روزنامه ملی انیس

آزادی بیان، دیموکراسی، حقوق بشرو حقوق زنان، خطوط قرمز مردم افغانستان در مذاکرات صلح است

با انتخاب زلمی خلیزاد به عنوان نماینده ویژه امریکا برای مذاکرات صلح افغانستان این روندشتاب بیشتری یافته است. از اولین نشست هیئت امریکایی و گروه طالبان تا کنون حدود پنج ماه می‌گذرد. دو طرف چهار نشست رو در رو داشته‌اند و آخرین نشست آنان که شش روز طول کشید، خبرسازترین بود.

دیروز پنجمین نشست در دوحه قطر برگزار شد.

مذاکرات امریکا و طالبان از چه زمان شروع شد؟

تاکنون چهار نشست میان دیپلمات‌های امریکا و نمایندگان طالبان صورت گرفته است؛ سه نشست در دوحه قطر و یک نشست در ابوظبی امارات و پنجمین نشست هم دیروز در دوحه.

اولین نشست۱۲ اکتبر سال ۲۰۱۸ در شهر دوحه قطر برگزار شد؛ نشست دوم ۱۶ نوامبر سال ۲۰۱۸ در همین شهر؛ ۱۷ دسامبر سال ۲۰۱۸ نشست سوم در شهر ابوظبی امارات متحده عربی و ۱۹ ژانویه سال ۲۰۱۹ در شهر دوحه قطر برگزار شد.زلمی خلیلزاد گفته است که زمینه‌سازی برای گفتگوهای بین‌الافغانی را جزی از تلاش‌هایش خوانده است، امری که در تحقق آن تاکنون نتیجهای ملموسی در قبال نداشته.

چهره‌های کلیدی در این مذاکرات کی‌ها هستند؟

تاکنون از دو طرف، یعنی دیپلمات‌های امریکایی و نمایندگان گروه طالبان، دو چهره بیشتر از دیگران دیده شده‌اند: زلمی خلیلزاد، نماینده امریکا و شیرمحمد عباس استانکزی، رئیس پیشین دفتر سیاسی طالبان در قطر. گروه طالبان به بی‌بی‌سی تایید کرده که ملا عبدالغنی برادر، رئیس دفتر طالبان در قطر در نشست پیش‌رو با نمایندگان امریکا شرکت می‌کند. پیشتر، طالبان گفته بودند که شرکت ملا برادر در مذاکرات دوحه مشروط به حضور وزیر خارجه امریکا در این مذاکرات است.گروه طالبان اعلام کرده که هیئت ۱۴ نفره‌ای را وارد مذاکرات کرده است. در فهرست این هیئت، این نامها دیده می‌شود: شیرمحمدعباس استانکزی، مولوی ضیاالرحمن مدنی، عبدالسلام حنفی، شیخشهاب‌الدین دلاور، ملا عبدالطیف منصور، ملا عبدالمنان عمری، مولوی امیرخان متفی، ملا محمدفاضل مظلوم، ملاخیرالله خیرخواه، مولوی مطیع‌الحق، ملامحمدانس حقانی، ملا نورالله نوری، مولوی محمدنبی عمری و ملا عبدالحق وثیق.در بین تیم جدید مذاکره‌کنندگان طالبان، نام انس حقانی، فرزند جلال الدین حقانی نیز دیده می‌شود. او چهار سال است که در بند ریاست امنیت ملی افغانستان قرار دارد و طالبان گفته‌اند او یکی از اعضای مهم تیم مذاکره کننده طالبان است و باید رها شود.در مقابل این هیئت، دیپلمات‌های امریکایی حضور دارند که در رأس آنها زلمی خلیلزاد است. او از دیپلمات‌های ارشد امریکا است که اصالتاً افغان است و با اوضاع این کشور آشناست. بر اساس برخی از گزارش‌ها در بین هیئت امریکایی نمایندگانی از وزارت خارجه این کشور، آژانس همکاری‌های بین‌المللی امریکا (USAID ) و سفارت امریکا در کابل نیز حضور دارند.

امریکا و طالبان بر سر چه مذاکره دارند؟

زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه وزارت خارجه امریکا در روند صلح افغانستان می‌گوید نمایندگان امریکا و طالبان درباره چارچوب کلی صلح به توافق رسیده‌اند. به گفته او، پیش‌نویس این توافق شامل “برنامه‌ای برای خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، برقراری آتش‌بس و طرد گروه‌های بین‌المللی تروریستی از خاک افغانستان است“.

