آگاهان امورسیاسی به این باوراندکه ضرور نیست که در این شرایط روسیه طالبان را نیز به این نشست دعوت کند و یک بحث مصونیت برای آن‌ها خلق کند. دیدگاه دولت افغانستان این است که در نخست در سطح منطقه‌ای در کنفرانس ژنیو گفتگو شود تا مکانیزم آوردن طالبان به میز مذاکره چگونه باشد.  دولت افغانستان هنوز هیچ تصمیمی در پیوند به اشتراک و یا عدم اشتراک در این نشست اتخاذ نکرده است ممکن در این مورد به زودی در نشست شورای امنیت بحث و تصمیم گرفته شود. اما مردم کشور از هر اقدامی که در سطح منطقه و جهان «در زمینه تقویت اجماع منطقه‌ای و بین‌المللی به هدف فشار آوردن بر اخلال‌گران روند صلح» صورت بگیرد، استقبال می‌کنند. سیداحسان طاهری، سخنگوی شورای عالی صلح نیز ابراز امیدواری کرد که در این کنفرانس یک‌بار دیگر، «کشورها به خاطر تقویت اجماع منطقه‌ای و بین‌المللی در روند صلح که ضرورت افغانستان، آغاز مذاکره صلح زودهنگام میان حکومت و طالبان است، حمایت‌شان را اعلام کرده می گوید  بر اخلال‌گران این پروسه باید  فشار بیاورند. گزارش شده که رهایی ملا برادر پس از دیدار خلیل‌زاد با طالبان صورت گرفته است.با این حال باید منتظر ماند و دید که این تلاش‌های موازی وتک محور واشنگتن و مسکو در روند صلح افغانستان سرانجام به چی نتیجه‌ای خواهدانجامید.

نوشته:س-سامی

ممکن است شما دوست داشته باشید