روزنامه ملی انیس

به مناسبت ۲۶ سرطان روز تأسیس جمهوریت در افغانستان

تاریخ ۲۶ سرطان سال ۱۳۵۲ منحیث صفحه جدید در تاریخ دولت داری در افغانستان بوده است.
در ۲۶ سرطان سال ۱۳۵۲ هـ . ش سردار محمد داوود خان که در سال ۱۳۴۲ هـ .ش از صدارت مستعفی گردید و ده سال در گمنامی سپری نموده، یک کودتاه را به سر رسانید، که به این ترتیب رژیم شاهی جمع و به عوض آن از طریق رادیو افغانستان به صدای شخصی سردار محمد داوود خان جمهوریت اعلان گردید. در زمان سردار محمد داوود خان این کودتاه به نام کودتاه سفید و به نام انقلاب ۲۶ سرطان مسمی گردیده بود و سردار محمد داوود خان به نام رهبر انقلاب نامیده می شد.
کودتای ۲۶ سرطان به پنج حکومت آن دوره که مدعی دموکراسی بودند خاتمه بخشید. با اعلان جمهوریت فعالیت های حزبی و تاحدی آزادی مطبوعات در تنگنا قرار گرفت.
سردار محمد داوود خان شخص پاک و از سجایای اخلاقی بلند برخور دار و شیفته وطن بود.
به تاریخ ۲۵ سرطان سال ۱۳۵۲ هـ . ش ضیافتی در سفارت عراق مقیم کابل به مناسبت روز ملی آن کشور برپا گردیده بود، وزیران و جنرالان حکومت وعده یی از شخصیت های بلند پایه دراین ضیافت اشتراک کرده بودند بعد ازین، ضیافت دیگری نیز در منزل سفیر امریکا مقیم کابل، بخاطر معرفی و مقرری اتشه جدید نظامی آن کشور در سفارت کابل ترتیب گردید. که این گروه، به آنجا نیز رفتند. جنرال خان محمد خان وزیر دفاع وقت و سردار عبدالولی خان قوماندان عمومی قوای مرکزی نیز شامل این گروه بلند پایه دولتی بودند.
یک بجه شب از جانب محمد داوود خان رهبر کود تا امر تطبیق پلان عملیات داده شده و تا سه بجه شب جنرال خان محمد خان در خانه اش گرفتار شد. سردار عبدالولی خان به تعقیب آن گرفتار و سردار شاه ولی خان از پغمان آورده و زندانی نمود، صدراعظم محمد موسی شفیق در قرغه گرفتار گردید. و اعضای دربار و سلطنتی در قصر صدارت زندانی شدند، همچنان قوماندانان قوت های مختلف اردو و پولیس بدست کودتاه چیان گرفتار شدند.
ساعت ۷ ونیم بجه صبح روز پنجشنبه ۲۶ سرطان محمد داوود خان از طریق رادیو کابل(رادیو افغانستان) بیانیه یی را ایراد نمود. بعد از بسم الله گفت: «همیشه در فکر خدمت به وطن بودم و زمانی که در دموکراسی قلابی ارزش های ملی را در حالت تباهی می دیدم، بسیار محزون می گردیدم…» او درین بیانیه، دوستانی را که او را فراموش کرده بود، ضعیف النفس خوانده و گفت که در آینده این داستان را تشریح خواهد کرد. درین بیانیه، افغانستان کشور علاقمند صلح و رفیق کشور های غیر منسلک خوانده شد و با مؤسسه ملل علاقه مندی نشان داده شد. تنها موضوع اختلاف با پاکستان را برسر مسئله پشتونستان یاد آوری کرد و خواهان حل مسالمت آمیز آن گردید.
سردار محمد داوود خان در شب اول کودتاه به تمام آن افسرانی که در استقرار نظام جمهوری اشتراک ورزیده بودند یک یادو رتبه اعطا کرد و در همین روز حکومت و کابینه به این ترتیب تعین شد.