گروه طالبان گفته که در زمینه خروج نیروهای امریکایی به “پیشرفت‌هایی” دست یافته‌ است. هنوز نتایج مذاکرات دو طرف نهایی نشده است. خروج نام مقام‌های طالبان از فهرست سیاه سازمان ملل متحد و امریکا، آزادی زندانیان این گروه، توقف تبلیغات ضد طالبانی و تضمین بین‌المللی برای امضای توافق‌نامه صلح در افغانستان هم از موضوعات مورد بحث بین دو طرف بوده است.زلمی خلیلزاد هم زمینه‌سازی برای گفتگوهای بین‌الافغانی – میان دولت افغانستان، رهبران سیاسی-قومی و مخالفین مسلح – را جزی از تلاش‌هایش خوانده است، امری که در تحقق آن تاکنون موفق نشده است.نمایندگان طالبان و گروه‌های سیاسی مخالف حکومت افغانستان در مسکو توافق کردند که نشست بعدی در دوحه پایتخت قطر برگزار شود

در نشست مسکو چه اتفاق افتاد؟

در این نشست در کنار حدود یازده نماینده گروه طالبان، دستکم چهل چهره سیاسی از افغانستان حضور داشتند. عباس استانکزی، رئیس هیئت طالبان در نشست مسکو گفت: قانون اساسی کنونی افغانستان اعتبار ندارد، زیرا از جانب “کشورهای غربی بر مردم افغانستان تحمیل شده” و باید قانون اساسی جدید با “معیارهای اسلامی و ارزش‌های افغانی” پس از خروج کامل نیروهای خارجی ازاین کشور تدوین شود.در بیانیه پایانی این نشست به موضوعاتی از جمله رهایی زندانیان کهن‌سال، بیرون کردن نام‌های سران طالبان از فهرست سیاه ملل‌متحد، ادامه نشست مسکو، خروج کامل نیروهای خارجی، طرد گروه‌های بین‌المللی “تروریستی” از جمله القاعده و داعش از خاک افغانستان و حفاظت از یک حکومت قوی مرکزی مبنی بر مشارکت عادلانه و تحکیم وحدت ملی اشاره شده، اما حکومت افغانستان بعد از نشست گفت که شخصیت های سیاسی صلاحیت  اجرایی ندارند.

موقف دولت افغانستان چیست؟

دولت افغانستان غایب همیشگی تمام نشست‌های صلح بوده است، از قطر و ابوظبی گرفته تا تهران و مسکو، موضوع که باعث نگرانی مردم افغانستان گردیده است.

به نظر می‌رسد دولت افغانستان منحیث طرف اصلی قضیه، اشتیاق زیادی برای حضور در این مذاکرات داشته که با مخالفت شدید گروه طالبان روبه‌رو شده است.

حالا دولت افغانستان می‌گوید نتایج هر نشستی که در آن دولت حضور نداشته باشد و نظر کشورهای منطقه در آن مطرح نشده باشد، قابل قبول نیست.

دولت می‌گوید طرح صلحش روی میز است و هر زمانی که طالبان خواسته باشند، نمایندگان حکومت در مذاکرات صلح شرکت می‌کنند.

موقف زنان و جوانان افغانستان در مورد این مذاکرات چیست؟

هر دو، زنان و جوانان نگران از دست‌رفتن دستاوردهای ۱۷ ساله افغانستان هستند. دستاوردهایی همانند حقوق زنان، آزادی بیان، آزادی‌های اجتماعی و مدنی و به‌طور کل ارزش‌های دموکراتیک.

این نگرانی ناشی از رفتار طالبان در دوران حاکمیت این گروه (۱۹۹۶-۲۰۰۱) است.

در آن زمان رفتارهای اجتماعی که در حال حاضر به امری عادی در افغانستان تبدیل شده، قابل اجرا نبود. شماری از مردم افغانستان به ویژه زنان و جوانان به این نظر هستند که هر نوع توافق صلح نباید این ارزش‌ها را نادیده بگیرد و قربانی سازد.

اما در قسمت برگزاری پنجمین نشست طالبان با امریکا که دیروز در دوحه برگزار شد، گزارشها حاکی از آنست که شاید این بار طالبان روی حذف نامهای رهبران شان از فهرست سیاه ملل متحد تأکید کنند.

مذاکرات رو در روی گروه طالبان با امریکا در حالی از سر گرفته می شود که شورای عالی صلح افغانستان آمادگی برای لویه جرگه مشورتی دارد تا در این جرگه روی خواست ها ومطالبات مردم افغانستان که قربانی اصلی این همه خشونت ها اند، تمرکز گردد.هرچند خطوط قرمز مردم افغانستان در برابر گروه طالبان تعیین شده است؛ آزادی بیان، دیموکرأسی، حقوق بشر، حقوق زنان و در کل دستاورد های هفده سال گذشته، می باشد، اما طوری که از نشست های فعالان مدنی و نهادهای مدافع حقوق زن و جوانان در داخل معلوم می گردد این خطوط دیگر نیاز به ترسیم دوباره ندارد.بناءً شورای عالی صلح نیز جرگه مشورتی صلح را برای نزدیک شدن مذاکرات صلح میان دولت افغانستان و گروه طالبان خوب ارزیابی می کنند و تأکید دارد که گفتگوهای صلح زمانی منتج به نتیجه میشود که حکومت افغانستان طرف اصلی مذاکرات با طالبان باشد.

احمد نوید

ممکن است شما دوست داشته باشید