روزنامه ملی انیس

تدویرلویه جرگه ها درکشوروجستجوی راه حل ها برای چالش های ملی

جلسات بزرگی در این مقیاس یا شبیه لویه جرگه ای که تاریخ رسمی افغانستان به تصویر می کشد، قبل از انقلاب فرانسه گه گاهی به دعوت امپراطور در این کشور برگزار می گردید. این مفهوم به ترکیه و از آنجا به افغانستان انتقال یافته است. تاریخ‌نویسی رسمی در افغانستان مدعی است که افغانستان کشور جرگه‌ها است و در تاریخ چند هزار ساله‌اش به عنوان یک کشور مستقل و متمایز از دیگران توسط جرگه‌ها اداره گردیده است.

 میر غلام محمدغبار، عبدالحی حبیبی علی احمد کهزاد و سایر تاریخ‌نویسان بر این باوراند که لویه جرگه و ایجاد حکومت توسط جرگه‌ها در افغانستان به دورهء آریایی و چندین هزار سال قبل از میلاد مسیح بر می‌گردد. از دیدگاه آنان این روند در هرسه مرحلهء تاریخی آریانا، خراسان و افغانستان در کشور ادامه می‌یابد.

 مهمترین لویه جرگه طبق روایت رسمی در تاریخ معاصر کشور لویه جرگهء سال ۱۷۰۹م در مانجهء قندهار به دعوت میرویس هوتکی و بعد از آن لویه جرگه سال ۱۷۴۷ م در شیر سرخ قندهار به دعوت اقوام افغانستان برای تعیین زعامت ملی است که در نیتجه جرگه نخست افغانستان استقلال خود را از ایران به دست می آورد و در نتیجهء جرگهء دوم احمدشاه ابدالی مؤسس افغانستان معاصر به حیث نخستین پادشاه این کشور انتخاب می گردد.

کشور عزیز ما افغانستان از زمان آریاییها تا امروز مهد جرگهها بوده و از طریق تدویر همچو گردهماییها و نظر خواهیها در مقاطع مختلف تاریخی مشکلترین مسایل و سئوالات مطرح را حل نموده است.

 از اینکه حکم شرعی و اسلامی (و شاور هم فی الامر) به مثابه یک فریضۀ برای مسلمانان ارشاد گردیده بناءً میتوان گفت که تمسک به همچو یک امر حکم اعتصام به حبل الله را دارد. جرگهها یک ارزش خاص جامعه افغانی بوده و در صدر ارزشهای ملی ما قرار دارد و ارجحیت فیصلههای آن ناشی از آن است که اقشار و طیفهای مختلف جامعه اعم از علمای جید، دانشمندان، متنفذین، اعضای جامعه مدنی، اساتید موسسات تحصیلات عالی، سیاستمداران و خبرهگان عرصههای مختلف حیات اقتصادی، اجتماعی، نظامی و سیاسی در آن اشتراک ورزیده و تصامیم آن محصول تفکر همگانی میباشد.

 ۱- لویه جرگه میرویس نیکه
 (۱۰۸۸ هجری شمسی ۱۷۰۹ میلادی)  این جرگه در مانجه کندهار تحت قیادت میرویس نیکه دایر گردید. جرگه برای یک روز دوام داشت و در آن تصمیم گرفته شد که به تسلط گرگین در خاک ما خاتمه داده شود.

۲-  لویه جرگه کندهار (١١٢۶ هجری شمسی١٧۴٧ میلادی) پس از کشته شدن
نادر شاه افشار، در مزار شیر سرخ، در داخل قلعه نظامی نادر آباد دایر شد.

این جرگه ٩ روز به طول انجامید و سرانجام، پس از مباحثات زیاد نمایندگان مردم باهم توافق کردند که احمد شاه بابا را به حیث پادشاه افغانستان انتخاب نمایند.

 ۳ لویه جرگه کابل (١٢۴۴ هجری شمسی ١٨۶۵ میلادی)این جرگه در زمان امیر شیر علی خان دایر گردید و هدف از آن، جلب حمایت مردم و تأمین امنیت بود.

 در این جرگه دو هزار تن از بزرگان قومی، علما و روحانیون اشتراک داشتند و ریاست آن را خود امیر شیرعلی خان به عهده داشت.

