روزنامه ملی انیس

بحث جنگ وتوسل به زور درحقوق  بین الملل

پوهاند قدرت الله اعظمی

بخش سوم

کنفرانس در آغاز بیشتر جنبه سیاسی داشت، ولی بعداً جنبه حقوقی آن چیره گردید و روی سه مسأله اساسی توافق شد:

الف: تأسیس دیوان دایمی داوری به عنوان مرجع
صلاحیت دار برای جلوگیری از جنگ از راه اقدامات اصلاحی میانجیگری و داوری؛

ب: تهیه و تنظیم قوانین و عرفهای جنگ زمینی؛

ج: شمول عهدنامه ۱۸۶۴ ژنوا به جنگ دریایی فیصله بعمل آمد.

دومین کنفرانس لاهه و پیامد های آن: دومین کنفرانس لاهه نیز بنابه دعوت امپراطور روسیه از ۱۵جون ۱۹۰۷ در شهرلاهه به اشتراک ۴۴ کشور جهان تشکیل شد و تا تاریخ ۱۸ اکتوبر ادامه داشت.

نخستین اثر مثبت این کنفرانس آن بود که عده کثیری از کشور های جهان در آنجا بعضی معاهدات بین المللی که سابقاً منعقد شده بود ملحق گردیدند از جمله مقررات کنگره پاریس ۱۸۵۶ راجع به تحریم راهزنی دریایی، مصونیت اموال اتباع دشمن که با کشتی های بی طرف حمل شود، محاصره دریایی وهمچنین عهدنامه ۱۸۶۴ ژنو را احتوا می کند.

دوم: دوران حیات جامعه ملل: دوران حیات جامعه ملل، مرحله تحول بسیار اساسی در مفهوم عدم توسل به زور و تحریم جنگ می باشد، زیرا در اندیشه نویسندگان میثاق جامعه ملل، این میثاق قبل از هرچیز، یک سند صلح بین المللی محسوب می شد که موضوع اصلی آن لغو مبادرت به جنگ بود. اما پیاده کردن چنین تفکری امکان پذیر نشد. در نتیجه فقط غیر قانونی بودن جنگ در بعضی از حالات مشخص اعلام شد. بنابر این
میثاق جامعه ملل مسأله ممنوعیت یا تحریم جنگ را به صورت محدود و جزئی پذیرفت و در مقابل، فروض مختلفی باقی ماند که توسل به جنگ طبق مفاد میثاق، قانونی و مشروع و آزاد قلمداد می گردد.

عملکرد جامعه ملل نشان داد که این جامعه، حتا در اجرای همان ممنوعیت نسبی توسل به زور و تحریم جنگ نیز موقعیت چندانی ندارد و نتوانسته از وقوع بسیاری از اشغال و تجاوزات ضمن جنگ های ناقض بشری خصوصاً در کشور ما و عراق که ۴۰ سال ادامه دارد این میثاق جلوگیری کند و دامنه جنگ را از کشور ما برچیند از جمله این موارد است که جامعه ملل در این زمینه بی اعتنا وبی تفاوت است و نمی تواند در زمینه جنگ های تباه کننده فعلی و خطرناک اقدام کند و قابل یاد آوری است در دوران جامعه ملل، مهمترین سند مربوط به عدم توسل به زور تحریم جنگ، میثاق بریان کلوگ یا پیمان پاریس می باشد. این پیمان، به عنوان یک سند عام منع یا تحریم جنگ و مستقل از میثاق جامعه ملل است ممنوعیت مقرر در میثاق بریان کلوگ، یک ممنوعیت مطلق است برخلاف ممنوعیت مقرر در میثاق جامعه ملل به شمار می آید میثاق بریان کلوگ در سال ۱۹۳۹ سال آغاز جنگ دوم جهانی مورد تصویب و الحاق ۶۳ کشور قرار گرفت که تا آن زمان، تعداد متعاهدین یک معاهده، به ندرت به این حد رسیده بود. این میثاق تابه امروز همواره معتبر و مجراست.

سوم: کلیات نظام ملل متحد: عدم توانایی جامعه ملل و میثاق بریان کلوگ در جلوگیری از بروز جنگ دوم جهانی موجب شد تا کشور های بزرگ قبل از خاتمه جنگ، طرح تأسیس سازمان جهانی جدیدی راپی ریزی نمایند که قدرت و توان کافی جهت حفظ و حراست از صلح و امنیت بین المللی و جلوگیری از وقوع جنگ خانمانسوز بین المللی دیگری را داشته باشد. در این زمینه، پس از چندین اجلاس و کنفرانس سرانجام در کنفرانس سانفرانسیسکو،  منشور ملل متحد به تصویب رسید و سازمان ملل متحد تأسیس گردید، تا صلح و آزادی همگانی را به منصه اجرا قرار دهد.

نظام سازمان ملل متحد در مورد عدم توسل به زور، عمدتاً در منشور ملل متحد، در عملکرد سازمان ملل متحد و در تصمیمات مجمع عمومی سازمان متجلی است اما کشور های نیرومند جهان آنرا تحت تأثیر خود قرار داده است.

منشور ملل متحد در مقدمه خود چنین مقرر می دارد: ما مردم ملل متحد مصمم گردیده ایم که نسلهای آینده را از بلای جنگ که دوباره در مدت یک عمرانسانی، افراد بشر را دچار مصایب غیر قابل بیان نموده محفوظ داریم. برای نیل به این هدف مصمم شده ایم به تساهل و همزیستی مسالمت آمیز و دانستن روحیه حسن همجواری و به متحد ساختن قوای خود برای نگاهداری صلح و امنیت بین المللی و به قبول اصول و ایجاد روشهای که عدم توسل به نیروی نظامی را جز در راه منافع مشترک تضمین نماید و اراده کرده ایم که برای تحقق این اهداف و دیگر مقاصد مندرج در منشور تشریک مساعی نماییم تا در قبال آن برای جلوگیری از جنگ و خونریزی شرایط امنیت بهتر درجهان رونما گردد.

چون منشور ملل متحد، ممنوعیت کلی و عام هرنوع توسل به زور را مدنظر دارد و اعضای سازمان را ملزم می سازد که در روابط بین المللی میان خود از توسل به تهدید یا اعمال قدرت، چه علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر کشور و چه هرنوع رفتار دیگر که به اهداف ملل متحد مغایر باشد، خود داری کنند (بند ۴ ماده ۲).  ادامه دارد

ممکن است شما دوست داشته باشید