روزنامه ملی انیس

به مناسبت صدمین سالگرد استقلال کشور دستاوردهای دوره امانی

بخش هفتم

منظور اصلی این جرگه اصلاحات اجتماعی بود و نظامنامه اساسی را که نخستین قانون اساسی افغانستان به شمار می رود به تصویب رساند. این نظامنامه حاوی الغای برد گی، وحدت ملی، آزادی های شخصی، تساوی حقوق اتباع، مالیات متناسب با در آمد و مانند آن بود.

جرگه بزرگ پغمان (۱۳۰۳/۱۹۲۲)

این جرگه ادامه جرگه بزرگ جلال آباد بود. ولی بیشتربه مسأله اصلاحات اقتصادی توجه داشت و در تابستان ۱۳۰۳ در شهرک پغمان بر گزار شد.دراین جرگه که ده روز به درازا کشید، اشتراک کننده گان که تعداد شان به ۱۵۰۴ تن می رسید، آزادانه ابراز نظر می کردند و گاهی با نظرات شاه مخالفت نشان می دادند. در این جرگه بود که نظامنامه اساسی ۱۳۰۱ مورد بحث قرار گرفت و در پایان این جرگه بود که به تایید شاه رسید.

جرگه بزرگ پغمان (۱۳۰۷/۱۹۲۴)

نظامنامه اساسی تصویب شده در جرگه های ۱۳۰۱ و ۱۳۰۳ باعث واکنش های شدید در میان مردم شد و نیرو های مخالف اصلاحات با تحریکات بیگانه در خوست شورشهایی را به راه انداختند.
برای تعدیل و تجدید نظر بر نظامنامه اساسی دومین جرگه بزرگ پغمان برگزار شد در این جرگه که شمار اعضای آن به ۱۰۰۰ تن می رسید، شورای دولت که ۱۵۰ تن عضو داشت به شورای ملی تعویض شد عفو مجازات از حقوق شاه شناخته شد، دوره سربازی سه سال تعیین و القاب رسمی و تشریفاتی لغو شد
.

پمگان ، پمقان ، بمقان و پغمان به

شهرک تفریحی شمال غرب کابل گفته میشود. مردم بیشتر با نام پغمان آشنا هستند که نظر به هدایت شاه امان الله در سال ۱۳۰۰ هـ ش به ادارات مطبوعات و نشرات هدایت داد که در اسناد مطابق لهجه عوام پغمان نامگذار شود و از به کاربرد پمقان و پمگان جلوگیری شود پادشاه دربین مردم بدون قیدوشرط و تشریفات وارد میشد و سخنرانی و احوالی پرسی مینمود.با وجودی که اکثر مجالس دولتی و جرگه ها و پذیرایی از مهمانان دراین شهر انجام میشد اما هرگز دروازه آن به روی مردم بسته نبود . اهمیت و ارزش پغمان نه تنهانه به خاطر سرسبزی آن است بلکه این شهر نماد از استقلال و آزادی میباشد در روز۲۸ اسد دراطراف منارها و طاق ظفر گذاشتن اکلیل گل درآن سال ها بیشتر مورد توجه مردم بود . تکت ادخال عید استقلال یک روپیه تعیین شده بود تا از پول آن برای مصارف جشن و مکتب (احسان امانیه) پغمان استفاده بعمل میامد. چون باغ و دره پغمان حیثیت باغ عمومی را گرفت شاه امان الله خان مالیات باغ ها و اراضی زراعتی اهالی پغمان را مورد عفو قرار داد. اما بالاباغ و قصر پغمان در سمت غرب پغمان بنابرعلایق خاص شاه امان الله احداث گردید این باغ از وجه شخصی ایشان آباد گردید و برای مهمانان داخلی وخارجی مورد استفاده قرار گرفت .جرگه روز پنجشنبه ماه سرطان ۱۳۰۳
هـ ش که متشکل از علما ، سادات  مشایخ و وکلا در همین باغ افتتاح گردید . و به نام خانه ملت و مهمان خانه ملت نامگذاری گردید .
از زیبایی های باغ عمومی و بالا باغ تا سی سال قبل بنام صحنه بهاری و کافی مهتاب و تیلیفون خانه در اختیار مردم بود . دره بیگتوت و تخت و بالاباغ همه برای شهریان کابل پر خاطره است شب های گرم تابستان و میله های فامیل ها هنوز در خاطره ها است روابط و مناسبات بی آلایشانه مردم درآن روز ها و شب ها یقینا مردم مارا شاد
مینمود
.

موزیم ملی: در ۲۵ عقرب سال هشم هجری شمسی۱۳۰۳ طی مراسمی وزیر معارف وقت فیض محمد خان و وزیر امور خارجه علامه محمود طرزی در مورد ارزش موزیم و فواید حفاظت آثار تاریخی بیانیه هائی ارایه کردند ، در این موزیم توسط شاه امان الله خان رسما” افتتاح شد و بزرگان وقت اشیای قیمتی را به موزیم تحفه دادند .
در اولین قانون اساسی افغانستان که در زمان امان الله خان به تصویب رسید، یک ماده مفصل به حفریات و حفظ آثار تاریخی و تشکیل محلی برای نگهداری آثار تاریخی این کشور اختصاص داده شد
.

 احمد نوید

ممکن است شما دوست داشته باشید