روزنامه ملی انیس

ابوعلی سینای بلخی مردی برتر از عصر خویش

 ابن سینا بلخی یا پورسینا حسین پسر عبدالله دانشمند، پزشک و فیلسوف بود، وی در سال ۳۷۰ هجری قمری دیده به جهان گشود. نام او را به تفاریق ابن سینا، ابوعلی سینا، و پور سینا گفته اند.

وی صاحب تألیفات بسیاری است و مهمترین کتابهای او عبارت اند از شفا در فلسفه و منطق و قانون در طبابت. پدرش عبد الله  ‏اهل بلخ بود و مادرش ستاره، زنی از اهالی روستای افشنه.

ابوعلی سینای بلخی را باید جانشین فارابی بزرگ و شاید بزرگترین نماینده حکمت در تمدن اسلامی بر شمرد. اهمیت وی در تاریخ فلسفه اسلامی بسیار است زیرا هیچ یک از حکمای جهان اسلام نتوانسته بودند تمامی اجزای فلسفه را که در آن روزگار حکم دانشنامه های از همه علوم معقول را داشت در کتب متعدد و با سبک روشن مورد بحث و تحقیق قرار دهند، ابن سینا نخستین کسی است که از عهده این کار برآمد.

عبد الله، پدر بو علی دوران جوانی اش را در زادگاهش گذرانیده و  سپس به بخارا پایتخت حکومت سامانیان عزیمت کرد، هنگامی که ابن سینا پنج سال داشت ، نزد پدر که مردی فاضل بود حساب  ریاضیات ، رو خوانی قرآن مجید و صرف و نحو ‏زبان عربی را می آموخت او از همان ابتدا بسیار باهوش بود و برای کسب دانش شوق و اشتیاق فراوان داشت پس از ‏چندی نیز به مکتب رفت که در مکتب هم از همه برتری داشت.

وی در ده سالگی قرآن کریم را  حفظ کرد و ادبیات، هندسه ریاضیات، صرف، نحو و عربی را نیز میدانست ، ابن سینا به طبیعت گیاهان و حیوانات علاقه خاصی داشت و اوقات فراغت را در دشت و صحرا به جستجو و کسب تجربه می پرداخت و ‏بدین صورت از دوران کودکی به خواص گیاهان و طبابت علاقه مند شده بود. هنگامی که وی دوازده سال داشت به همراه خانواده در بخارا (پایتخت سامانی) می زیست و پدرش عبدالله ‏دارای شغل و منصب دیوانی بود. عبد الله فرزند خویش را نزد استادی به نام عبدالله ناتلی فرستاد تا نزد او معلومات خود را تکمیل کند . پیش از آن ‏هم ابن سینا علم فقه را از شخصی به نام اسماعیل زاهد فرا گرفته بود.

ابوعلی سینای بلخی  به حدی باهوش بود که گاهی در مطالب علمی وجوه تازه می یافت به طوری که باعث تعجب استاد خود می ‏گشت . ناتلی نیز وی را تشویق به فراگیری علوم و دانش اندوزی می کرد و بدین گونه ابن سینا علم منطق را فرا گرفت و ‏بعد به تکمیل ریاضیات پرداخت.

او طبیعیات و الهیات را ‏نزد خود خواند و تمامی کتابهایی که در دسترسش قرار میگرفت  از آنها سود می جست  و علم پزشکی را نیز خود به وسیله ‏کتابهای بزرگان و تجربیات عملی نزد خود فرا گرفت.

ابوعلی سینای بلخی در جوانی حکمت ماوراء الطبیعه را نیز آموخت و هر کتابی که در این زمینه به دستش می رسید مطالعه و ‏تجزیه و تحلیل می کرد.

در سال سه صدوهفتادوپنج هنگامی که ابوعلی سینای بلخی هجده سال داشت نوح دوم بر بخارا حکومت میراند  . روزی غلامان امیر به ‏دنبال وی آمدند تا برای معالجه امیر به بالینی رهسپار شود.

ابو علی سینای بلخی سابقه بیماری و نشانه های بیماری را که در امیر ظاهر شده بود از ابن خالد –  پزشک مخصوص دربارپرسید .معلوم گشت که امیر از مدتی پیش دچار  درد و سوزش شدید معده و حالت تهوع شده و نیز بخشی از بدنش ‏لمس گشته . ابو علی سینای بلخی   از روی عوارض بیماری به بیماری امیر پی برد و با بررسی  ظروف مخصوص خوراک امیر  ‏بیماری امیر را مسمومیت ناشی از سرب اعلام کرد  و  اقدام به  درمان بیماری امیر کرد.

ابوعلی سینای بلخی  در قبال معالجه امیر از وی خواست اجازه ورود و استفاده آزادانه  از کتابخانه سلطنتی بخارا را کرد، چرا ‏که تنها شاهزادگان و بزرگان حق استفاده از ان را داشتند و نوح ابن منصور نیز موافقت کرد.

این واقعه که در هجده سالگی ابوعلی  سینای بلخی  اتفاق افتاد فصل تازه در علم اندوزی و کسب دانش بر وی گشوده ‏شد کتابخانه بخارا یکی از کاملترین کتابخانه های آن روزگار ایران به شمار میرفت و از اکثر کتابهای قدیمی و ‏کمیاب یک نسخه در آن موجود بود.

روزی که ابن سینای بلخی به کتابخانه سلطنتی پا گذاشت ، شادی اش از دیدن کتابهای گوناگون موجود در آن بی حد و ‏حصر بود  . بلخی با حرص همه آنها را از نظر گذرانید و در طول سه سال که ابو علی در آن کتابخانه بود و ‏به گفته یکی از شاگردانش دوره طلایی برای تکامل وی محسوب می شد، همچنین در مورد ادبیات و موسیقی و زوایای مختلف انها به تجربه و تحقیق پرداخت. او توانست بر روی نقشه ‏های نجومی منجمان گذشته کار کند .

ابن سینای بلخی در سن بیست سالگی شروع به نوشتن کرد  و  مجموعه ای در ده جلد به نام حاصل و محصول را به رشته تحریر ‏در آورد بعد کتابی در باب اخلاق با عنوان البر و الائم – بی گناهی و گناه – نوشت ، نوشته بعدی وی کتابی در باب ‏فلسفه به نام حکمت عروضی در بیست و یک جلد می باشد.وی در سال ۴۲۸ هجری قمری در گذشته.

مسعود صدیقی

ممکن است شما دوست داشته باشید