 این جرگه نیز به هدف خود نایل آمد و مردم از حکومت وقت پشتیبانی کردند که از برکت فیصلههاى آن صلح در کشور به وجود آمده و امنیت تأمین گردید.

۴ لویه جرگه کابل (١٢٩٣ هجری شمسی ١٩١۵ میلادی)این جرگه در جریان جنگ جهانی اول در زمان امیر حبیب‎‎الله خان  به اشتراک ۵۴٠ تن از بزرگان قومى، علما و متنفذین کشور دایر شد،

۵ لویه جرگه جلال آباد (١٣٠١ هجری شمسی ١٩٢٢ میلادی )این جرگه که اعضای آن به ٨٧٢ تن میرسید، در زمان پادشاهی امیر امانالله خان، زمستان سال ١٣٠١ هجری شمسی در جلال آباد دایر گردید.

هدف این جرگه، اصلاحات اجتماعی بود و برای نخستین بار 

 در مورد نظامنامه اساسی دولت افغانستان، که نقش قانون اساسی آن دوره را داشت، بحث صورت گرفت.۶٫ لویه جرگه پغمان (١٣٠٣ هجری شمسی ١٩٢۴ میلادی)بعد از لویه جرگه جلال آباد، لویه جرگه پغمان در سال ١٣٠٣هجری شمسی تدویر گردید که در واقع این تصمیم برای تکمیل تصامیم لویه جرگه جلال آباد صورت گرفت، در این جرگه که تعداد ۱۰۵۴ تن از بزرگان، علما، مشران و شخصیتهای علمی و سیاسی کشور، اشتراک ورزیده  بودند. ۷٫ لویه جرگه پغمان (١٣٠٧ هجری شمسی ١٩٢٨ میلادی)این جرگه که تعداد اعضای آن به ۱۱۰۰ تن میرسید، به دنبال عکسالعمل تند عناصر مخالف اصلاحات، به منظور تعدیل نظامنامه اساسی دولت دایر گردید و در نتیجه شورای دولت که ١۵٠ تن عضو داشت به شورای ملی تعویض شد و همچنین برخی از القاب تشریفاتی لغو و دوره عسکری سه سال قبول گردید.

۸ لویه جرگه کابل (١٣٠٩ هجری شمسی ١٩٣٠ میلادی) این جرگه که در زمان نادرخان تدویر و اعضای آن به ٣٠١ تن میرسید، برای تصویب لایحه انتخابات شورای ملی، تعداد و شیوه کار وکلای مجلس، رنگ بیرق و بعضی از موضوعات دیگر بحث نمود که اعضاى جرگه در موارد فوق بعد از مباحثات به توا فق رسیدند.

۹ لویه جرگه کابل (١٣٢٠ هجری شمسی ١٩۴١ میلادی) همزمان با جنگ جهانی دوم، جرگه دو روزه  در لیسه حبیبیه، پیرامون موضع دولت افغانستان در قبال جنگ جهانی دوم دایر گردید و پس از بحث و تبادل نظر، موقف بیطرفانه دولت افغانستان در قبال جنگ جهانی مورد تائید قرار گرفت.

۱۰ لویه جرگه کابل (۱۳۳۴ هجری شمسی مطابق ۱۹۵۵ میلادی)دو کشور همسایه ما (ایران و پاکستان) در پیمانهای نظامی سنتو و سیتو شامل شدند در نتیجه تغییر توازن قوا در منطقه، افغانستان احساس خطر نمود. بناءً لویه جرگه دعوت و موضوع چگونگی دفاع از کشور را مورد بحث قرار داده، تصامیم لازم اتخاذ نمود.

۱۱ لویه جرگه کابل (١٣۴٣ هجری شمسی ١٩۶۴ میلادی)این جرگه که اعضای آن به ۴۵٢ تن میرسید، در آغاز دهه دموکراسی در قصر سلام خانه دایر گردید و پس از ده روز بحث و مباحثات داغ، قانون اساسی سال ١٣۴٣ را به تصویب رساند. این لویه جرگه در واقع فصل جدیدی را در تاریخ سیاسی کشور ما رقم زد؛ تفکیک قوای سه گانه، فعالیت احزاب سیاسی، آزادی مطبوعات و رو نما شدن جلوههاى از دموکراسی، از دستاوردهای این جرگه به حساب میرود.