محمد داوود علاوه به ریاست دولت، صدراعظم، وزیر دفاع و وزیر خارجه، داکتر حسن شرق معاون صدراعظم، فیض محمد خان وزیر داخله، عبدالله وزیر مالیه، غوث الدین فایق وزیر فواید عامه، پاچاگل وفادار وزیر سرحدات، عبدالحمید محتاط وزیر مخابرات، عبدالقدیر نورستانی قوماندان عمومی ژاندرام و پولیس و در بخش نظامی قوماندانی های مهم به کسانی داده شد که در کودتاه اشتراک ورزیده بودند.
یک روز بعد دگر جنرال کریم مستغنی را به حیث لوی درستیز مقرر نمود و غلام حیدر رسولی به رتبه جنرالی به عوض سردار عبدالولی خان بحیث قوماندان عمومی قول اردوی مرکزی مقرر شد.
محمد ظاهر شاه پادشاه سابق که در شهر ناپل ایتالیا مشغول استراحت بود از سرنگون شدن پادشاهی خود در کابل خبر گردید، فوراً به روم آمد، نور احمد اعتمادی در روم سفیر بود او مشورت داد که از پادشاهی بگذرد و استعفانامه خود را به کابل بفرستد، یک ماه بعد از سرنگونی رژیم شاهی، محمد ظاهر شاه، استعفانامه خود را به حضور رئیس جمهور فرستاد، که تاریخ روز های او اخر ماه اسد بود.
با رسیدن استعفانامه اعضای خاندان پادشاه از زندان رها و به ایتالیا رفتند.
به تاریخ اول سنبله ۱۳۵۲ که مصادف با تجلیل جشن استقلال کشور بود، مؤسس جمهوریت و رهبر ملی به مردم خطاب نمود، و این اساساً خط مشی دولت جدید جمهوری افغاسنتان بود که در ساحات مختلف چون اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی بود، هم از نگاه محتوا یک بیانیه یی بسیار مهم و به سطح ملی ترتیب شده بود، به طور مثال تحت عنوان مسأله ملی گفته شده که، تمام اقوام بردار افغانستان و زبان های آنان به صورت مساویانه تحفظ خواهد گردید و به هیچ کس حق برتری بردیگران داده نخواهدشد. در اصطلاحات اقتصادی ابتدا در مورد انکشاف صنایع و سپس استفاده سالم از ثروت جای زیر زمینی وعده داده شده بود که در بخش پولی و مالی و بخش تجارت خارجی تابع رهنمود های جمهوریت خوانده شده بود، در امور زراعت که حیثیت ثمره اقتصادی کشور را دارد، وعده عصری کردن آن داده شد… در سیاست خارجی به صلح رغبت نشان د اده شده و یک بار دیگر امید کرد که با همسایه ها روابط نیک برقرار گردد.
این بیت را در اخیر موضوع قرائت کرد.
مذهب زنده دلان خواب پریشانی نیست
از همین خاک جهان دیگری ساختن است
قابل ذکر است که این بیانه مژده شگفتن گل های زیاد در کشور را می داد، مگر اطراف وی را اشخاص بی پایه، بی کفایت و خائن گرفتند که فاجعه های بی شماری را بنام وی بسر رسانیدند و جهان غرب هم به افغانستان بی اعتنا گردید.
تجدید روابط سیاسی با پاکستان آغاز گردید، در اوایل تأسیس جمهوریت محمد داوودخان مؤسس جمهوریت برپاکستان سخت پیش قدمی می نمود و حتا بعضی ها تشویش داشتند که سردار محمد داوودخان در برابر پاکستان اقدام به عمل نظامی نماید. ولی ذوالفقار علی بهوتو صدراعظم پاکستان به کابل سفر نمود، سردار محمد داوود خان، علاقه مند روابط نرم با پاکستان گردید و به تاریخ ۷ جون سال ۱۹۷۶ صدراعظم پاکستان بوتوهم به کابل آمد. بعداً در ماه اکتوبر سال ۱۹۷۷ جنرال ضیا الحق به کابل سفر کرد، وی تعهد کرد که معضله سرحد و پشتون های آنسوی سرحد از راه مذاکرات حل گردد.
زجان خویش کنم پرورش بقای وطن
همیشه ورد زبانم بود دعای وطن
به واژه کی توانم ستایش کنم ای دل
بخون خویش نویسم سخن برای وطن

ممکن است شما دوست داشته باشید