۱۲ لویه جرگه کابل (١٣۵۵ هجری شمسی ١٩٧۶میلادی)با روی کار آمدن اولین نظام جمهوری به رهبری محمد داود خان، لویه جرگه دیگر در کابل فرا خوانده شد. این جرگه به منظور تصویب قانون اساسی جمهوری و انتخاب رئیس جمهور در مقر وزارت صحت عامه دایر گردید. البته پس از کودتای هفت ثور نیز، در سالهای ١٣۶۴، ١٣۶۶ و ١٣۶٨ برای تصویب قانون اساسی و موضوعات دیگر، لویه جرگهها دایر شد و در دوران حکومت مجاهدین در کابل در سال ١٣٧٢ لویه جرگه تحت نام شوراى اهل حل و عقد و در زمان طالبان شوراى بزرگى از علماى کشور در کندهار دایر گردید.

۱۳ لویه جرگه اضطراری کابل (١٣٨١ هجری شمسی ٢٠٠٢ میلادی)پس از سقوط طالبان مردم افغانستان شاهد مهمترین جرگهها بودهاند. لویه جرگه اضطراری، که بر اساس توافقنامه بن، با بیش از ١۶٠٠ عضو  در خیمه لویه جرگه، در پولی تخنیک کابل دایر گردید، با انتخاب حامد کرزى به عنوان رئیس اداره انتقالی و تصویب ساختار اساسی نظام جدید افغانستان، تحول اساسی و بزرگی را در حیات سیاسی این کشور به وجود آورد.

۱۴ لویه جرگه تصویب قانون اساسی کابل (١٣٨٢ هجری شمسی) لویه جرگه تصویب قانون اساسی که اعضای آن به ۵٠٠ تن میرسید، در واقع نقطه عطفی بود در تاریخ معاصر افغانستان. این جرگه نیز در خیمه بزرگ لویه جرگه اضطراری در پولی تخنیک کابل دایر شد و قانون اساسی جدید جمهوری اسلامی افغانستان را به تصویب رسانید.

۱۵ جرگه مشترک امن افغانستان و پاکستان، کابل (اسد ١٣٨۶ هجری شمسی) اعضای آن به ۶۱۰ تن می رسید. هدف آن تقویت هرچه بیشتر مناسبات دو جانبه میان افغانستان و پاکستان،

 ۱۶جرگه ملی مشورتی صلح کابل  (ثور ۱۳۸۹ هجری شمسی مطابق می ۲۰۱۰ میلادی)این جرگه به اشتراک ۱۶۰۰ تن از چهارده کتگوری مختلف نمایندههای مردم افغانستان در شهر کابل دایر شده بود. هدف آن مشوره، مفاهمه و موافقه نمایندههای مردم افغانستان برای رسیدن به صلح پایدار.

 ۱۷ لویه جرگه عنعنوی کابل (سال ۱۳۹۰ هجری شمسی)این لویه جرگه با اشتراک حدود ۲۳۰۰ تن عضو از سرتاسر کشور در تالار لویه جرگه در کابل تدویر و عقد پیمان همکاریهای استراتیژیک با ایالات متحده امریکا مطرح بحث بود. همه اعضای این لویه جرگه با یک صدا دولت ج.ا.ا را صلاحیت تفویض نمودند تا پیمان را با جانب دولت ایالات متحده امریکا به اساس شرایط تصمیم گرفته شده در لویه جرگه، امضا نماید.اینبار نیز لویه جرگه  مشورتی صلح با اشتراک نمایندگان اقشار مختلف شهروندان این سرزمین در کابل قرار است تدویر گردد. در این لویه جرگه مشورتی اعضای آن روی موضوع چگونگی روند مذاکرات صلح باطالبان وحفظ دستاوردهای ۱۸ سال اخیر  بحث مینمایند. اعضای این جرگه مشوره های لازم وسالم را به رهبری دولت جمهوری اسلامی افغانستان ارائه خواهندکرد.

عتیق الله

ممکن است شما دوست داشته باشید